Vai trò quan trọng của phụ nữ trong nền kinh tế

 

VAI TRÒ QUAN TRỌNG CỦA PHỤ NỮ TRONG NỀN KINH TẾ

Báo cáo của Tổng cục Thống kê năm 2024 cho thấy, 63% phụ nữ Việt Nam đang tham gia lực lượng lao động, một tỷ lệ ấn tượng so với mức trung bình thế giới.

Năm 2024, tổng kim ngạch xuất khẩu dệt may đạt 44 tỷ USD. Với khoảng 75% lao động là nữ, những bàn tay khéo léo, tỉ mỉ của họ đã tạo nên những sản phẩm chất lượng, đưa thương hiệu dệt may Việt Nam vươn xa trên thị trường quốc tế.

Trong ngành nông nghiệp, phụ nữ đảm nhiệm vai trò quan trọng từ trồng trọt, chế biến, đóng gói đến xuất khẩu nông sản. 

Ở các vùng đồng bằng, miền núi, tỷ lệ lao động nữ làm việc trong ngành nông nghiệp lên đến 70%, đóng vai trò nòng cốt trong sản xuất lúa gạo, cà phê, hồ tiêu, trái cây xuất khẩu.

Họ không chỉ đảm bảo an ninh lương thực mà còn góp phần nâng cao giá trị nông sản Việt Nam trên thị trường thế giới.

Tuy nhiên, phụ nữ không chỉ đóng vai trò là lực lượng lao động sản xuất mà còn đang từng bước khẳng định vị thế trong giới doanh nhân và quản lý. Theo Báo cáo Năng lực cạnh tranh doanh nghiệp nhỏ và vừa 2024, tỷ lệ phụ nữ giữ vị trí quản lý và lãnh đạo doanh nghiệp chiếm khoảng 30%, một con số ấn tượng trong khu vực Đông Nam Á. 

Tại Việt Nam, phụ nữ hiện làm chủ hơn 100 nghìn doanh nghiệp vừa và nhỏ, chiếm 20% tổng số doanh nghiệp loại này. Tỷ lệ doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ của Việt Nam được đánh giá đứng thứ hạng cao trong khu vực Đông Nam Á. 

Đặc biệt, 51% doanh nghiệp Việt Nam hiện có phụ nữ nằm trong cơ cấu chủ sở hữu, cao hơn nhiều so với các quốc gia khác. 

Rào cản và thách thức

Theo đánh giá của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) năm 2023, phụ nữ Việt Nam có mức lương trung bình thấp hơn nam giới khoảng 13%, dù cùng trình độ và vị trí công việc. Còn theo báo cáo của Tổng cục Thống kê, trong 9 tháng năm 2024, thu nhập bình quân tháng của lao động nam là 8,6 triệu đồng, cao gấp 1,34 lần thu nhập bình quân tháng của lao động nữ với mức 6,4 triệu đồng. 

Chênh lệch này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có tư duy truyền thống vẫn cho rằng nam giới là trụ cột kinh tế chính, trong khi phụ nữ thường bị đánh giá thấp hơn về khả năng đảm nhiệm các vị trí quan trọng.

Bên cạnh đó, phụ nữ còn phải đối mặt với rào cản về mặt xã hội. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, phụ nữ khi làm lãnh đạo thường phải chứng minh năng lực gấp đôi so với nam giới. 

Họ bị đánh giá không chỉ bởi hiệu suất công việc mà còn bởi tiêu chuẩn về hình ảnh, giao tiếp, cách ứng xử. 

Cũng vì định kiến này, phụ nữ gặp nhiều khó khăn hơn trong việc thăng tiến lên các vị trí lãnh đạo cấp cao.

Áp lực từ trách nhiệm gia đình cũng khiến nhiều phụ nữ khó toàn tâm cho sự nghiệp như nam giới. Một khảo sát từ World Bank cho thấy, phụ nữ thường phải gánh vác trách nhiệm gia đình nhiều hơn so với nam giới, khiến họ bị hạn chế cơ hội học tập nâng cao kỹ năng, tham gia các mạng lưới kinh doanh quan trọng.

Xu hướng và cơ hội

Dù vẫn còn những rào cản nhất định nhưng chưa bao giờ phụ nữ lại có nhiều cơ hội để bứt phá và khẳng định mình trong nền kinh tế như hiện nay. Cuộc cách mạng công nghệ 4.0, xu hướng số hóa, kinh tế tuần hoàn và nhu cầu phát triển bền vững đang mở ra một thời kỳ mới, nơi phụ nữ không chỉ là người tham gia, mà còn là người định hình tương lai của nền kinh tế Việt Nam. 

Trong thời đại mà số hóa đang trở thành "xương sống" của nền kinh tế, phụ nữ đang tận dụng công nghệ để vượt qua những giới hạn truyền thống, tạo dựng chỗ đứng vững chắc trong thị trường lao động và kinh doanh. 

Các công việc tự do (freelancer) trong lĩnh vực thiết kế, sáng tạo nội dung, marketing số, giảng dạy trực tuyến… đang giúp phụ nữ, đặc biệt là những người còn "nặng gánh" việc nhà vẫn có thể chủ động kiếm thu nhập mà không cần từ bỏ trách nhiệm gia đình.

Không chỉ tham gia nền kinh tế số, phụ nữ Việt Nam đang đóng vai trò tiên phong trong làn sóng khởi nghiệp sáng tạo. Sự phát triển của thương mại điện tử và các nền tảng công nghệ đang giúp phụ nữ dễ dàng bắt đầu kinh doanh hơn bao giờ hết. 

Không cần cửa hàng vật lý, không cần hệ thống phân phối truyền thống, nhiều nữ doanh nhân đã tận dụng các sàn thương mại điện tử để đưa sản phẩm của mình ra thị trường nội địa và quốc tế. 

Kinh tế xanh và Kinh tế tuần hoàn

Khi thế giới đang chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình kinh tế xanh và phát triển bền vững, phụ nữ không chỉ là người hưởng lợi từ xu hướng này, mà còn là những người tiên phong trong công cuộc thay đổi. 

Theo báo cáo của Cơ quan Liên hợp quốc về bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ (UN Women), phụ nữ có xu hướng ưu tiên các giải pháp kinh doanh bền vững hơn nam giới.

Tại Việt Nam, các nữ doanh nhân đang đi đầu trong các lĩnh vực như thời trang tái chế, nông nghiệp hữu cơ, sản xuất nhựa sinh học, năng lượng sạch.

Không chỉ trong sản xuất, phụ nữ còn đi đầu trong phong trào tiêu dùng xanh. Theo các kết quả nghiên cứu, 65% phụ nữ kiểm soát chi phí hộ gia đình trong tổng chi tiêu toàn cầu (khoảng 40 nghìn tỷ USD). 

Trong hai năm 2022 - 2023, hơn 55.226 phụ nữ đã được đào tạo về chuyển đổi số và tài chính xanh, giúp họ mở rộng cơ hội kinh doanh và tiếp cận thị trường toàn cầu… Những sáng kiến này không chỉ giúp phụ nữ khởi nghiệp, mà còn góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế theo hướng bền vững tại Việt Nam.