NHÀ TÂM LÝ HỌC CHO BIẾT TRẺ CÓ “3 NĂM VÀNG” TRONG ĐỜI, LÀ 3 NĂM NÀO?

 

Nhiều bậc cha mẹ cho rằng việc nuôi dạy con cái ở tuổi vị thành niên giống như mở một “chiếc hộp mù”: con nổi loạn hay không nổi loạn, điều này phụ thuộc vào may rủi. Nhưng trên thực tế, sự nổi loạn của trẻ vị thành niên là phụ thuộc vào thời thơ ấu của chúng.

 

Nhà tâm lý học người Mỹ gốc Đức Erik Erikson, đã chỉ ra “tám giai đoạn” phát triển trong đời. Ở mỗi giai đoạn, có những nhiệm vụ mà trẻ cần phát triển và những “khủng hoảng” cần vượt qua.

Nếu một đứa trẻ không “mở khóa” thuận lợi ở những giai đoạn nhất định, chúng có thể phát triển một số đặc điểm tính cách xấu và tích lũy những cảm xúc tiêu cực.

 

Những đặc điểm và cảm xúc này sẽ ‘lớn cùng’ giai đoạn tiếp theo và thậm chí ảnh hưởng đến cả cuộc đời sau này của trẻ.

Nhà tâm lý học tin rằng: trải nghiệm ban đầu của một đứa trẻ sẽ ảnh hưởng đến tương lai tới 80%. Đặc biệt 3 năm đầu đời của trẻ được gọi là “ba năm vàng”, là giai đoạn then chốt nhất trong việc hình thành tính cách và phẩm chất của trẻ.

 

1. Nuôi dưỡng lòng tin của trẻ khi 1 tuổi

Em bé 1 tuổi chưa có chỉ số thông minh hay năng lực, không hiểu gì?

Khi giáo sư Li Meijin nói về việc nuôi dạy trẻ từ 0-3 tuổi, bà nói: “Năm đầu tiên sinh con dù vất vả, mệt nhọc đến đâu mẹ cũng phải tự mình cưu mang”.

 

Vì sao? Giáo sư Li Meijin giải thích: “Sinh con xong chưa được bao lâu, mẹ muốn ‘vứt’ con cho bà ngoại vì mẹ bận công việc. Vì vậy trong tương lai, chỉ cần đứa trẻ cảm thấy buồn, người đầu tiên trẻ muốn gặp sẽ là bà”.

“Nếu mẹ và bà có mâu thuẫn, đứa trẻ nhất định sẽ ủng hộ bà và ‘tẩy chay’ mẹ.”

 

Nhà tâm lý học người Mỹ gốc Đức Erik Erikson gọi 0-1.5 tuổi là giai đoạn đầu tiên của cuộc đời. Ở giai đoạn này, nhiệm vụ quan trọng nhất của trẻ là phát triển cảm giác tin tưởng.

Đây là lúc thiết lập mối quan hệ gắn bó với người chăm sóc chính trong năm đầu tiên khi đứa trẻ được sinh ra.

 

Nếu trẻ đói thì có ‘người’ cho ăn kịp thời, trẻ khóc thì có ‘người’ dỗ dành kịp thời, buồn ngủ thì có ‘người’ dỗ cho ngủ.

Khi bắt đầu cuộc đời, trẻ sẽ phát triển sự gắn bó sâu sắc với ‘người’ này và xây dựng cảm giác tin cậy. Niềm tin của trẻ đối với thế giới, cũng như sự tin tưởng của trẻ vào bản thân, tất cả đều đến từ ‘người’ nuôi dưỡng chính này.

 

Trong nhiều năm và thậm chí trong suốt cuộc đời, trẻ sẽ phản ánh cảm giác tin cậy này với thế giới bên ngoài. Bất cứ khi nào có cảm giác “tin tưởng”, trong tiềm thức sẽ thiết lập liên hệ với ‘người’ này.

 

Vì vậy, trong năm đầu tiên trẻ chào đời, dù chưa biết nói, chưa biết đi, chưa thể làm được gì… nhưng lúc này, tính cách của trẻ đã bắt đầu hình thành. Nếu mẹ muốn con mình sau này ngoan và gần gũi với mình hơn thì ít nhất hãy nuôi con đến 1 tuổi.

 

2. Nuôi dưỡng ý thức tự chủ của trẻ khi 2 tuổi

Đến 2 tuổi, trẻ đã có thể nói, đi và làm các việc. 1.5-3 tuổi là giai đoạn thứ hai trong “tám giai đoạn của cuộc đời”.

Ở giai đoạn này, nhiệm vụ chính của sự phát triển là đạt được “cảm giác tự chủ”.

 

Nếu bạn có con nhỏ khoảng 2 tuổi, việc giữ nhà cửa sạch sẽ và gọn gàng thực sự rất khó! Bạn quét phía trước, em bé quấy bẩn phía sau. Bạn vừa gấp quần áo, em bé lập tức ‘giúp’ bạn lần lượt ném xuống đất.

Em bé đang làm gì vậy? Trên thực tế, ‘bạn nhỏ’ chỉ muốn đạt được cảm giác tự chủ bằng cách kiểm soát cơ thể của mình.

 

Đây là niềm vui thích của trẻ nhỏ 1-3 tuổi, có được cảm giác tự chủ có thể điều khiển tay chân theo ý muốn.

Nếu ở giai đoạn này, cha mẹ khoan dung và kiên nhẫn hơn, cho phép trẻ khám phá nhiều hơn, trẻ mới có thể cảm giác tự chủ hơn.

 

Nhưng nếu ở giai đoạn này, cha mẹ không cho phép trẻ làm điều này, thậm chí còn ‘đánh’ vào tay trẻ. Vô hình trẻ sẽ có cảm giác “xấu hổ” và thiếu tự tin về bản thân. Khi lớn lên, trẻ không vững vàng trước sự việc và dễ bỏ cuộc giữa chừng.

 

3. Nuôi dưỡng sự chủ động của trẻ khi 3 tuổi

Nhà tâm lý học cho rằng: 3 tuổi là bước ngoặt trong cuộc đời của trẻ.

Trước 3 tuổi, cuộc sống của trẻ thường bị cha mẹ chi phối, nhưng sau 3 tuổi, trẻ hy vọng sẽ chủ động làm mọi việc theo ý mình.

 

Theo Erik Erikson, giai đoạn thứ 3 trong cuộc đời là phát triển cảm giác chủ động.

Ở giai đoạn này, trẻ có những ý tưởng riêng và không muốn lúc nào cũng bị “chỉ bảo” phải làm gì.

Khi trẻ 3 tuổi, điều chúng thích làm nhất là giúp đỡ, dẫu chúng còn “vụng về” và thường “không giúp được gì”.

 

Trẻ em có tinh thần chủ động sẽ có mục đích và kế hoạch để hoàn thành những việc trong cuộc sống tương lai. Hơn nữa, trẻ sẽ rất tự tin, và khi đối mặt với khó khăn, trẻ cảm thấy mình có thể tìm ra cách giải quyết.

 

Ba năm đầu tiên của trẻ dường như không có gì nổi bật. Nhưng tính cách của trẻ vào thời điểm này lại đặt nền móng cho vài thập kỷ tiếp theo.

 

An Nhiên

 

NGƯỜI VIỆT ĐÁNH BẠI QUÂN MÔNG THÁT Ở CAO LY, HẬU DUỆ TRỞ THÀNH TỔNG THỐNG ĐẦU TIÊN CỦA HÀN QUỐC

 

Bị mất ngôi Vua vào tay nhà Trần, dòng ho Lý của Đại Việt nhiều người phải tha hương đến tận Cao Ly. Nhưng tại nơi đây họ Lý đã lập chiến công lớn khi đánh bại quân Mông Thát, hậu duệ sau này trở thành Tổng thống đầu tiên của Hàn Quốc suốt 3 nhiệm kỳ liền.

Nhà Lý nhường ngôi Vua cho nhà Trần, tôn thất tha hương đến tận Cao Ly

Năm 1224 vua Lý Huệ Tông không có con trai, Trần Thủ Độ ép Vua phải nhường ngôi cho công chúa còn nhỏ là Lý Chiêu Hoàng. Năm sau Trần Thủ Độ lại ép Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh, nhà Lý bị mất từ đó.

Sau khi Trần Cảnh lên ngôi Vua, Trần Thủ Độ loại dần nhà Lý ra khỏi triều đình, khiến dòng họ nhà Lý phải phiêu bạt các nơi.

 

Lý Long Tường là con thứ bảy của vua Lý Anh Tông và Hiền phi Lê Mỹ Nga. Ông là em vua Lý Cao Tông và là chú vua Lý Huệ Tông. Trước sự suy vong của vương triều nhà Lý, ông cùng các tôn thất nhà Lý khác quyết định vượt biển ra nước ngoài.

Năm 1226 Lý Long Tường cùng khoảng 6.000 gia nhân cùng tôn thất nhà Lý ra cửa Thần Phù (Thanh Hóa) chia làm 3 hạm đội chạy ra biển hướng lên phương bắc.

 

Khi đến Trấn Sơn, huyện Bồn Tân, tỉnh Hoàng Hải, trên bờ biển phía tây Cao Ly thì bị bão đánh dạt vào đất liền. Tương truyền ngay trước đó vua Cao Tông của Cao Ly nằm mộng thấy con chim cực lớn bay từ phương nam lên. Vì vậy khi đoàn thuyền nhà Lý đến ông cho đón tiếp ân cần và đồng ý cho ở lại dung thân.

Tại Cao Ly dòng họ Lý sống bằng nghề trồng trọt, đánh cá, chăn nuôi. Mở võ đường dạy binh pháp, võ thuật, từ đó phái võ Hoa Sơn nổi tiếng ở Đại Việt được nhà Lý truyền dạy ở Cao Ly.

 

Hai lần đánh bại quân Mông Thát

Năm 1231 Đại Hãn Mông Cổ là Oa Khoát Đài hạ lệnh tiến đánh Cao Ly qua hai đường thủy bộ. Về đường thủy quân Mông Thát tiến Vào tỉnh Hoàng Hải nơi gia tộc họ Lý sinh sống.

Lý Long Tường lãnh đạo gia thuộc, dân binh sát cánh cùng quân triều đình chặn đứng quân Mông Thát tại nơi đây.  Ông thường cưỡi ngựa trắng đồn đốc binh sĩ, nên người dân địa phương thường gọi ông là “Bạch Mã Tướng Quân”.

 

Quân Cao Ly tập trung phòng thủ 2 thành quan trọng là Yên Châu và Quy Thành nhằm ngăn quân Mông Thát vào kinh thành. Sau nhiều ngày tấn công quân Mông Thát đã chiếm được Yên Châu, rồi đánh chiếm kinh đô Khai Thành của Cao Ly.

Chiếm được kinh đô, quân Mông Thát tiếp tục tiến đánh đến tận Trung Châu thuộc miền trung bán đảo Triều Tiên.

 

Nhận thấy không thể tiếp tục cuộc chiến, Cao Ly đành đồng ý nghị hòa với Mông Cổ, cống nộp 10.000 bộ da rái cá, 20.000 con ngựa, 10.000 súc lụa, quần áo; nhiều trẻ em và thợ thủ công cống nộp để làm nô lệ. Sau khi cống nạp đầy đủ quân Mông Thát cũng rút lui, để lại 72 quan chức giám sát phía Cao Ly thực hiện đúng ký kết trong bản nghị hòa.

 

Năm 1253 Đại Hãn lúc này là Mông Kha lại hạ lệnh cho quân tiến đánh Cao Ly vì không thực hiện theo bản nghị hòa. Quân Mông Thát tiến đánh Hoàng Hải theo cả hai đường thủy bộ. Lý Long Tường đã dùng binh pháp Đại Việt cũng như phái võ Hoa Sơn huấn luyện cho dân làng cùng binh sĩ Cao Ly để chống lại quân Mông Thát.

 

Cuộc chiến chống quân Mông Thát diễn ra suốt 5 tháng ròng rã, quân Mông Thát không sao tiến được, bị thua trận đầu hàng rồi rút lui.

Trong khi đó cuộc chiến ở các nơi không không được như thế, quân Mông Thát cho quân chiếm và cướp phá khắp nơi vùng đồng bằng. Vua Cao Tông phải cho con trai An Khánh Công làm con tin, thỏa mãn các yêu cầu của quân Mông Thát để được ngừng chiến vào tháng 1/1254

 

Sau chiến công đánh bại quân Mông Thát ở vùng Hoàng Hải, vua Cao Ly đã đổi tên Trấn Sơn thành Hoa Sơn, Lý Long Tường được phong là “Hoa Sơn Tướng Quân”, nơi quân Mông Thát đầu hàng gọi là “Thụ hàng môn”; Vua Cao Ly cũng cho lập bia tại đây để ghi công ông (di tích này hiện nay vẫn còn).

 

Sau này ở Hoa Sơn, Lý Long Tường thường hay ngồi trên đỉnh núi Quảng Đại nhìn về phương nam mà khóc, nơi ấy sau này được gọi là “Vọng quốc đàn”. Khi ông mất được chôn ở chân núi Di Ất.

 

Năm 1960 chính phủ Hàn Quốc xây dựng tượng “Bạch Mã Tướng Quân” để tưởng nhớ đến ông. Ngày nay trên đại lộ từ phi trường Kimpo về thủ đô Seoul, người dân Hàn Quốc cũng như du khách có thể chiêm ngưỡng pho tượng này.

 

Hậu duệ trở thành Tổng thống đầu tiên của Hàn Quốc suốt 3 nhiệm kỳ liền

Váo ngày 6/11/1958, Tổng thống Hàn Quốc Lý Thừa Vãn có chuyến thăm Việt Nam cộng hòa. Tại đây vị Tổng thống đầu tiên của Hàn Quốc với 3 nhiệm kỳ đã nói rằng tổ tiên ông chính là người Việt, ông chính là hậu duệ đời thứ 25 của Lý Long Tường.

 

Hậu duệ nhà Lý ở Hàn Quốc vẫn không quên cội nguồn của mình. Năm 1994 ông Lý Xương Căn hậu duệ đời thứ 26 của Lý Long Tường đến Việt Nam, tìm đến từ đường họ Lý ở làng Đình Bảng, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh để bái tổ tiên. Hiện nay ông và gia đình đã định cư và nhập quốc tịch Việt Nam.

 

Trần Hưng

 

 

 

BÀI HỌC VỀ TỰ DO VÀ NGHỆ THUẬT SỐNG TỪ MỘT TRIẾT GIA KHẮC KỶ

 

Những tín đồ của chủ nghĩa khắc kỷ biết rằng mọi chuyện xảy đến với chúng ta, dù tốt hay xấu, đều là một cơ hội. Một cơ hội để thực hành lòng tốt, một cơ hội để luyện tập tính kiên nhẫn, một cơ hội để rèn luyện sự kiên cường.

 

Tận dụng mọi điều xảy đến

“Khó khăn phơi bày cá tính một người. Vì vậy khi một thách thức xuất hiện, hãy nhớ rằng Chúa trời đang ghép cặp anh với một đối thủ đấu vật trẻ tuổi. Tại sao? Vì muốn trở thành một Olympian phải đổ mồ hôi. Tôi nghĩ không ai có được một thách thức tốt hơn của anh, nếu anh tận dụng chúng như vận động viên đứng trước một đô vật trẻ tuổi.”

 

Những tín đồ của chủ nghĩa khắc kỷ biết rằng mọi chuyện xảy đến với chúng ta, dù tốt hay xấu, đều là một cơ hội. Một cơ hội để thực hành lòng tốt, một cơ hội để luyện tập tính kiên nhẫn, một cơ hội để rèn luyện sự kiên cường. Mọi trở ngại và chông gai có thể giúp ta cải thiện bản thân nếu chúng ta tập trung vào việc tận dụng nó thay vì để nó hạ gục mình.

 

Các cơ hội để cải thiện là vô kể vì số lượng tình huống mà chúng ta gặp phải mỗi ngày là bất tận; song nếu ta tận dụng được lợi thế của nó thì cũng cho ra kết quả tương tự. Ta sẽ trở nên mạnh mẽ hơn, thông thái hơn và kiên nhẫn hơn.

Tìm kiếm hình mẫu để học tập

“Tất cả chúng ta đều mang theo những hạt mầm của sự vĩ đại trong mình, song ta cũng cần một hình mẫu đóng vai trò như một trọng điểm để tập trung vào, từ đó chúng mới có thể nảy mầm."

 

Tất cả chúng ta đều muốn phát triển nhưng đôi khi không biết phải bắt đầu từ đâu. Nếu bạn muốn biết làm thể nào để cải thiện bản thân hãy nhìn vào những người mà bạn ngưỡng mộ, những người có phẩm chất mà bạn muốn sở hữu. Đọc tiểu sử của những con người vĩ đại và lấy cảm hứng từ họ.

 

Nếu muốn trở thành một nhà thiết kế thời trang, hãy nghiên cứu cuộc đời của Coco Chanel. Nếu muốn trở thành một chính trị gia, hãy đọc Gương Can đảm. Điều cốt yếu là việc bắt chước những con người vĩ đại nhất có tác dụng đem sự vĩ đại bên trong bạn ra thế giới bên ngoài.

 

Trích: lessons-from-epictetus

 

* Sinh ra với thân phận nô lệ vào thế kỷ I Sau Công Nguyên, ngay từ khi còn trẻ Epictetus đã biết rằng con đường đi đến tự do đích thực không phải bằng cách giải phóng xiềng xích gông cùm, mà là sử dụng những nguồn lực trong tầm kiểm soát của bản thân bằng khả năng tốt nhất của mình. Nhờ sự cho phép của ông chủ, Epictetus được tiếp nhận tri thức triết học và khi được trả tự do ông đã cống hiến cuộc đời mình để giảng dạy cho người khác những gì ông học được.

Trong số những lời dạy của ông có quan niệm rằng chúng ta chỉ nên tập trung vào những gì mình có thể kiểm soát và thiết lập tiêu chuẩn cho người khác thông qua hành vi của bản thân. Hai nghìn năm sau những lời giáo huấn này vẫn tồn tại và chỉ dẫn cho loài người trong mọi thời khắc dù vinh quang hay suy tàn.