“GIA PHONG” TRONG XÃ HỘI HIỆN ĐẠI

 

Gia phong chính là “sợi chỉ đỏ”, là kim chỉ nam hướng dẫn mọi hành vi ứng xử giữa cha mẹ và con cái, giữa ông bà và cháu chắt, giữa anh em trong nhà.

 

Trong thời đại toàn cầu hóa và hiện đại hóa, khi những quan niệm mới lạ, những giá trị phương Tây và trào lưu tư tưởng đương đại đang từng ngày lấn át, thậm chí đe dọa lấp đầy không gian sống của mỗi gia đình người Việt, khái niệm “gia phong” bỗng trở nên lạc lõng và ít được nhắc đến hơn trước.

Gia phong thường bị gắn liền với những quy tắc cổ hủ, những lễ nghi rườm rà của thời phong kiến xa xưa.

 

Gia phong, xét về thực chất, là tập hợp những nề nếp, lễ nghi, tập tục và lối ứng xử được hình thành, hun đúc, truyền nối từ đời này sang đời khác trong một gia đình, dòng tộc. Theo truyền thống phương Đông, đặc biệt chịu ảnh hưởng sâu đậm của Nho giáo, gia đình là tế bào quan trọng nhất của xã hội. Mỗi gia đình xây nên đạo đức, lễ nghĩa, giá trị sống riêng, từ đó góp phần tạo dựng nền tảng chung cho cả cộng đồng. Trong gia đình ấy, gia phong chính là “sợi chỉ đỏ”, là kim chỉ nam hướng dẫn mọi hành vi ứng xử giữa cha mẹ và con cái, giữa ông bà và cháu chắt, giữa anh em trong nhà.

 

Chính nhờ có gia phong, tính “gia giáo” được hình thành, giáo dục gia đình được củng cố, góp phần tạo nên những thế hệ con cháu hiểu đạo lý, biết kính trên nhường dưới.

 

Bước vào thế kỷ XXI, xã hội đổi thay nhanh chóng, các giá trị phương Tây, các quan niệm dân chủ, bình đẳng, tự do cá nhân ngày càng lan rộng. Trong bối cảnh này, nhiều người cho rằng gia phong, với các quy tắc nghiêm ngặt, như việc con cái phải lễ phép, kính trên nhường dưới, hay sự phân công vai trò trong gia đình, có nguy cơ làm giảm tự do cá nhân.

 

Thêm vào đó, nhịp sống gấp gáp, áp lực công việc, học hành, cùng sự xuất hiện của công nghệ thông tin, mạng xã hội, khiến thời gian sum họp gia đình ít dần. Nhiều gia đình không còn duy trì được những bữa cơm quây quần, không còn nghi thức tôn kính tổ tiên, hay những dịp lễ giỗ đông đủ con cháu.

 

Gia phong là sợi dây gắn kết giữa thế hệ trước với thế hệ sau, giữa truyền thống và hiện đại. Không có nó, con người dễ trở nên cô đơn, lạc lõng trong chính ngôi nhà của mình.

Văn hóa ứng xử trong mỗi gia đình góp phần không nhỏ hình thành nên giá trị văn hóa của người Việt.

 

Giữa làn sóng hiện đại hóa, toàn cầu hóa, gia phong đóng vai trò như một “neo” tinh thần, giúp con người không bị cuốn trôi, mất phương hướng giữa vô vàn trào lưu, quan niệm, tư tưởng. Nó bảo vệ các thế hệ khỏi sự xâm thực của chủ nghĩa cá nhân cực đoan, nhắc nhở mỗi người về cội nguồn, về đạo lý làm người, về trách nhiệm đối với gia đình và xã hội.

 

Gia phong, nhìn từ góc độ văn hóa, chính là tế bào tạo nên một xã hội có gốc rễ đạo đức. Chỉ khi gia đình giữ được gia phong, thì xã hội mới có thể giữ được những giá trị nền tảng, lành mạnh và ổn định để phát triển bền vững trong tương lai.

 

Vi Anh