Một mối quan hệ là “chính duyên” hay “nghiệt duyên”? chỉ cần nhìn vào điều này là biết

 

MỘT MỐI QUAN HỆ LÀ “CHÍNH DUYÊN” HAY “NGHIỆT DUYÊN”? CHỈ CẦN NHÌN VÀO ĐIỀU NÀY LÀ BIẾT

 

Người xưa có câu: “Hữu duyên thiên lý năng tương ngộ, vô duyên đối diện bất tương phùng.” Trong biển người mênh mông, việc gặp gỡ một ai đó vốn đã là điều không dễ. Thế nhưng, gặp được nhau chưa chắc đã là may mắn, ở bên nhau cũng chưa chắc đã là hạnh phúc.

Có những người bước vào cuộc đời ta như cơn gió thoảng, chỉ để lại một ký ức. Có người đồng hành một quãng đường rồi lặng lẽ rời đi. Nhưng cũng có người khiến ta thay đổi cả cuộc đời, hoặc theo hướng tốt đẹp hơn, hoặc khiến ta dần đánh mất chính mình.

 

Mùa xuân năm ấy, một đệ tử trẻ tên Thanh Huyền quỳ dưới gốc cây Bồ Đề suốt ba ngày, van xin sư chỉ dạy cho đoạn nhân duyên trần thế của mình. Thanh Huyền năm nay 20 tuổi, xuất thân gia đình nho học, 18 tuổi xuất gia, vốn một lòng tu hành.

Nào ngờ nửa năm trước, trong lần xuống núi khất thực, anh gặp một người con gái và sa vào lưới tình. Từ đó lòng anh rối bời, thiền tâm tán loạn, kinh sách không đọc nổi.

 

Sư Huệ Dân cầm chuỗi tràng hạt, nhìn đệ tử tiều tụy rồi chậm rãi kể:

Khi còn trẻ, ta có pháp danh Huệ Giác. Ta sinh ra trong gia đình nông dân nghèo, ham học, có chí lớn. Năm 16 tuổi đã nổi tiếng trong vùng. Một lần vào thành thi cử, ta gặp Tô Uyển Ninh – tiểu thư giàu có, xinh đẹp, được nuông chiều từ nhỏ.

 

Tình yêu đến nhanh như bão tố. Chỉ trong nửa tháng, ta quên sạch công danh, chí hướng. Để chiều lòng cô, ta bán ruộng mua trang sức, cắt đứt bạn bè, bỏ rơi cha mẹ. Cha mẹ khuyên nhủ, ta quát lại. Không lâu sau, cha mẹ buồn phiền mà qua đời.

 

Ta nghĩ đó là duyên trời ban, là hạnh phúc lớn nhất. Nhưng dần dần, ta đánh mất chính mình. Tô Uyển Ninh ngày càng ngang ngược, kiểm soát, làm nhục ta trước mặt mọi người. Ta liên tục nhượng bộ, xu nịnh, trở nên ích kỷ, hèn mọn. Thân thể suy kiệt, đêm đêm ác mộng. Ta nhận ra thứ tình cảm ấy không phải mật ngọt, mà là độc dược.

 

Đó chính là “nghiệt duyên”, thứ duyên thường bắt đầu bằng sự dịu dàng, nhưng dần khiến con người đánh mất bản tâm, mất chí khí, mất cả chính mình.

Sau này, ta rời bỏ Tô Uyển Ninh, lang bạt rồi xuất gia tại chùa Thanh Lương, khổ tu 10 năm mới tìm lại được bản tâm.

 

Sau khi xuất gia, ta gặp bà Trần, một bà cụ sống một mình dưới chân núi. Bà hiền lành, thường mang cháo nóng, bánh chay cho ta mà không bao giờ hỏi han quá khứ hay làm phiền việc tu hành. Bà tôn trọng con đường của ta, lặng lẽ ủng hộ và gìn giữ thiền tâm cho ta.

Ở bên bà Trần, ta không cần giả vờ, không cần lấy lòng, chỉ cần sống là chính mình. Lòng ta an ổn, thanh thản và tràn đầy hoan hỉ. Đó mới là “chính duyên”, duyên giúp con người giữ vững bản tâm, sống đúng với chính mình và cùng nhau thành tựu.

 

Sư Huệ Dân nhìn Thanh Huyền, giọng trầm ấm:

“Con hỏi ta chính duyên và nghiệt duyên là gì? Không cần xem mệnh, không cần bói quẻ. Chỉ cần tự hỏi: Khi ở bên người ấy, con có đang là chính mình không? Con có ngày càng tốt đẹp hơn, an yên hơn, sáng suốt hơn hay con đang ngày càng mệt mỏi, tự ti, đánh mất chính mình?

 

Nghiệt duyên khiến con hèn mọn, chiếm đoạt, quên mất sơ tâm. Chính duyên khiến con trưởng thành, trọn vẹn và sống thành ánh sáng của chính mình.

Vạn pháp do tâm tạo. Duyên lành hay duyên dữ đều bắt nguồn từ tâm. Giữ vững bản tâm, thì mọi duyên đều có thể thành chính duyên. Đánh mất bản tâm, thì duyên nào cũng hóa nghiệt duyên.”

 

Từ đó, Thanh Huyền tỉnh ngộ, trở về tu hành chăm chỉ và tìm lại được thiền tâm. Còn sư Huệ Dân suốt đời không xem bói, không xem mệnh, chỉ dạy mọi người một câu:

“Muốn biết mối quan hệ là chính duyên hay nghiệt duyên, chỉ cần nhìn xem: Bạn có đang đánh mất chính mình hay không?”

 

Tú Uyên 

 

 

CÓ NÊN BẮT TRẺ XIN LỖI?

 

Một số cha mẹ cho rằng việc ép trẻ nói lời xin lỗi là vô ích, thậm chí có hại. Thực tế có nhiều sắc thái hơn. "Xin lỗi đi". Nhiều thế hệ đã dùng câu này để xử lý khi trẻ chơi với anh chị em, bạn bè xô xát nhau, cãi vã.

 

Nhưng gần đây nó đã gây tranh cãi, đặc biệt trong một nhóm các bậc cha mẹ thuộc thế hệ Millennial - những người nổi bật với phong cách nuôi dạy con cái tôn trọng cảm xúc.

Nguyên tắc chủ đạo là cân nhắc cảm xúc của trẻ hiện tại hoặc tương lai ở mọi thời điểm cha mẹ đưa ra quyết định, ngay cả khi con của họ làm tổn thương cảm xúc của trẻ khác. Dựa trên cách tiếp cận này, việc khiến trẻ bày tỏ sự hối hận dường như sai.

 

Và thực sự, cả Big Little Feelings, trung tâm nuôi dạy con nổi tiếng ở Mỹ có hơn 3 triệu khách hàng cha mẹ và tiến sĩ Becky, tác giả sách Good inside, đều đã lên án hành vi này.

Họ lập luận cho rằng việc bảo con xin lỗi là vô ích, không cần thiết, thậm chí có hại. Vô ích vì sẽ tạo ra một lời xin lỗi trống rỗng.

 

Không cần thiết vì có những cách khác tốt hơn để dạy trẻ sửa lỗi. Có hại theo nhiều cách: Nó sẽ dạy trẻ nói dối hoặc xin lỗi như một hình thức để thoát khỏi sự trừng phạt; làm cho chúng kém tử tế và chu đáo hơn; khiến trẻ không sống thật với cảm xúc; hoặc khiến chúng xấu hổ đến mức không bao giờ xin lỗi nữa.

 

Nhìn chung, những người này lập luận để một lời xin lỗi có giá trị phải bắt nguồn từ sự hối hận thực sự. Trẻ nhỏ thiếu khả năng nhận thức để đồng cảm với người chúng làm tổn thương và việc bảo xin lỗi sẽ không giúp chúng phát triển sự đồng cảm.

 

Thay vào đó, nếu cha mẹ dành thời gian trau dồi sự đồng cảm thông qua việc suy ngẫm và làm gương tốt thì lời xin lỗi chân thành sẽ tự nhiên nảy nở.

Ví dụ khi trẻ giật đồ hoặc xô đẩy bạn, cha mẹ có thể thay mặt con xin lỗi và nói chuyện riêng với con về những gì đã xảy ra, rằng con nên tìm ra cách nào đó để giúp bạn kia cảm thấy tốt hơn.

 

Karina Schumann, phó giáo sư tâm lý xã hội tại Đại học Pittsburgh, Mỹ nói mục tiêu là giúp con mình nhận ra hành động của nó gây ra hậu quả cho người khác. "Chỉ cho con thấy hành động đó gây hại cho người bạn đó thế nào, đồng thời con vẫn có thể sửa lỗi với thái độ tích cực", chuyên gia nói.

 

Những chiến thuật này sẽ hiệu quả hơn nếu chính cha mẹ thường xuyên chứng minh một lời xin lỗi tốt sẽ như thế nào. Một trong các cách là nêu tên tác hại và mức độ ảnh hưởng của nó đến người khác, đồng thời đưa ra lời hứa sẽ thay đổi hành vi trong tương lai.

 

"Nếu trẻ em quan sát thấy những người khác sẵn sàng xin lỗi và thông cảm vì hành vi sai trái của mình, chúng sẽ học được bài học kịp thời", Schumann nói. Tuy nhiên, lời xin lỗi là một vấn đề phức tạp về mặt xã hội và cảm xúc.

 

Điều khiến trẻ không muốn xin lỗi không phải vì không hối hận mà là sự hiện diện của những cảm xúc mạnh mẽ khác - sự thất vọng kéo dài về bất cứ điều gì đã thúc đẩy hành động của chúng, sự xấu hổ vì đã công khai làm sai, nỗi sợ hãi quá mức về điều gì sẽ xảy ra nếu xin lỗi.

 

Điểm cuối cùng này cũng đúng với cả người lớn. Một nghiên cứu của Schumann cho thấy ngay cả người lớn cũng sẽ cảm thấy nhục nhã và căng thẳng hơn thực tế khi đối diện với lời xin lỗi.

Còn người bị hại thì sao? Chắc chắn cảm xúc của họ có vấn đề. Thực tế với trẻ nhỏ, lời xin lỗi kịp thời hoặc tự phát đều có thể giúp hàn gắn mối quan hệ của chúng. Và ngay cả lời xin lỗi không chân thành thì vẫn "có còn không", đặc biệt với trẻ dưới 7 tuổi.

 

Việc trẻ chấp nhận lời xin lỗi kém chân thành có thể giải thích vì chúng chưa phát triển đầy đủ về mặt cảm xúc. Một chuyên trang đăng tải các nghiên cứu khoa học về cách nuôi dạy con cái từ thời thơ ấu, việc làm gương xin lỗi và giúp trẻ suy ngẫm về hành động của mình là điều cần thiết, nhưng nên làm ở một không gian hợp lý. Và trẻ sẽ học tốt hơn nếu nhìn cách hành xử của người lớn.

 

Các chuyên gia cũng cho biết đừng lo ngại về tác hại của việc ép trẻ xin lỗi, miễn là cha mẹ có cách tiếp cận phù hợp. Goodwin chỉ ra cần phân biệt giữa kiểm soát tâm lý và kiểm soát hành vi.

 

Những nỗ lực kiểm soát tâm lý trẻ em như cảm giác tội lỗi, xấu hổ hoặc thao túng chúng về mặt cảm xúc, có liên quan đến nhiều kết quả tiêu cực. Vì vậy, bạn không nên mắng mỏ trẻ vì sự thiếu hối hận hoặc khiến chúng xấu hổ khi thể hiện điều đó.

Nhưng không có gì sai khi thiết lập các quy tắc cơ bản và sau đó thực thi chúng bằng cách đặt ra giới hạn hành vi.

 

Bảo Nhiên

 

 

LÀM THẾ NÀO ĐỂ CÓ NHIỀU NIỀM VUI HƠN TRONG CUỘC SỐNG

 

Niềm vui không phải là điều phù phiếm – mà là một phần thiết yếu của hạnh phúc. Dưới đây là một lộ trình giúp bạn tìm lại những khoảnh khắc tận hưởng trong nhịp sống bận rộn của mình.

 

Cuộc sống có thể (hoặc nên) vui hơn không?

Bạn đã bao giờ tự hỏi liệu cuộc sống có thể vui hơn, hoặc có lẽ nên vui hơn hay không? Trong thế giới hiện đại, nhịp sống hối hả khiến nhiều người trong chúng ta chật vật tìm kiếm niềm vui một cách đều đặn.

Áp lực công việc, trách nhiệm gia đình và những yêu cầu không ngừng nghỉ của cuộc sống có thể khiến ta kiệt sức, để rồi mỗi ngày trôi qua đều là một chuỗi nghĩa vụ kéo dài, mà thời gian dành cho niềm vui thì cứ dần bị thu hẹp.

 

Nếu bạn đang thuộc thế hệ "bánh mì kẹp" tức là vừa phải chăm lo cho con cái, vừa phải gánh vác trách nhiệm với cha mẹ già, thì việc tìm kiếm niềm vui lại càng trở thành một thách thức lớn.

Điều này thật đáng lo ngại, nhất là khi ngày càng có nhiều nghiên cứu chứng minh rằng niềm vui không chỉ là một thú vui xa xỉ, mà còn là một yếu tố quan trọng giúp ta duy trì sức khỏe tinh thần và thể chất. thì giờ đây, cách ta nhìn nhận về niềm vui và giải trí cũng cần được thay đổi triệt để.

 

Niềm vui mang lại vô số lợi ích

Hiểu theo cách đơn giản nhất, niềm vui là bất cứ điều gì khiến bạn thích thú và bị cuốn hút. Xét về tâm lý học, niềm vui được xếp vào nhóm cảm xúc tích cực, những trải nghiệm mang đến sự dễ chịu, thoải mái và hứng khởi.

 

Tuy nhiên, không phải tất cả các hoạt động mang lại khoái cảm đều thực sự là niềm vui. Một số thứ chỉ đánh lừa ta rằng ta đang vui, trong khi thực chất chúng chỉ giúp ta tạm quên đi sự khó chịu bên trong.

Chẳng hạn, lướt mạng xã hội vô thức có thể khiến ta bận rộn, nhưng hiếm khi mang lại niềm vui thực sự. Những cách trốn tránh tiêu cực hơn, như lạm dụng rượu bia hay chất kích thích, cũng xuất phát từ nhu cầu xoa dịu cảm giác trống rỗng.

 

Để tận hưởng niềm vui đích thực, bạn cần tìm đến những hoạt động mang lại sự phong phú và bền vững – dù đó là niềm vui trong công việc, sự gắn kết với gia đình và bạn bè, theo đuổi một sở thích hay đơn giản chỉ là khám phá một điều mới mẻ.

 

Những lợi ích của niềm vui đã được khoa học chứng minh: giảm căng thẳng, tăng cường hệ miễn dịch và kéo dài tuổi thọ. Từ nghiên cứu của Kathleen Dillon về cách cảm xúc tích cực giúp nâng cao sức đề kháng, cho đến công trình của Ed Diener chứng minh rằng những người vui vẻ thường sống lâu hơn, tất cả đều chỉ ra rằng niềm vui là một phần không thể thiếu trong một cuộc sống khỏe mạnh và viên mãn.

 

Nếu bạn vẫn chưa hoàn toàn bị thuyết phục, hãy cân nhắc đến nguyên tắc "linh hoạt khoái cảm" (hedonic flexibility principle).

Một nghiên cứu năm 2016 của các nhà khoa học tại MIT, Harvard và Stanford cho thấy: những người không chủ động dành thời gian để tận hưởng cuộc sống có nguy cơ cao bị kiệt sức, và khi rơi vào vòng xoáy tiêu cực này, họ dễ tìm đến những hình thức trốn tránh không lành mạnh để tạm thời giải tỏa.

 

Ngược lại, những người có thói quen vui chơi thường xuyên lại bắt đầu ngày mới với nhiều năng lượng hơn, làm việc hiệu quả hơn và sáng tạo hơn. Họ cũng sẵn sàng đón nhận thử thách hơn so với những người chỉ biết cắm cúi làm việc mà quên mất niềm vui.

Nói cách khác, khi bạn tìm được cách đưa niềm vui vào cuộc sống, bạn không chỉ phát huy tối đa tiềm năng của mình, mà còn trở nên kiên cường hơn, linh hoạt hơn và sẵn sàng đối mặt với những thử thách mà cuộc đời mang đến.

 

Hãy lấy Finley làm ví dụ, một người đàn ông chăm chỉ, tận tụy với công việc, đồng thời là cha của hai đứa trẻ hiếu động.

Ban đầu, Finley dành hầu hết thời gian cho công việc, bỏ quên những sở thích cá nhân và hiếm khi thực sự tận hưởng khoảng thời gian bên gia đình. Việc chăm sóc con cái với anh không còn là niềm vui, mà là một trách nhiệm, một việc "phải làm" thay vì một cơ hội "được làm".

 

Mỗi ngày trôi qua, anh cảm thấy mình kiệt quệ hơn ngày trước. Đến một lúc, anh không còn nghĩ đến chuyện tận hưởng nữa, mà chỉ cố gắng sống sót qua ngày.

Để đối phó với sự mệt mỏi, Finley bắt đầu tìm kiếm những cách trốn tránh. Buổi tối, anh ngồi lì trước TV, cắm cúi xem Netflix, nhấm nháp ly rượu bourbon để "thư giãn". Nhưng dù có tạm quên đi thực tại trong chốc lát, sáng hôm sau anh vẫn thức dậy với cảm giác trống rỗng, mất động lực và kiệt sức.

 

Nhận ra lối sống này không thể kéo dài, Finley quyết định thay đổi. Anh bắt đầu ưu tiên niềm vui bằng cách dành thời gian cho những hoạt động khiến anh thực sự hạnh phúc: đi bộ đường dài, gặp lại những người bạn cũ, và dành thời gian với gia đình theo cách khiến anh thấy hứng thú, thay vì chỉ là nghĩa vụ.

 

Chỉ sau một thời gian, Finley cảm nhận được sự thay đổi rõ rệt. Anh có nhiều năng lượng hơn, làm việc hiệu quả hơn, thậm chí còn chủ động nhận thêm những dự án thử thách. Anh cũng trở nên sáng tạo hơn, tìm ra những cách giải quyết vấn đề mới mẻ, và quan trọng nhất, anh không còn cảm thấy mình đang "sống qua ngày", mà thực sự tận hưởng từng khoảnh khắc.

 

Giống như Finley, bạn có thể học cách đưa niềm vui trở lại cuộc sống của mình, không chỉ để sống tốt hơn, mà còn để đóng góp vào một xã hội hạnh phúc hơn, lành mạnh hơn và hiệu quả hơn. Tin tốt là việc thay đổi này không quá khó khăn như bạn nghĩ.