Thứ Hai, 20 tháng 4, 2026

Học Để Làm Người

 

HỌC ĐỂ LÀM NGƯỜI

Mọi người trong gia đình phải học.  Sự học hành của con cái không nên chỉ hướng tới bằng cấp để kiếm việc làm.  Sự học hành phải nhắm tới sự xây dựng nhân cách con người và khả năng phụng sự con người. 

Người ta không chỉ học năm bảy năm ở học đường, mà phải học suốt đời.  Trí tuệ cũng cần những thức ăn bổ dưỡng như thân thể. 

Trong gia đình mọi người phải đọc sách đọc báo để mở rộng kiến thức.  Phải chọn những tờ báo có thể cung cấp những món ăn tinh thần lành mạnh.  Chỉ trừ những người có đời sống tâm linh phong phú, đa số trong chúng ta nếu không đọc sách báo trong vòng nữa năm đã có thể trở nên nghèo nàn và thô hậu. 

Ít nhất là mọi người trong gia đình phải đọc sách để có kiến thức phổ thông về lịch sử, khoa học, xã hội, chính trị và văn hóa. 

Gia đình ông giáo Năng luôn luôn để ý đến các buổi diễn thuyết và các buổi thảo luận công cộng về các vấn đề trên.  Ông giáo thường nói với hai con của ông rằng những kiến thức ta thu nhập được dù là ở trường hay ở nhà đều phải nhằm tới mục đích cao hơn bằng cấp:  Đó là học làm người và học phụng sự con người. 

Phải làm sao để đừng tốn thì giờ và việc học tập những điều không bổ ích cho sự sống.  Kiến thức về kinh tế, lịch sử và xã hội, cũng như kiến thức về đạo Phật, cần phải thực tế, có thể áp dụng được trong cuộc đời, cuộc đời bản thân, cuộc đời gia đình và cuộc đời xã hội.

Cha mẹ đừng nên nghĩ rằng mục đích duy nhất cho con đi học là để cho con có kế sinh nhai về sau.  Chúng ta phải nghĩ cao hơn thế, và đòi hỏi rằng giáo dục phải đào tạo được nhân cách con người và un đúc lý tưởng phụng sự đồng loại.

Trích từ sách “Đạo Phật ứng dụng trong đời sống hàng ngày”

Sự khác biệt giữa thông minh và khôn ngoan

 

SỰ KHÁC BIỆT GIỮA THÔNG MINH VÀ KHÔN NGOAN

 

1. Thông minh là khả năng tồn tại, khôn ngoan là trạng thái sinh tồn

Một người thông minh, đang đói, tìm thấy một bắp ngô và ăn nó. Người thông minh ăn một phần bắp ngô, phơi khô phần còn lại và trồng hạt ngô để có thể có một vụ ngô đúng mùa.

 

Chúng ta hãy cùng hồi tưởng lại những việc đã gặp trong cuộc sống thực tế. Rất nhiều người cho rằng những người không bao giờ phải chịu thiệt thòi trong cuộc sống chính là người thông minh.

Nhưng bạn biết không, chính những người dám để bản thân chịu thua thiệt mới là người khôn ngoan.

 

Đối với người thông minh, khi giao dịch với người khác, họ luôn có thể duy trì tỉnh táo để bảo vệ lợi ích của bản thân. Ví dụ khi làm kinh doanh, họ luôn có thể đảm bảo kiếm ra lợi nhuận.

Nhưng những người khôn ngoan lại làm ngược lại, họ không bao giờ theo đuổi lợi nhuận một cách tuyệt đối, một vài doanh nghiệp thậm chí còn phải đối mặt với việc thua lỗ.

 

Người thông minh có một doanh nghiệp hoạt động hiệu quả. Người khôn ngoan thuê các cố vấn có thể giúp doanh nghiệp phát triển.

 

2. Người thông minh biết mình có thể làm gì, người khôn ngoan biết mình không thể làm gì

Người thông minh đa số đều nắm bắt rất nhanh các cơ hội được đưa đến và hiểu rõ bản thân nên hành động khi nào. Trong khi những người khôn ngoan thường quan tâm nhiều hơn về những việc cần buông bỏ trong hiện tại.

Do đó có thể nói rằng, hiểu được nên nắm cái gì là thông minh, nhưng biết được nên buông cái gì mới là khôn ngoan.

 

Ví dụ: Một người thông minh có thể học cách tự làm thuế để tiết kiệm được hơn 100 đô la cho doanh nghiệp của mình.

Một người khôn ngoan biết rằng thời gian của mình đáng giá hơn thời gian bỏ ra để có thể học được sâu rộng đủ về hệ thống thuế, thay vào đó họ dành thời gian đó kiếm nhiều tiền bằng cách khác và trích phần số tiền phù hợp để thuê một người làm thuế chuyên nghiệp và giỏi.

 

Người thông minh là những người mạnh mẽ và tự tin, họ thường thể hiện ưu điểm của mình ra ngoài, để trở nên nổi bật. Người khôn ngoan thì tự giấu đi hào quang của mình, để người khác thể hiện trước.

 

Ví dụ trong một bữa tiệc, người thông minh sẽ bận rộn miệng, họ trò chuyện với những đối tượng mà họ quan tâm. Người khôn ngoan thì bận rộn tai, họ không ngại lắng nghe những điều người khác muốn truyền tải.

 

Hai hành vi này được ví như ấm trà và tách trà. Ấm trà là người thông minh, tách trà là người khôn ngoan. Đến cuối cùng, nước trong ấm trà cũng sẽ đổ vào tách mà thôi.

 

3. Người thông minh chú ý chi tiết, người khôn ngoan chú ý tổng thể

Người thông minh nhiều phiền não, chứng mất ngủ cũng vì thế mà kéo dài và nặng hơn, bởi vì họ tập trung cao độ vào nhiều việc, quá nhạy cảm với cuộc sống. Người khôn ngoan thì hiểu buông bỏ, nên biết tránh xa rắc rối và phiền não từ sớm, vì thế họ có thể đạt tới cảnh giới vui vẻ.

 

Những người khôn ngoan đa số họ thường để mọi việc "thuận theo tự nhiên". Cũng nhờ vậy, các mối quan hệ cá nhân của họ trở nên hài hòa hơn. Trí thông minh có thể do bẩm sinh, nhưng muốn trở nên khôn ngoan bạn còn cần mài giũa rất nhiều từ cuộc sống.

Thông minh khiến người ta dễ tiếp thu được nhiều kiến thức, còn khôn ngoan khiến người ta ngày càng có khí chất, văn hóa.

 

Ví dụ: Một người đàn ông thông minh lập kế hoạch thành công và thực hiện theo đúng kế hoạch, buộc mọi người dưới quyền kiểm soát của mình cũng phải tuân theo. Người đàn ông khôn ngoan tìm kiếm những thay đổi trên thị trường, thái độ của khách hàng và nhân viên, xu hướng... và điều chỉnh kế hoạch của mình cho phù hợp.

 

4. Khoa học khiến người thông minh, triết học khiến người khôn ngoan

Những người thông minh có năng lực cao và khả năng học hỏi nhiều kỹ năng mới. Mà trong thực tế, những kỹ năng này chính là phần tất yếu để giúp họ làm giàu. Chính vì vậy thông minh có thể mang đến giàu có và quyền lực.

 

Nhưng sự giàu có và quyền lực thường không phải lúc nào cũng tỷ lệ thuận với hạnh phúc, bởi vì hạnh phúc đến từ lòng người, mà khôn ngoan có thể mang đến hạnh phúc.

 

Trong cuộc sống này, thông minh bẩm sinh đã khó, nhưng học cách hồ đồ lại càng khó hơn. Trong quá trình trau dồi trí tuệ, chúng ta không được quên tìm ra cho mình cách sống phù hợp nhất.

 

Ví dụ: Một người thông minh làm việc chăm chỉ để kiếm được một số tiền lớn nhưng vì mải dồn tất cả cho công việc khiến gia đình rạn vỡ và một nửa số tiền anh ta kiếm được cuối cùng mất vào tay người vợ trong một vụ ly hôn.

Người đàn ông khôn ngoan kiếm được nhiều tiền nhất có thể trong một khoảng thời gian chấp nhận được, để anh ta có thể dành phần lớn thời gian cho gia đình và người thân.

 

St

Chủ Nhật, 19 tháng 4, 2026

Người thông minh đều hiểu: Không nói, không hỏi, không nghĩ

 

NGƯỜI THÔNG MINH ĐỀU HIỂU: KHÔNG NÓI, KHÔNG HỎI, KHÔNG NGHĨ

Trạng thái tốt nhất của cuộc sống là có thể ước thúc chính mình trong mọi việc và tiến lùi một cách hợp lý. Người thực sự thông minh biết không hỏi, không nghĩ, không nói.

 

1. Không nói nhiều

Cũng như Hemingway từng nói: Chúng ta mất hai năm để học nói, nhưng mất cả đời để học cách im lặng.

Khi con người ta đang trôi nổi trên đời, đó là bản năng để nói không ngừng, và nó là sự khôn ngoan để không nói nhiều.

 

Như mọi người đều biết, những lời nói không kiềm chế được lặp đi lặp lại chính xác là kết quả của việc khéo léo mà bị khéo léo nhầm lẫn, kết cục là ngán ngẩm.

Trong Đạo Đức Kinh có nói: “Đa ngôn số cùng, bất như thủ trung” – Nói nhiều cũng chẳng hết, thà giữ lấy Trung.

 

Những người nói liên tục sẽ luôn ở trong tình thế tiến thoái lưỡng nan, và chúng ta nên học cách kiềm chế bản thân. Những người thực sự thông minh biết cách nói ít hơn.

Họ luôn có thể nhìn thấu những khó khăn của người khác và sử dụng những cách thể hiện thích hợp để khiến mọi người vượt qua khó khăn.

 

2. Không hỏi nhiều

Đặt câu hỏi quá nhiều thường gây mệt mỏi. Một số người nói rằng một mối quan hệ thoải mái thực sự không phải là tôi hỏi mọi chi tiết về bạn, mà là bạn có thể đưa tôi đi cùng bạn bất cứ lúc nào. Đối với người thân và bạn bè, đối với các cặp đôi cũng vậy.

 

Trong bộ phim “Cuộc khủng hoảng giữa cuộc sống của Brad”, Brad nằm trằn trọc trên giường. Nhân viên duy nhất của anh ấy đã từ chức, và trong một bữa tiệc cách đây không lâu, anh ấy thấy rằng nhiều bạn học của mình thành công hơn anh ấy.

Một số người trở thành giám đốc, và một số người nghỉ hưu sớm ở tuổi 40 với tiền bạc và sự nhàn hạ.

 

Mặc dù điều hành một công ty nhưng mọi việc cũng chẳng khá hơn chút nào, thậm chí anh còn bắt đầu lên kế hoạch thừa kế tài sản của bố mẹ vợ. Sau khi quan sát tình hình của chồng, người vợ không thắc mắc quá nhiều mà nhẹ nhàng động viên anh bằng câu: “Em yêu anh và mọi thứ sẽ ổn thôi”.

 

Sau đó, Brad cuối cùng đã điều chỉnh, và anh ấy rất biết ơn vì vợ anh ấy đã không đặt câu hỏi vào thời điểm đó.

Ai cũng có những nỗi bất lực không thể diễn tả thành lời, ngay cả những người thân, vợ chồng ruột thịt cũng khó lòng cùng chung nỗi niềm.

 

Những người thực sự thông minh không bao giờ biết cách đặt thêm câu hỏi. Một mối quan hệ thực sự lâu dài phải dựa trên sự tôn trọng và sự hiểu biết ngầm về việc không đặt câu hỏi.

 

3. Không nghĩ nhiều

Sau khi xem một đoạn video ngắn, nhân vật chính kể câu chuyện về quá khứ của chính mình. Có lần cô bắt taxi đi ra ngoài, khi lên xe, cô dùng sức đóng cửa rất mạnh, lớn đến mức tài xế lái xe cũng phải liếc nhìn lại.

 

Trong lòng cô chợt thấy xấu hổ, liệu người lái xe có ý kiến ​​với cô vì chuyện này hay không, nhưng cô rõ ràng không cố ý. Cô thầm hối hận trong lòng, lẽ ra cô nên cẩn thận hơn khi đóng cửa phòng.

 

Xe đang phóng nhanh trên đường, một cú phanh gấp, hay một tiếng thở dài của tài xế khiến tim cô thắt lại, có cảm giác tài xế đang tỏ ý không hài lòng.

Gần đến nơi, anh tài xế lên tiếng:

Tôi thấy cô nhiều việc, tôi lái xe vào cộng đồng, đỡ tốn công. Nàng lúc này mới đột nhiên an tâm, kịch tình bên trong dọc theo dường như suy nghĩ quá nhiều.

 

Nhiều người trong chúng ta có lẽ đã từng có trải nghiệm tương tự, đôi khi lo lắng về những gì người khác nghĩ về mình, và đôi khi lo lắng về những gì người khác có cảm xúc không đúng.

Suy nghĩ quá nhiều trong lòng không chỉ tiêu hao kinh nghiệm, mà còn ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày, từ việc ăn vừng, rang tỏi đến hôn nhân và sự nghiệp.

 

Hạnh phúc của con người là không còn việc nhà, nhiều phiền phức và tai họa thường do suy nghĩ quá nhiều gây ra. Một người đàn ông thực sự khôn ngoan từ lâu đã biết rằng anh ta không suy nghĩ nhiều về trái tim mình.

Họ biết rằng mỗi người đều có cuộc sống riêng, không có nhiều thời gian để tâm đến những chuyện vụn vặt của người khác, họ cũng hiểu rằng một người dù tốt đến đâu cũng không thể được lòng tất cả mọi người.

 

Chính vì điều này mà họ có thể kiềm chế những suy nghĩ của mình và tập trung vào những gì họ thực sự muốn làm và những gì quan trọng. Nếu bạn không nghĩ về những điều bạn không thể kiểm soát, bạn sẽ không làm tăng thêm những rắc rối của mình.

Tập trung vào những thứ mà bạn có thể kiểm soát, và bạn sẽ có thể gặt hái thành quả. Hãy yên tâm làm việc của riêng bạn, và bạn sẽ sống cuộc đời của chính mình!

 

Một người khôn ngoan không có gì để mất miễn là anh ta làm chủ được chính mình. Những người có thể kiềm chế trong những vấn đề tầm thường như lời nói, việc làm, họ sẽ có đủ khả năng để kiểm soát toàn bộ cuộc sống.

Mong tất cả chúng ta có thể bắt đầu từ việc nhỏ và trở thành một phiên bản tốt hơn của chính mình!

 

Từ Thanh