ĐÃ ĐẾN LÚC NÓI “KHÔNG” VỚI THỰC PHẨM SIÊU CHẾ BIẾN
Năm 2017, giáo sư dinh dưỡng và sức khỏe cộng đồng Carlos Monteiro của ĐH Sao Paulo (Brazil), cùng cộng sự đã công bố bảng phân loại thực phẩm có tên là NOVA trên tạp chí khoa học dinh dưỡng World Nutrition, chia thực phẩm làm 4 nhóm dựa theo mức độ chế biến.
Đó là các nhóm: không chế biến (trái cây, rau, các loại hạt, trứng, thịt),
Chế biến tối thiểu (sấy, tiệt trùng, nấu, ướp lạnh),
Chế biến (bảo quản rau củ, cá đóng hộp, pho mát) và siêu chế biến.
Những nghiên cứu mới
Các loại thực phẩm siêu chế biến phổ biến nhất thường được biết đến là: thức ăn nhanh, thực phẩm đông lạnh, bánh mì sản xuất hàng loạt, bánh quy, bánh ngọt, kẹo và các loại đồ ngọt khác, các sản phẩm làm từ sữa, nước uống có gas, tất cả các loại nước ngọt, thực phẩm (mì, ngũ cốc, xúp) ăn liền...
Theo nghiên cứu mới đăng trên Tạp chí Y khoa Anh (BMJ), việc tiêu thụ quá nhiều thực phẩm siêu chế biến có thể dẫn đến 32 vấn đề sức khỏe - bao gồm các bệnh về tim và phổi, ung thư, rối loạn tâm thần và nhiều hệ lụy sức khỏe khác, kể cả nguy cơ tử vong sớm.
Thực phẩm siêu chế biến có thể làm tăng 50% nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch, 12% nguy cơ mắc bệnh tiểu đường tuýp 2 và từ 48 - 53% nguy cơ mắc chứng lo âu và rối loạn tâm thần. “Việc tiêu thụ nhiều thực phẩm siêu chế biến dễ dẫn đến các hệ lụy tiêu cực về sức khỏe, đặc biệt là về chuyển hóa tim, các rối loạn tâm thần phổ biến và cả nguy cơ tử vong”,
Một nghiên cứu được trình bày tại Hiệp hội Tim mạch châu Âu vào tháng 8/2023 đã theo dõi 10.000 phụ nữ Úc trong 15 năm cho thấy: những người ăn lượng thực phẩm siêu chế biến cao nhất trong chế độ ăn uống của họ có nguy cơ bị huyết áp cao hơn 39% so với những người có mức thấp nhất.
Các nhà khoa học ở Mỹ, Tây Ban Nha, Brazil cũng đã tổng hợp 281 nghiên cứu trên 36 quốc gia và công bố kết quả trên ấn phẩm đặc biệt của Tạp chí Y khoa Anh (BMJ). Theo đó, dấu hiệu nghiện thực phẩm siêu chế biến được tìm thấy ở 14% người trưởng thành và 12% trẻ em.
Một phần lý do khiến thực phẩm chế biến sẵn gây nghiện là do chúng cung cấp chất béo và carbs đến ruột nhanh hơn rất nhiều so với thực phẩm chế biến thông thường.
Ngoài ra, những thực phẩm này cũng chứa các chất phụ gia về hương vị và kết cấu khiến chúng dễ gây nghiện hơn, khiến mọi người suy nghĩ về thức ăn mọi lúc, thèm ăn khi không đói, giảm khả năng kiểm soát lượng thực phẩm tiêu thụ...
Đọc kỹ bao bì thực phẩm
Có thể thấy, mặc dù rất phong phú và tiện lợi nhưng việc lạm dụng thực phẩm siêu chế biến đang "ăn mòn" sức khỏe của nhiều người. Các thực phẩm siêu chế biến ngoài công thức của một số thành phần, muối, đường, dầu và chất béo, còn có thể bao gồm các chất không được sử dụng trong chế biến ẩm thực.
Danh mục các chất phụ gia có thể bao gồm chất bảo quản để chống nấm mốc, vi khuẩn; chất nhũ hóa để giữ ổn định các thành phần không tương thích; chất tạo màu và thuốc nhuộm nhân tạo; chất chống tạo bọt, làm phồng, tẩy trắng, tạo gel và làm bóng...
“Nghiên cứu của chúng tôi nhấn mạnh rằng không cần thiết phải tránh hoàn toàn thực phẩm siêu chế biến, thay vào đó chúng ta nên hạn chế mức tiêu thụ và ưu tiên thực phẩm tươi sống hoặc được chế biến tối thiểu,” Freisling, đồng tác giả của nghiên cứu, cho biết.
Theo Medicalnewstoday, ăn một chế độ ăn uống lành mạnh sẽ tốt nhất cho sức khỏe tổng thể. Đó là một chế độ ăn đa dạng dựa trên thực phẩm chế biến tối thiểu, nhiều loại thực phẩm thực vật và hạn chế các thực phẩm đã qua chế biến kỹ.
Ngoài ra, không phải tất cả các loại thực phẩm siêu chế biến đều như nhau. Khi bạn đưa thực phẩm siêu chế biến vào chế độ ăn uống của mình, hãy chọn những thực phẩm có nhiều lợi ích dinh dưỡng hơn như bánh mì và ngũ cốc nguyên hạt thay vì khoai tây chiên giòn, đồ ngọt...
Hãy tập thói quen đọc nhãn thực phẩm để có thể xác định và cắt giảm những thực phẩm chứa nhiều đường, muối hoặc chất béo bão hòa. Đặc biệt, nếu có thứ gì đó trong danh sách thành phần của một loại thực phẩm đóng gói mà tên của nó lạ hoặc rất khó đọc thì đó có thể là thứ đã qua chế biến kỹ lưỡng.
Tuệ Mỹ
