TỤC NGỮ: CON GÁI SỢ SINH GIỜ NGỌ, CON TRAI SỢ SINH GIỜ TÝ
“Hoàng Đế Nội Kinh” có viết Âm dương là đạo của trời đất, là cương kỷ của vạn vật, là cha mẹ của sự biến hóa, là gốc rễ của sinh diệt, là nơi trú ngụ của thần minh.
Trong văn hóa truyền thống của đất nước chúng ta, có rất nhiều câu tục ngữ đã được thời gian tôi luyện và lắng đọng. Chẳng hạn như: “Trước cửa có cây gậy ăn mày, họ hàng ruột thịt cũng không thèm ghé”, hay “Vàng thật không sợ lửa”, “Nghề cao gan lớn”… Những câu nói ấy đã trở nên quen thuộc, hòa quyện vào đời sống và trở thành một phần của văn hóa.
Tuy nhiên, cũng có những câu tục ngữ mang đậm tư tưởng phong kiến, thiếu cơ sở khoa học, dần bị xã hội hiện đại lãng quên, hầu như không còn được sử dụng nữa.
Tục ngữ cổ xưa: “Con gái sợ sinh giờ Ngọ, con trai sợ sinh giờ Tý”
Có lẽ bạn từng nghe câu tục ngữ cổ: “Nữ phạ ngọ thì sinh, nam phạ tử dạ lâm”. Câu này nói về kiêng kỵ liên quan đến thời điểm trẻ em chào đời. Mọi người có thể thắc mắc: Người xưa rốt cuộc có những kiêng kỵ gì về giờ sinh của con cái? Tại sao lại có những điều kiêng kỵ ấy? Câu tục ngữ này xuất phát từ đâu?
Chúng ta đều biết, việc con cái ra đời là chuyện vô cùng trọng đại đối với mỗi gia đình. Sự xuất hiện của trẻ không chỉ là hy vọng mới của gia đình, mà còn là nơi gửi gắm niềm mong ước đẹp đẽ nhất của cha mẹ.
Đặc biệt ở thời cổ đại, khi người ta coi việc nối dõi tông đường, mở rộng gia tộc là sứ mệnh lớn lao, sự ra đời của con cái mang ý nghĩa sống còn đối với sự kế thừa của dòng họ. Vì vậy, người xưa có những quy củ và kiêng kỵ rất nghiêm ngặt về việc trẻ chào đời.
Đó không chỉ là sự mong đợi đối với sinh mệnh mới, mà còn là trách nhiệm nặng nề với dòng họ, họ không cho phép bất kỳ sai sót nào. Trong đó, giờ sinh chính là điều người xưa quan tâm nhất.
Phương pháp bói toán thời xưa dựa vào bát tự sinh thần (tám chữ giờ sinh), cho rằng vận mệnh và thành tựu của một người đều do khoảnh khắc ra đời quyết định. Vì thế, câu tục ngữ “con gái sợ sinh giờ Ngọ, con trai sợ sinh giờ Tý” đã ăn sâu vào đời sống và tư tưởng của người xưa.
Con gái sợ sinh giờ Ngọ
Nghĩa đen của “nữ phạ ngọ thì sinh” là: nếu con gái sinh vào giờ Ngọ sẽ chịu ảnh hưởng không tốt. Giờ Ngọ là từ 11 giờ trưa đến 12 giờ 59 phút chiều, thời điểm mà người xưa cho là dương khí thịnh nhất. Người xưa tin rằng giữa trời đất, dương khí thanh minh, âm khí trầm đục; nam thuộc dương, nữ thuộc âm.
Bình thường, con gái nên sinh vào thời điểm âm khí nặng hơn, còn dương khí quá thịnh vào giờ Ngọ sẽ ảnh hưởng xấu đến tuổi thọ và sức khỏe của con gái, thậm chí mang lại tai họa cho gia đình. Thông thường, nếu con gái sinh vào giờ Ngọ, người xưa thường đưa bé ra ngoài, tạm thời không nuôi trong nhà, đợi bé lớn hơn một chút mới đón về.
Tương truyền cách làm này giúp bé gái vượt qua giai đoạn yếu ớt nhất của cuộc đời, tránh âm dương mất cân bằng, đồng thời bảo vệ gia đình khỏi tai ương không đáng có. Ở thời đại không có y học hiện đại, con người không thể dự đoán thiên tai, khả năng chịu đựng tai ương cũng rất yếu, nên chỉ có thể trông cậy vào thuyết âm dương và bát tự để cầu bình an.
Con trai sợ sinh giờ Tý
“Nam phạ tử dạ lâm” nghĩa là: nếu con trai sinh vào giờ Tý cũng cực kỳ không lành. Giờ Tý là từ 11 giờ đêm đến 12 giờ 59 phút sáng, thời điểm mà người xưa cho là âm khí thịnh nhất. Nếu con trai sinh vào lúc này, sẽ mất đi dương khí vốn có, thậm chí dẫn đến âm dương thất điều.
Trong xã hội cổ đại với tư tưởng trọng nam khinh nữ ăn sâu, mọi người đều mong sinh con trai để nối dõi tông đường.
Tuy nhiên, nếu con trai lại sinh đúng giờ Tý, ngay cả những gia đình khao khát con trai nhất cũng sẽ bất an. Người xưa thậm chí tìm đến thầy bói để cầu cách hóa giải âm dương mất cân bằng. Dù gia đình trông mong con trai đến vậy, họ vẫn phải đối mặt với những lo lắng về điềm không lành có thể xảy ra.
Thuyết âm dương ngũ hành
Câu tục ngữ “con gái sợ sinh giờ Ngọ, con trai sợ sinh giờ Tý” có nguồn gốc sâu xa từ học thuyết âm dương ngũ hành rất thịnh hành thời cổ, âm dương được coi là quy luật vận hành cơ bản của vũ trụ.
Người xưa tin rằng trời đất vạn vật đều do hai yếu tố âm và dương tạo thành. Dù là trời và đất, sáng và tối, nóng và lạnh, đều là biểu hiện của âm dương. Giống như sự đối lập tồn tại trong thế gian, âm dương vừa đối lập vừa phụ thuộc lẫn nhau. Chính nhờ sự tương tác giữa âm dương mà vũ trụ biến hóa, vạn vật sinh sôi không ngừng.
Kết luận
Cùng với sự tiến bộ của khoa học, cách giải thích về thế giới của con người hiện đại ngày càng hướng đến khoa học và cụ thể, khái niệm âm dương ngũ hành dần phai nhạt trong đời sống. Tuy nhiên, chúng ta không thể phủ nhận rằng học thuyết âm dương ngũ hành vẫn là tinh hoa trí tuệ cổ xưa, là sự quan sát sâu sắc về vũ trụ và vạn vật.
Dù ngày nay người ta không còn kiêng kỵ giờ sinh, nhưng một số người lớn tuổi vẫn hay đùa khi thấy cô bé nghịch ngợm: “Con bé này chắc sinh giờ Ngọ đấy nhỉ?” Dù truyền thống cổ xưa dần bị lãng quên, chúng vẫn âm thầm ảnh hưởng đến cuộc sống của chúng ta theo một cách ấm áp.
Tiểu Hoa
