"TUỔI CAO CHÍ KHÍ CÀNG CAO"

 

Năm 1990, Đại hội đồng Liên hợp quốc quyết định lấy ngày 1/10 hằng năm là ngày Quốc tế người cao tuổi, bắt đầu từ năm 1991.

 

Một sự trùng hợp ngẫu nhiên, cũng vào ngày 1/10 ba mươi năm trước đó, ngày 1/10/1960, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết bài “Tuổi tác càng cao, lòng yêu nước càng lớn”, trong đó có đoạn: “Truyền thống “Điện Diên Hồng” là truyền thống yêu nước vẻ vang chung của dân tộc ta và riêng của các cụ phụ lão ta.

 

Mỗi khi có việc quan hệ lớn đến nước nhà nòi giống, thì các cụ không quản tuổi cao sức yếu, liền hăng hái đứng ra gánh vác phần mình và đôn đốc con em làm tròn nhiệm vụ”.

Bác tặng người cao tuổi 4 câu thơ sau:

 

Càng già, càng dẻo lại càng dai

Tinh thần gương mẫu chẳng nhường ai

Đôn đốc con em làm nhiệm vụ,

Vuốt râu mừng xã hội tương lai.

 

Trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, ngay sau khi Mặt trận Việt Minh ra đời, tháng 6/1941, Nguyễn Ái Quốc viết Lời hiệu triệu đoàn kết tất cả các bậc phụ lão. Người viết: “Trách nhiệm của các vị phụ lão chúng ta đối với nhiệm vụ đất nước thật là trọng đại.

 

Đất nước hưng thịnh do phụ lão gây dựng, đất nước tồn tại do phụ lão giúp sức. Nước mất phụ lão cứu. Nước suy sụp phụ lão phủ trì. Nước nhà hưng, suy, tồn, vong, phụ lão đều gánh trách nhiệm rất nặng nề... đồng bào cả nước ta đang ngẩng cao đầu mà trông chờ các bậc phụ lão”

 

Người nhấn mạnh: “Xưa nay, những người yêu nước không vì tuổi già mà chịu ngồi không”. Và Người đã chỉ đạo sớm thành lập Hội Phụ lão Cứu quốc ngay tại các thôn, bản, vùng căn cứ địa cách mạng.

 

Sau Cách mạng tháng Tám, ngày 21/9/1945, Người gửi thư cho các vị phụ lão, kêu gọi tinh thần nêu gương của các cụ phụ lão: “Chúng ta là bậc phụ lão, cần phải tinh thành đoàn kết trước để làm gương cho con cháu ta.

 

Vậy tôi mong các vị phụ lão ở Hà Thành ra xung phong tổ chức “Phụ lão cứu quốc Hội” để cho các phụ lão cả nước bắt chước và để hùn sức giữ gìn nền độc lập của nước nhà”. Từ lời kêu gọi đó, trên cả nước, Hội Phụ lão cứu quốc ngày càng phát triển, đóng góp phần không nhỏ vào thành công của sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước.

 

Trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh vai trò và trách nhiệm của lớp người đi trước đối với những thế hệ tiếp nối. Người nói: “Các đồng chí già là rất quý, là gương bền bỉ đấu tranh, dìu dắt, bồi dưỡng, đào tạo thêm đồng chí trẻ. Đồng chí già phải giúp đỡ cho đồng chí trẻ tiến bộ.

Như thế đòi hỏi ở đồng chí già phải có thái độ độ lượng, dìu dắt đồng chí trẻ. Đó cũng là một tiêu chuẩn đạo đức cộng sản chủ nghĩa.

 

Những lời tâm huyết của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trở thành tâm nguyện của bao lớp người cao tuổi, của hầu hết cán bộ lão thành cách mạng, hiểu rõ trách nhiệm của mình nên vẫn tận trung với Đảng, hiếu với dân, tiếp tục cống hiến khả năng, kinh nghiệm của mình cho nước, cho dân.

 

Người từng nói “Người cao tuổi là của quý vô giá của dân tộc, của Nhà nước”. Vì vậy, Người luôn luôn quan tâm, tôn trọng, yêu cầu chăm sóc người cao tuổi cũng như tổ chức cuộc sống cho người cao tuổi.

 

Đồng thời, Người cũng khẳng định về vai trò và ảnh hưởng của người cao tuổi: “Dẫu tóc đã bạc, mắt đã hoa, tay run, chân mỏi nhưng mỗi lời các cụ nói ra có ảnh hưởng đến hưng bang, mỗi hành động của phụ lão ảnh hưởng đến việc dựng nước và giữ nước... Đối với gia đình, Tổ quốc, phụ lão có trọng trách là bậc tôn trưởng đối với làng xóm, bà con, có sự tín nhiệm lớn lao. Phụ lão hô nhân dân hưởng ứng, phụ lão làm nhân dân làm theo”.

 

Ngày 10/5/1995, Hội Người cao tuổi Việt Nam được thành lập. Ngày 26/3/2006, Thủ tướng Chính phủ ra quyết định số 772/QĐ-TTg lấy ngày 6/6 hàng năm là “Ngày truyền thống người cao tuổi Việt Nam” nhằm giáo dục truyền thống tốt đẹp của thế hệ đi trước làm gương cho lớp trẻ đi sau tiếp tục đóng góp công sức, trí tuệ để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam.

 

Đồng thời, qua đó để vận động toàn dân tham gia phong trào chăm sóc và phát huy vai trò người cao tuổi, kêu gọi sự đóng góp của toàn xã hội cùng nhau chăm sóc người cao tuổi, tạo điều kiện để người cao tuổi sống vui, sống khỏe, sống có ích cho gia đình và xã hội góp phần thực hiện thành công mục tiêu “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”.

 

Tiến Duy

 

 

TẠI SAO PHẢI 'ĐI HỎI GIÀ, VỀ NHÀ HỎI TRẺ'?

 

"Đi hỏi già, về nhà hỏi trẻ" là câu tục ngữ quen thuộc của người Việt nhưng thời gian qua lại xuất hiện những cách lý giải khác nhau. Có ý kiến cho rằng "đi hỏi già" là nhắc nhở phải chào hỏi, kính lễ người lớn tuổi. Tuy nhiên, theo nhà thơ Lê Minh Quốc trong Tiếng Việt - Lắt léo và lịch lãm, cách hiểu này chưa đúng với nghĩa gốc của câu tục ngữ.

 

Tác giả cho biết từ "già" trong tiếng Việt có rất nhiều nghĩa, tùy ngữ cảnh mà có thể chỉ tuổi tác, sự từng trải, già dặn hay trạng thái của sự vật. Vì vậy, muốn hiểu đúng thành ngữ phải đặt cả câu trong mối quan hệ đối lập giữa già và trẻ.

 

Theo đó, "đi hỏi già" mang ý nghĩa tìm đến người lớn tuổi để hỏi đường, hỏi việc hoặc xin lời khuyên. Người già được xem là những người có nhiều trải nghiệm, hiểu rõ đường đi nước bước và tích lũy vốn sống để đưa ra lời tư vấn đáng tin cậy.

 

Ngược lại, "về nhà hỏi trẻ" xuất phát từ quan niệm trẻ nhỏ chưa biết nói dối. Các em thường kể lại những gì mắt thấy tai nghe một cách tự nhiên, không thêm bớt hay che giấu. Vì thế, nếu muốn tìm hiểu một sự việc đã diễn ra trong gia đình hoặc xóm làng, hỏi trẻ con đôi khi lại là cách tiếp cận thông tin khách quan.

 

Theo tác giả, đây chính là kinh nghiệm ứng xử và thu thập thông tin được người xưa đúc kết. Một bên là vốn sống của người từng trải, một bên là sự hồn nhiên, trung thực của trẻ nhỏ. Hai đối tượng tưởng như đối lập nhưng lại bổ sung cho nhau để giúp con người nhìn nhận sự việc đầy đủ hơn.

 

Tác giả cũng cho rằng nếu muốn nói đến việc kính trọng người cao tuổi thì kho tàng tục ngữ Việt Nam đã có nhiều câu thể hiện rõ ý này như "Kính lão đắc thọ" hay "Yêu trẻ, trẻ đến nhà; kính già, già để tuổi cho". Vì vậy, việc diễn giải "đi hỏi già" theo nghĩa chào hỏi người lớn tuổi là chưa thật sự phù hợp với ngữ cảnh và ý nghĩa của cả câu tục ngữ.

 

Đức An