Tư duy thừa trong những mặt khác của cuộc sống

 

TƯ DUY THỪA TRONG NHỮNG MẶT KHÁC CỦA CUỘC SỐNG

 

Khái niệm Tư duy thừa và Tư duy thiếu thường được áp dụng nhiều nhất để bàn về công việc và thành công. Rất nhiều người, đặc biệt là những người sinh ra trong hoàn cảnh khó khăn, thường mang Tư duy thiếu về thành công. Họ cho rằng để có được thành công là phải tranh đấu.

 

Nếu đồng nghiệp có được cái này thì nghĩa là mình mất đi đúng cái đó – bởi vậy họ cảm thấy mình phải gồng mình lên để cạnh tranh, để tạo áp lực, để dành quyền lợi dù cho có phải thủ đoạn, giả dối như thế nào.

 

Khi mới tốt nghiệp Đại học ở Việt Nam, tôi có nguyện vọng muốn làm ở một trường Đại học công – hay nói cách khác là làm công chức ở trong bộ máy giáo dục. Rất nhiều người biết điều này đã chép miệng nói với tôi rằng để làm công chức thời này ai cũng phải “chạy”, đặc biệt là để vào trường công lập, không có tiền, không có quan hệ, không có quyền lực còn lâu mới xin được một chân “trà nước”.

 

Nhưng sự thực, khi biết tin một Khoa ở trường Đại học đúng ngành học của tôi có đợt tuyển, tôi làm hồ sơ nộp hoàn toàn khách quan và sau một thời gian chờ đợi, tôi được gọi đến thi và phỏng vấn.

 

 Ngày tôi đến phòng thi, có tôi và 3-4 bạn nữa trạc trạc tuổi nhau mới tốt nghiệp Đại học và 2 anh chị trung niên. Đợt đó tuyển không có giới hạn cụ thể về số lượng. Phần thi thứ nhất là viết bài luận bằng tiếng Việt, phần thứ hai viết bài luận bằng tiếng Anh, đều về chủ đề giáo dục với câu hỏi cho sẵn.

 

Phần tiếng Việt mọi người đều làm bình thường, không ai để ý đến ai, có một trong số 3-4 bạn trạc tuổi tôi hình như còn mang theo tài liệu lấy ra chép. Đến phần tiếng Anh thì không khí khác hẳn, chỉ có tôi và 2 anh chị trung niên có vẻ còn làm được, viết lách miệt mài, còn 3-4 bạn kia thì hầu như không viết được gì.

 

Tôi còn nhớ khi tôi viết được sang đến trang thứ hai thì một bạn bắt đầu nhìn sang lườm nguýt rồi nói: “Viết bài luận tiếng Anh thì chẳng cần viết dài. Viết dài thành ra viết dại”. Ngay sau đó, các bạn kia cũng hưởng ứng, nói vào: “Thi công chức làm hành chính thôi chứ có phải thi văn học Anh đâu mà viết nhiều làm gì. Chủ yếu đúng trọng tâm chứ ai đọc…”

 

Điều đáng nói là các bạn ấy đều chĩa mũi dùi vào tôi, chứ không hề để ý gì đến 2 anh chị trung niên kia, có lẽ vì các bạn nghĩ 2 anh chị ấy không phải là “đối thủ”. các bạn tiếp tục công kích nói mát mẻ tôi rất nhiều thứ, đại khái nói tôi giỏi tiếng Anh thế thì xin làm giảng viên chứ vào làm công chức đầu ngạch này làm gì, chỉ trà nước hành chính, đóng dấu thôi chứ cần gì tiếng Anh… thực sự rất kỳ cục.

 

Sau đợt tuyển đó, chỉ có tôi và 2 anh chị trung niên được tuyển. Tất cả quá trình này đều hoàn toàn khách quan, tôi chưa từng bỏ một đồng nào cho bất kỳ ai hay là con cháu ông bà nào tác động để được nhận vào làm. Công việc của tôi cũng rất tốt, nhận vào làm là làm chuyên môn luôn; thỉnh thoảng tôi có giúp các anh chị dọn dẹp hoa quả, trà bánh khi cần nhưng là vì phép lịch sự tối thiểu chứ không phải đó là việc chính tôi phải làm. 

 

Tư duy thừa cũng rất hiệu quả khi áp dụng vào quản lý tài chính. Phần đông chúng ta sống với một Tư duy thiếu về tiền bạc, chúng ta nghĩ rằng mình thường xuyên thiếu tiền, cần thêm nhiều tiền hơn nữa mới hạnh phúc. Nhưng thực chất, nếu có một Tư duy thừa, ta có thể nhận ra rằng số tiền mình có đôi khi đã là đủ, mình phải biết tiết kiệm, cân đo đóng đếm đồng tiền mình kiếm được vừa với cuộc sống hiện tại trước, thay vì tiêu xài quá mức rồi sau đó mới nghĩ đến muốn thêm tiền.

 

Nếu sống với Tư duy thiếu, bạn sẽ thấy cuộc sống ngột ngạt, bế tắc, bạn chờ một cơ hội lớn để “đổi đời” – đây cũng là thời điểm nguy hiểm để lòng tham và sự thiếu thốn của mình bị người khác lợi dụng và lừa đảo.

Ngược lại, nếu có một Tư duy thừa, bạn sẽ thấy cuộc sống nhẹ nhõm hơn, sẽ tích cực tìm kiếm cơ hội hơn thay vì chờ cơ hội đến với mình, bạn cũng cẩn trọng hơn, không bị mắc mưu vào những trò lừa đảo đánh vào lòng tham và sự thiếu hiểu biết.

 

Tư duy thừa cũng khiến bạn thoải mái hơn khi tiêu đồng tiền mình làm ra, bạn cảm thấy đủ đầy và hạnh phúc thay vì sống kham khổ kiếm tiền cho đến khi lớn tuổi, sắp qua đời rồi cũng không dám tiêu đồng tiền của mình vì sợ thiếu thốn. 

 

Vài tuần trước, tôi tình cờ xem được một bài phỏng vấn của Ellen DeGeneres (người dẫn talk show mà tôi thích nhất) và Ali Wong (một nghệ sĩ hài người Mỹ gốc Á nổi tiếng). Gần cuối đoạn phỏng vấn, Ellen hỏi Ali rằng tại sao cô là ngôi sao của Netflix (một kênh truyền hình trả tiền) mà lại không có tài khoản Netflix.

 

Ali mới cười và trả lời rằng vì cô ấy từng là nghệ sĩ nghèo trong một thời gian quá dài rồi nên giờ đến khi nổi tiếng, tư duy tiêu tiền của cô ấy vẫn rất “cheap” (tằn tiện). Cô ấy không muốn bỏ tiền ra, trừ khi Netflix cho tài khoản miễn phí. Khán giả ai cũng cười ồ. Nhưng Ellen lại có lời khuyên khá nghiêm túc thế này (lược dịch):

 

“Tôi lại nghĩ khác. Ngày xưa tôi cũng rất túng thiếu, nên tôi quyết định rằng mình sẽ không bao giờ để bản thân cảm thấy như thế nữa. Tôi sẽ luôn làm tất cả những gì tôi muốn. Tôi tin rằng cuộc sống thừa thãi, đủ đầy (abundance) và tôi sẽ luôn có những gì tôi muốn. Vì thế bạn không nên sống trong nỗi sợ về tiền vì nó sẽ thể hiện trong mối quan hệ của bạn với tiền bạc…”

 

Theo tôi, đây chính là cách nói súc tích nhất và chính xác nhất về Tư duy thừa đối với tiền bạc. Bạn không sợ thiếu thốn, bạn giải phóng bản thân khỏi nỗi sợ về tiền thì tiền sẽ tự khắc đến với bạn (nhờ vào sự tự do, thả lỏng tư duy, kiểm soát tốt những đồng tiền mình đang có và vươn tới những cơ hội mới) và bạn cũng sẽ thoải mái hơn khi tiêu tiền. Cảm ơn Ellen! 

 

Cuối cùng, Tư duy thừa cũng có thể được áp dụng trong quan hệ tình cảm. Tất nhiên, trong một mối quan hệ có cam kết, bạn không muốn chia sẻ tình cảm của người mình yêu cho bất cứ ai khác - việc đó cũng là hành vi lừa dối. Nhưng ở một khía cạnh khác, bạn không nhất thiết phải chiếm hữu toàn bộ tình cảm của người đó.

 

Nếu bạn có một Tư duy thừa, bạn hiểu rằng tình cảm của con người có rất nhiều hình thái, người ta yêu bạn nhưng cũng cần có thời gian bên cha mẹ, bạn bè, đồng nghiệp và những mối quan hệ xã hội khác — điều đó không có nghĩa là tình cảm dành cho bạn sẽ bị vơi cạn.

 

Một nét thể hiện rõ ràng của Tư duy thừa/thiếu trong mối quan hệ tình cảm là sự chia sẻ giữa mẹ chồng-nàng dâu và người chồng. Nếu bắt đầu bằng Tư duy thiếu, người mẹ chồng có thể ghen tức, gây áp lực cho con dâu vì thấy con trai mình – người mình chăm bẵm cả đời – dành nhiều tình cảm hơn cho một người phụ nữ khác.

 

Người con dâu cũng hậm hực, uất ức mẹ chồng vì chồng thương mẹ mà không dám bênh vực cho mình, yêu mẹ hơn yêu mình. Nhưng nếu cả mẹ chồng, nàng dâu, và người chồng đều có Tư duy thừa, mọi người sẽ hiểu rằng tình cảm của con người là rất đa dạng và dồi dào hơn chúng ta tưởng.

 

Tình yêu dành cho người vợ sẽ rất khác và không thể thay thế tình yêu dành cho người mẹ, và ngược lại. Bởi vậy, không có lý do gì để ganh đua, tranh cãi vì tình cảm của người chồng-người con trai trong gia đình (bởi vì hai loại tình cảm này khác hẳn nhau).

 

Thay vào đó, nếu ta có thể sống bao dung hơn, nghĩ rằng cuộc sống vốn đủ đầy, tình cảm dành cho nhau chan chứa, mọi thứ sẽ nhẹ nhõm, ấm áp hơn nhiều. 

 

Chi Nguyễn

 

5 BÍ QUYẾT CHÍNH GIÚP ỨNG XỬ THÔNG MINH THEO TRIẾT LÝ ĐẠO PHẬT

 

Cuộc sống hiện đại với guồng quay của cán cân kinh tế, sự đa dạng và phức tạp của các mối quan hệ gia đình và xã hội, sự mở rộng hợp tác quốc tế với những luồng văn hóa mới và cũ đan xen, khiến cho giao tiếp ứng xử hàng ngày trở nên đầy mâu thuẫn, căng thẳng và mệt mỏi.

 

Khi thực hiện những chuỗi giao tiếp và thỏa thuận sống mà chúng ta vẫn gọi là “ứng xử”, nếu sau đó những hoạt động tiếp theo là mang lại sự thoải mái và lợi ích cho mình nhưng gây thiệt thòi, khổ đau cho phía kia, đó không phải là ứng xử thông minh mà chính là khôn lỏi.

 

Vậy đâu là ứng xử cho thời hiện đại đầy sự “khôn lỏi”, phức tạp, thị phi và đa chiều này?

Người viết đi tìm câu trả lời và thật ngạc nhiên lại tìm thấy trong triết lý đạo Phật đã được viết trong kinh Phật được Phật Tổ là thái tử Thích Đạt Đa nghiên cứu và ghi lại từ hàng nghìn năm trước.

 

Ngày nay, kinh Phật đang được nghiên cứu, phân tích và giảng dạy bởi nhiều giảng sư nổi tiếng nhiều năm học và nghiên cứu đạo Phật và với kinh nghiệm sống và giao tiếp ở nhiều nền văn hóa, ngôn ngữ khác nhau đang giúp chúng ta trở lại với cuộc sống nhân văn và hạnh phúc hơn trong thời đại vật chất, kim tiền.

 

Bài viết tóm tắt 5 điểm chính giúp chúng ta biết ứng xử thông minh trong cuộc sống.   

 

1. Biết cách nghe

Cách ứng xử thông minh đầu tiên cần nhắc đến là nghệ thuật lắng nghe. Biết cách lắng nghe là khả năng dành thời gian nghe và hiểu những gì người nói đang truyền tải để làm cho cuộc sống của cả người nghe, người nói và những người liên quan bớt khổ. Khi nghe, cần sự tập trung, thấu hiểu sâu sắc và sự chia sẻ chân thành để tránh đổ thêm dầu vào lửa.

 

Nghệ thuật lắng nghe cũng cần luyện tập đặc biệt là khả năng nghe nhiều hơn nói. Khi nghe nhiều hơn nói sẽ giúp mình hiểu người nghe và thậm chí là hiểu chính mình hơn trước khi đưa ra thêm những thông tin hay ý kiến cá nhân.

 

Bên cạnh đó chúng ta cũng cần học khả năng nghe có chọn lọc bởi những thông tin không phải là xác thực có thể ảnh hưởng tới tâm lý và có những suy nghĩ và hành vi sai lệch.

 

2. Biết cách nói

Biết cách nói là khả năng nói lên được sự thật vào đúng thời điểm, đúng đối tượng. Chọn đúng thời điểm nói, tránh đàm luận không tích cực hoặc không ích lợi, không nói giọng buộc tội, trách móc, tránh “nói dai nói dài nói dại”, tránh “ăn không nói có”, tránh nói lời phù phiếm, hai lưỡi.

 

Biết cách nói còn là khả năng sử dụng ái ngữ để trao đổi yêu thương. Ái ngữ không chỉ là lời nói nhẹ nhàng, ngọt ngào mà trong đó ẩn chứa những tâm sự chân thành mong muốn bản thân mình và người nghe được phát triển và hạnh phúc. Khả năng nói bằng ái ngữ không chỉ có thể làm cho nhau bớt khổi mà còn đem lại rất nhiều hạnh phúc trong gia đình, công sở và ngoài xã hội.  

Nghệ thuật nghe nói kết hợp

Ứng xử thông minh chính là sự kết hợp hài hòa của nghệ thuật nghe và nói trong việc giải quyết mâu thuẫn hiểu lầm. Muốn thành công trong việc nghe và nói thông minh chúng ta phải rèn luyện khả năng hiểu rõ tam giác giao tiếp nguy hiểm là việc đàm tiếu, phàn nàn, dị nghị về người này với người khác.

Trong mâu thuẫn không có phe đúng, phe sai chỉ có hiểu lầm và bất đồng. Vì vậy cách tốt nhất để giải quyết mâu thuẫn không phải là tạo phe phái mà ngồi với nhau trò chuyện.

 

Quản lý những xúc cảm tiêu cực  

Nghệ thuật nghe và nói kết hợp đã phần nào giúp chúng ta quản lý những cảm xúc tiêu cực. Nhiều người không có khả năng nói nghe tích cực nên họ để ngọn lửa của giận dữ, hạt giống buồn phiền quá nhiều và khi có bất đồng hay mâu thuẫn, họ thường bỏ đi hay cãi lại rất căng thẳng.

Những cảm xúc tiêu cực có thể được coi là “ngọn núi lửa” và chúng ta cần học cách kiểm soát ngọn núi lửa của mình. Bởi nếu không biết kiểm soát để nó phun trào dễ làm khổ đau, tổn thương cho người xung quanh và chính mình.

 

“Tịnh khấu” và “Quán chiếu”.

Tập “Tịnh khấu” (Acceptance) là sự chấp nhận với hiểu biết mà không có sự chịu đựng hay ấm ức. Bởi sự ấm ức chịu đựng giống như dung nham, rất dễ bùng nổ. Khi giận dữ, chúng ta hãy viết ra tờ giấy cảm xúc giận dữ hay những lời mắng mỏ để giảm nhiệt ra tờ giấy. Vài ngày sau mang ra đọc lại sẽ hiểu thấu tính hình hơn và biết cần phải làm gì.

 

Để tránh bùng nổ sự ấm ức hãy tập “Quán chiếu” (Comtemplation) nghĩa là tập nhìn sâu, hiểu thấu và điều phục để giảm nhiệt. Biết nhận diện những giận hờn, oán trách khổ đau, chúng ta có thể giảm thiểu mâu thuẫn, tranh giành. Khi nhìn sâu hiểu thấu chúng ta có thể thương và giúp đỡ và thậm chí là biết xin lỗi đúng cách. Khi yêu thương và giúp đỡ đúng cách sẽ giúp được bản thân và người xung quanh bớt khổ.

 

Ứng xử bằng “Chánh – Định – Tuệ”

Chánh (Sincerity): bao gồm: “chánh kiến”, “chánh tư duy”, “chánh ngữ” nghĩa là tư duy chân thành, trung thực   

Định (Concerntration): là khả năng biết mình là ai, ở đâu và đang làm gì, biết quản lý hoạt động của mình không để bị yếu tố ngoại lực kiếm soát “Drink your tea” là cụm từ rất gần gũi và đơn giản diễn đạt sự tập trung và đưa người nghe về thực tại và sống sâu sắc trong giây phút đó.

Tuệ: (Intelligence): là khả năng nhận diện những cảm xúc tiêu cực, những khổ đau và lựa chọn những cảm xúc đem lại cho mình sự bình an và hạnh phúc. Tuệ còn là ý tứ: ăn nói nghe làm đều cần ý tứ nghĩa là việc quan sát mình, mọi người và mọi việc xung quanh để ứng xử cho phù hợp.

 

“Học ăn học nói học gói học mở” hay còn gọi là “ứng xử ý tứ” trong dân gian chính là việc thực hành nghệ thuật ứng xứ bằng “Chánh Định Tuệ” trong triết lý đạo Phật nghĩa là học cách ứng xử và cách sống phù hợp với nhau không để sự vụng về làm cho nhau đau khổ.

 

Những triết lý đạo Phật vẫn là những quy tắc ứng xử cơ bản, thông thái và không bao giờ lỗi thời dù thế giới có phát triển khoa học công nghệ đỉnh cao đến đâu, đạo đức và sự thông minh trong ứng xử vẫn là chân lý soi đường cho chúng ta có cuộc sống bình yên và hạnh phúc.

 

St