Hoàng Xuân Hãn một học giả uyên bác Việt Nam

 

HOÀNG XUÂN HÃN MỘT HỌC GIẢ UYÊN BÁC VIỆT NAM

 Trí tuệ và lòng yêu nước đã đưa giáo sư Hoàng Xuân Hãn từ phong trào cách mạng đến đỉnh cao học thuật, trở thành học giả uyên bác của Việt Nam thế kỷ 20.

Giáo sư Hoàng Xuân Hãn sinh năm 1908 trong gia đình có truyền thống Nho học ở xã Đức Nhân, huyện Đức Thọ, nay là xã Đức Quang.

Thuở nhỏ, ông học chữ Hán và chữ Quốc ngữ tại Vinh (Nghệ An), sau đó chuyển ra Hà Nội thi vào Trường Bưởi, một năm sau chuyển sang học chuyên Toán ở Trường Trung học Albert Sarraut. Năm 1929, sau khi đỗ tú tài toàn phần và sang Pháp du học, ông lần lượt thi đỗ vào nhiều trường danh tiếng như: Sư phạm, Bách khoa, Sorbonne.

Năm 1936, ở tuổi 28, ông trở về nước với hai bằng kỹ sư cầu đường và thạc sĩ Toán.

Ông chọn dạy học ở Trường Bưởi để "được làm người Việt Nam, đào tạo thanh niên Việt Nam".

Ngoài giảng dạy ở Trường Bưởi, giáo sư Hoàng Xuân Hãn còn được mời giảng môn Toán ở các Trường Đại học Công chính, Canh nông và Đại học Hà Nội.

Năm 1942, ông cùng với một số bạn bè như GS Nguyễn Xiển, Tạ Quang Bửu sáng lập báo Khoa học, tờ báo khoa học có trình độ tương đối cao. Giáo sư Hãn là biên tập viên kiêm tác giả, thường giải các bài toán vui liên quan đến đời sống thực tiễn, thiên văn, địa lý, lịch sử, văn hóa của phương Đông và Việt Nam.

Trong những bài báo xuất bản trên Tạp chí Khoa học Sài Gòn (ông giữ mục Toán học của tạp chí này) ông đã kết hợp truyền thống dân gian và tính chặt chẽ tuyệt đối của toán học, những bài báo đó là những hình mẫu về sư phạm. Như vậy, qua thực hành, ông đã làm rạng rỡ những phương tiện tiếng Việt sử dụng trong lĩnh vực khoa học, vì thế mà mở một con đường cho sự "Việt Nam hóa" giáo dục

Năm 1942, ông cùng với một số bạn bè như GS Nguyễn Xiển, Tạ Quang Bửu sáng lập báo Khoa học, tờ báo khoa học có trình độ tương đối cao. Giáo sư Hãn là biên tập viên kiêm tác giả, thường giải các bài toán vui liên quan đến đời sống thực tiễn, thiên văn, địa lý, lịch sử, văn hóa của phương Đông và Việt Nam.

Cũng trong năm 1943, khi Hội Truyền bá chữ Quốc ngữ thành lập, giáo sư Hoàng Xuân Hãn đảm nhiệm chức Trưởng ban Tu thư và cùng một số người công bố cuốn sách Phương pháp học i tờ, đổi mới cách học chữ Quốc ngữ, một phương pháp sử dụng cùng lúc cả ngữ âm hiện đại và truyền thống truyền miệng của đất nước không theo lối đánh vần a, b, c như trước, giúp người học nắm được chữ nhanh chóng.

Khi phong trào "Diệt giặc dốt" do Chủ tịch Hồ Chí Minh phát động và được hưởng ứng trong cả nước, phương pháp học chữ Quốc ngữ của giáo sư Hoàng Xuân Hãn trở thành chủ đạo, giúp hàng triệu người có thể thoát nạn mù chữ chỉ trong ba đến sáu tháng.