“Thất bại nhanh và thất bại thường xuyên.”

 “THẤT BẠI NHANH VÀ THẤT BẠI THƯỜNG XUYÊN.”

Giới khởi nghiệp đầy rẫy những câu khẩu hiệu kiểu như vậy. Trong thế giới công nghệ và doanh nhân, thất bại không còn là điều phải né tránh, mà trở thành mục tiêu cần đạt được. Và giờ khoa học cũng bắt đầu ủng hộ quan điểm đó.

 

Một nghiên cứu năm 2019 đăng trên Nature của Wang và cộng sự cho thấy, trong số các nhà khoa học và doanh nhân, những người cuối cùng thành công lại thường là những người thất bại nhiều hơn so với những người kém thành công.

Điều tạo nên khác biệt không phải là may mắn hay thiên tài, mà là khả năng học hỏi và thích nghi nhanh chóng sau mỗi lần vấp ngã.

 

Điều rút ra? Hãy cứ ngã sấp mặt nếu cần. Chỉ cần đừng quên đứng dậy.

Nhưng mọi chuyện không đơn giản như vậy. Dù lâu nay ta vẫn tin rằng thành công dẫn đến hạnh phúc, nghiên cứu lại chỉ ra rằng cảm xúc phấn khởi từ thành công thường chỉ thoáng qua.

 

Hai nhà nghiên cứu hàng đầu trong ngành tâm lý học tích cực, Sonja Lyubomirsky và Ed Diener, đã cho thấy con người thích nghi rất nhanh với những thành tựu mới. Niềm vui sẽ nhạt dần. Và kỳ lạ thay, những người từng nếm trải thất bại đôi khi lại báo cáo mức độ hài lòng với cuộc sống về lâu dài cao hơn cả những người chưa từng vấp ngã.

 

Kết quả cho thấy: hạnh phúc bền vững ít phụ thuộc vào những chiến thắng bên ngoài – như huy chương hay danh hiệu, mà đến nhiều hơn từ bên trong: từ mục đích sống, những mối quan hệ ý nghĩa và sự trưởng thành của chính mình.

 

Thì ra, hạnh phúc không ngồi cùng ghế với thành công. Nó đồng hành cùng thứ gì đó sâu hơn, một cảm giác có mục đích, nuôi dưỡng sự kết nối và phát triển nội tâm.

 

Sống biết điểm dừng – chính là biết giữ thân, dưỡng mệnh.

 

SỐNG BIẾT ĐIỂM DỪNG – CHÍNH LÀ BIẾT GIỮ THÂN, DƯỠNG MỆNH.

Người xưa dạy:

1. “Ăn quá no hại Tỳ, nghĩ quá nhiều hại Tâm, ham quá độ hại Thận.”

Vậy nên, sống biết điểm dừng – chính là biết giữ thân, dưỡng mệnh.

2. Muốn gan khỏe – hãy đi bộ mỗi ngày

Can chủ sơ tiết, tàng huyết – thích thư thái, ghét uất kết.

Mỗi bước đi nhẹ là một lần giúp khí gan lưu thông, mỗi buổi sáng ra ngoài hít khí trời là một lần tẩy uất ra ngoài.

Đi bộ là thuốc – đi dưới nắng sớm là phương.

Không cần nhanh, chỉ cần đều – là đủ để can khí thư sướng.

3. Muốn thận mạnh – hãy nhón gót thường xuyên

Thận là gốc sinh mệnh – nơi tàng tinh, sinh tủy, chủ cốt.

Nhón gót giúp khí dồn xuống chân – nơi có mệnh môn hỏa.

Chỉ cần 30 lần mỗi lần, ngày 3-5 lượt – vừa giúp thận ấm, gối lưng chắc, lại phòng chống lạnh chân, chóng mặt, hay đi tiểu đêm.

4. Muốn phổi thông – hãy hít thở sâu

Phế là “thiên phủ”, nơi giao hòa giữa khí trời và khí trong thân.

Hít sâu không chỉ là cách giúp oxy đi sâu hơn – mà còn là phép tịnh tâm.

Chọn lúc yên tĩnh, sáng sớm hoặc chiều muộn, hít vào 4s, giữ 2s, thở ra 6s – chỉ vài phút mỗi ngày, mà làm tươi mới cả tâm – lẫn thần.

5. Muốn tỳ vị khỏe – hãy xoa bụng đều đặn

Tỳ vị là gốc của hậu thiên – nơi sinh khí từ thức ăn và nước uống.

Mỗi vòng tay xoa bụng là một lần hỗ trợ tỳ tiêu vận, vị giáng trọc.

Xoa bụng sáng trước ăn, tối trước ngủ – 36 vòng thuận rồi 36 vòng nghịch – nhẹ tay mà công hiệu rất sâu.

6. Muốn tiêu hóa tốt – hãy vặn eo mỗi ngày

Vùng eo là trung tiêu – nơi hội tụ của tỳ, vị, can, đởm.

Vặn eo nhẹ nhàng giúp kích thích tiêu hóa, giảm đầy trướng, tiêu thực khí, tăng chuyển hóa.

Chỉ vài phút mỗi ngày – nhưng là chìa khóa giữ cho hệ tiêu hóa luôn “ấm – thông – mạnh”.

7. Muốn đường ruột sạch – hãy đẩy bụng và vỗ Đới mạch

Sau khi ăn 30 phút, dùng tay đẩy nhẹ bụng từ trên xuống.

Kết hợp vỗ nhẹ vùng hông – nơi đi qua Đới mạch – để tăng vận động ruột, giảm táo bón, đầy hơi.

“Ruột sạch – tâm an – da mịn” là kết quả từ những động tác nhỏ ấy.

8. Muốn mật mạnh – hãy vỗ ngoài đùi

Mật thuộc Đởm kinh, liên hệ đến quyết đoán, xử lý tình huống.

Vỗ dọc đùi ngoài – từ hông xuống gối – giúp thông đởm, tiêu uất nhiệt, giảm cáu gắt, tăng khả năng ra quyết định.

Đặc biệt có lợi với người hay mất ngủ do uất kết hoặc suy nghĩ nhiều.

9. Muốn tóc đẹp – hãy chải đầu sáng và tối

Tóc là phần dư của huyết. Huyết đủ – tóc đen dày.

Mỗi sáng, chải đầu giúp khí huyết lưu thông lên não, sáng mắt, tỉnh thần.

Tối đến, day các huyệt Bách hội, Thái dương – giúp thư giãn thần kinh, an tâm, dưỡng huyết cho tóc.

10. Muốn Tâm an – hãy thiền ngắn mỗi ngày

Chỉ cần 5–10 phút sáng sớm hoặc trước khi ngủ, ngồi yên, thở nhẹ, đưa tâm về thân.

Tâm được quay về – thần được nuôi dưỡng – khí huyết tự điều hòa.

11. Muốn cơ thể nhẹ – hãy ngâm chân buổi tối

Dùng gừng – muối – ngải cứu ngâm chân 20 phút.

Giúp dẫn khí từ trên xuống dưới, giáng hỏa tâm, an giấc, giảm đau lưng – lạnh chân – đau đầu.

12. Muốn tâm sáng da đẹp – hãy uống nước đúng cách

Sáng sau khi ngủ dậy, uống 1 cốc nước ấm nhỏ để đánh thức Tỳ vị.

Giữa sáng và chiều, uống từng ngụm nhỏ – không để khát rồi mới uống.

Tránh uống nước đá, nước lạnh – làm hại Tỳ vị, gây tích trệ.

Dưỡng sinh không phải điều gì cao siêu, chỉ là sống đúng với nhịp trời đất, thuận với thân thể của chính mình.

Không cần bắt đầu từ những điều to tát. Mỗi ngày, một động tác nhỏ – xoa bụng, đi bộ, hít sâu, vỗ nhẹ – là bạn đang gieo mầm sức khỏe, gặt quả an nhiên.

Và xin cô bác anh chị nhớ:

“Sống khỏe không phải sống lâu – mà là sống trọn vẹn từng ngày, không khổ sở vì bệnh tật, không phụ thuộc thuốc men, và không để mình đánh mất chính đạo trong đời sống hiện đại.”

 

 

Lửa gần rơm lâu ngày cũng bén

 

LỬA GẦN RƠM LÂU NGÀY CŨNG BÉN

Vùng nông thôn Việt Nam ngày trước, gia đình nào cũng phải nhúm lửa bằng rơm, rạ để nấu ăn cho người, nấu cám cho heo. Qua những tháng ngày dùng rơm nhúm lửa, bà con nhận ra cách đích xác rằng hễ có rơm rạ cạnh lửa chắng sớm thì chầy cũng tự nhiên phừng phừng bốc cháy.

Bên cạnh đó, trong những đêm hội hè, những buổi đạp lúa, trai gái có dịp tụ tập hát hò, làm việc bên nhau. Lời nói ngọt ngào trao đổi, ánh mắt đưa đẩy tình tứ… thế nào rồi cũng có những cặp bén duyên.

Nếu yêu đương giữ gìn trong vòng lễ giáo thì chẳng sao, bằng vụng trộm, lén lút đi quá xa… thế nào cũng làm khổ cho cha mẹ… Do đó, ông bà xưa rất sợ khi trai gái bên nhau chẳng khác gì để rơm gần lửa.

Qua trải nghiệm trong bếp và kinh nghiệm trong sinh hoạt của đời sống, dân gian nông thôn đúc kết nên câu “Lửa gần rơm lâu ngày cũng bén”; câu này theo thời gian dần dần được mọi nơi am tường và nó được xem là một thành ngữ để cảnh báo hoặc nhắc nhở, hay khuyên bảo.

Từ ý nghĩa thực tế (nghĩa đen) rơm và lửa để cạnh nhau thế nào cũng bốc cháy được hiểu qua nghĩa bóng: trai gái gần gũi nhau lâu ngày rồi cũng bên mến, bên thương và khó tránh khỏi sự đòi hỏi của thèm muốn xác thịt.

Thoạt đầu, câu thành ngữ khuyên trai, gái phải giới hạn trong tình cảm giao tiếp, biết gìn giữ đạo lý, tránh gần gũi theo nhu cầu xác thịt dẫn đến hệ quả không hay làm buồn phiền cho người thân, làm hổ thẹn cho dòng tộc, làm tai tiếng cho chòm xóm.

Mặt khác, thành ngữ “Lửa gần rơm lâu ngày cũng bén” cũng có thể nhắc rằng sự kiên trì, bền bỉ trong công việc (lâu ngày) thì thế nào cũng tạo nên kết quả (có lửa) - không khác gì “có chí thì nên”.

Ngày nay, trong công và tư sở, nhiều vụ ông giám đốc, bà trưởng phòng có dịp gần với nhân viên - nếu “được mắt” có thể để xảy ra chuyện “bén lửa” và “bốc cháy” - khiến vợ nhà, chồng nhà tức lồng lộng. Do đó, câu “Lửa gần rơm lâu ngày cũng bén” có giá trị vượt không gian (từ quê lên tỉnh) và vượt thời gian (xưa đúng nay cũng đúng).

Người ta khi nói đến câu này thay cho một lời cảnh báo. Thực tế, gặp nhau ban đầu hai người chẳng thấy gì hấp dẫn ở nhau, nhưng mặt chạm mặt nhiều lần lại khiến thiện cảm đến lúc nào không hay.

Trong tâm lý học xã hội, nguyên tắc gần gũi (proximity principle) cho thấy phản ứng “tình tứ” sẽ xảy ra khi đủ điều kiện khoảng cách và thời gian. Nghĩa là mối quan hệ dễ hình thành giữa những người ở gần và gặp nhau nhiều lần. Như nghiên cứu của Back, Schmukle, và Egloff, tình bạn phát triển một cách tự nhiên giữa những sinh viên ngồi cạnh nhau hoặc trong cùng một nhóm.

Hiệu ứng tiếp xúc thường xuyên (mere-exposure effect) cũng là một cách để lý giải về “lửa gần rơm”. Ta thường có sự e dè hay lãnh đạm ban đầu với những điều mới mẻ, bởi trước đây điều này giúp tổ tiên của chúng ta tránh ăn phải những loại quả lạ có chứa độc. Nhưng càng tiếp xúc, mọi thứ càng trở nên quen thuộc và an toàn. Dần dần, người ta mở lòng đón nhận.

Năm 1992, Moreland và Beach đã chứng tỏ điều này qua việc cho các sinh viên nữ tham gia một lớp học và chia họ thành các nhóm 5, 10, 15 lần đến lớp hoặc không đến buổi nào. Cuối cùng, như giả thuyết, những sinh viên có mặt nhiều hơn thì được yêu thích hơn.

Nghiên cứu cho thấy việc tiếp xúc đơn thuần đã làm tăng đáng kể sự thu hút và cảm giác tương đồng giữa các sinh viên đối với những nữ khách đến thăm lớp học.

Bên cạnh câu chuyện tiếp xúc, “sự trôi chảy nhận biết nhau” (perceptual fluency) cũng giúp chúng ta giải thích hiện tượng “càng ở bên ai đó lâu, ta càng thích họ”. Thí dụ của hiện tượng này là việc chúng ta thích xem đi xem lại những bộ phim cũ. Lúc này, chúng ta cảm thấy bộ phim dễ hiểu hơn bởi đã nắm được cốt truyện, quen với nhân vật, nên cũng giảm đi lượng thông tin mới mà não phải tiếp nhận và xử lý.

Tóm lại, chỉ một câu nói rất bình thường trong dân gian, kinh nghiệm của cha ông ta quả thật thâm thúy tiềm ẩn trong “Lửa gần rơm lâu ngày cũng bén” để khuyên chúng ta cẩn thận đừng bước quá xa trong sự giao tiếp mà chiều theo ham muốn là… hỏng đời và mặt khác, có kiên nhẫn bền vững trong công việc thế nào cũng tới lúc “có lửa”.

St