Thứ Tư, 15 tháng 4, 2026

Sống cho hiện tại hay hy sinh vì tương lai?

 

SỐNG CHO HIỆN TẠI HAY HY SINH VÌ TƯƠNG LAI? 

Có một thời điểm trong đời, nhiều người bắt đầu nhận ra rằng: mức lương 10 triệu nhưng được tan làm đúng giờ, không mang việc về nhà, cuối tuần nghỉ ngơi trọn vẹn,

Đôi khi lại khiến lòng nhẹ nhõm hơn rất nhiều so với mức lương 20 hay 30 triệu; nơi mỗi tối vẫn phải ngồi trước màn hình máy tính, và cuộc sống dường như không còn khoảng trống cho chính mình.

 

Nhưng rồi, khi trưởng thành thêm một chút, người ta lại hiểu ra một điều khác: sự nhẹ nhõm ấy không phải lúc nào cũng đủ để gánh vác cuộc đời.

Nhân vật trong câu chuyện này cũng từng đứng giữa hai lựa chọn như vậy.

Có một giai đoạn, họ làm công việc với mức lương gần 30 triệu mỗi tháng. Thu nhập cao, nhưng áp lực cũng nặng nề. Doanh số từ cấp trên thúc ép, trách nhiệm từ cấp dưới dồn lên, công việc theo về tận buổi tối và len vào cả những ngày cuối tuần.

 

Có lúc họ cảm thấy kiệt sức, tự hỏi liệu cuộc sống như thế có đáng hay không.

Và rồi họ từng lựa chọn bước chậm lại, chuyển sang một công việc nhẹ nhàng hơn, ít áp lực hơn.

Khoảng thời gian ấy mang đến sự bình yên mà trước đây họ đã đánh mất: những buổi tối thảnh thơi, những cuộc gặp gỡ bạn bè, những ngày cuối tuần thật sự thuộc về mình.

 

Nhưng chính trong những ngày bình lặng ấy, một suy nghĩ khác dần xuất hiện.

“Cuộc sống không chỉ có bản thân mình.”

Phía sau mỗi người còn có cha mẹ đang già đi từng ngày, có gia đình cần được che chở, có những trách nhiệm mà sớm hay muộn cũng phải đối diện.

Sự an nhàn của hiện tại đôi khi lại khiến người ta tự hỏi: “Nếu hôm nay mình không cố gắng hơn, liệu ngày mai có đủ khả năng bảo vệ những người mình yêu thương?”

 

Ở tuổi hai mươi lăm, họ bắt đầu hiểu rằng tuổi trẻ là khoảng thời gian duy nhất con người vừa có sức khỏe, vừa có cơ hội để thử sức và tích lũy. Sự cố gắng khi còn trẻ không chỉ để giàu có, mà còn để tạo ra cảm giác vững vàng, một nền tảng để sau này không phải bất lực trước những biến cố của cuộc đời.

 

Người ta thường nói nhiều về việc sống chậm, nhưng ít ai nhắc rằng muốn sống chậm trong tương lai, đôi khi phải đi nhanh hơn trong một giai đoạn nhất định.

Không phải chạy đua mù quáng, mà là cố gắng có ý thức. Bởi thực tế rất giản dị: khi cha mẹ cần chăm sóc, khi gia đình gặp khó khăn, khi cuộc đời đặt ra trách nhiệm lớn hơn, sự nỗ lực ngày trẻ chính là điều giúp con người có quyền lựa chọn thay vì chỉ biết chịu đựng.

 

Người xưa chưa từng khuyên con người sống dễ dàng

Trong văn hóa truyền thống Việt Nam, ông cha luôn đề cao sự cân bằng, nhưng chưa bao giờ cổ vũ sự an nhàn quá sớm.

Câu nói: “Có công mài sắt, có ngày nên kim” không chỉ là lời dạy về kiên trì, mà còn là lời nhắc rằng thành quả bền vững luôn cần thời gian và nỗ lực.

 

Nho giáo xem việc lập thân, lập nghiệp là trách nhiệm của người trưởng thành. Phật giáo dạy con người biết đủ để tâm không tham, nhưng cũng khuyến khích sống có trách nhiệm và tạo thiện nghiệp qua lao động chân chính. Đạo gia nói thuận theo tự nhiên, mà tự nhiên của tuổi trẻ chính là năng lượng, là dám làm, dám gánh vác.

 

Người xưa hiểu rằng dưỡng sinh không phải là tránh vất vả, mà là vất vả có chừng mực.

Một đời người giống như bốn mùa. Mùa xuân và mùa hạ là lúc cây dồn sức lớn lên. Nếu ngay từ đầu đã ngại nắng gió, thì mùa thu khó mà có quả ngọt.

 

Cố gắng không phải để kiệt sức, mà để trưởng thành

Sai lầm lớn nhất không phải là làm việc nhiều, mà là làm việc mà không biết mình đang vì điều gì.

Nếu tuổi trẻ chỉ lao lực vì so sánh, vì áp lực xã hội hay vì chạy theo hình ảnh thành công của người khác, thì sớm muộn cũng sẽ mệt mỏi.

Nhưng nếu sự cố gắng xuất phát từ mong muốn xây dựng tương lai, chăm lo cho gia đình, tạo nền tảng vững vàng cho cuộc đời, thì nỗ lực ấy lại mang một ý nghĩa hoàn toàn khác.

 

Điều quan trọng không phải là tránh vất vả, mà là học cách vất vả đúng cách: Làm việc hết mình nhưng không bỏ quên sức khỏe. Kiếm tiền nhưng không đánh mất nhân cách và các mối quan hệ. Phấn đấu nhưng vẫn giữ cho tâm trí có nơi nghỉ ngơi.

 

Điều cuối cùng con người nhận ra

Đến một lúc nào đó, người ta hiểu rằng cuộc đời không chỉ cần chữ “đủ”, mà còn cần chữ “trách nhiệm”.

Biết đủ giúp tâm bình an, nhưng biết cố gắng giúp cuộc đời vững vàng.

 

Tuổi trẻ không nhất thiết phải sống khổ, nhưng cũng không nên an nhàn quá sớm. Bởi những năm tháng còn nhiều sức lực chính là cơ hội hiếm hoi để xây dựng nền móng cho cả quãng đời dài phía trước.

Sau cùng, lựa chọn nào cũng có cái giá của nó. Nhưng khi sự cố gắng được đặt trên nền tảng yêu thương và trách nhiệm, con người thường không cảm thấy mình đang hy sinh mà là đang trưởng thành.

 

Có lẽ, hạnh phúc không nằm ở việc làm ít hay làm nhiều, mà ở cảm giác rằng những nỗ lực hôm nay đang giúp mình trở thành chỗ dựa vững chắc cho ngày mai.

 

Tú Uyên 

Tính cách của trẻ được hình thành bởi cách dạy

 

TÍNH CÁCH CỦA TRẺ ĐƯỢC HÌNH THÀNH BỞI CÁCH DẠY

Trong một gia đình có từ 2 đứa con, tôi tin rằng không ít có sự khác biệt về tính cách, dù đó là trẻ sinh đôi cùng trứng. Có đứa giỏi giang biết lo toan, có đứa nhút nhát ỷ lại, có đứa luôn là bóng của đứa còn lại.

 

Ngày xưa hay có câu: “Cha mẹ sinh con, trời sinh tính”. Việc này thực sự đúng khi khoa học nhận ra rằng “ông trời” ở đây lại là bộ gen của từng đứa trẻ. Hơn hết, khoa học cũng nhận ra rằng “nếu biết cách giáo dục và định hướng đúng theo từng “ông trời” thì mọi đứa trẻ đều đi đến thành công”.

 

Thực tế, chúng ta thường nghiêng vào một trong 5 nhóm tính cách lớn sau:

1. Hướng ngoại.

2. Tận tâm.

3. Dễ chịu.

4. Sẵn sàng trải nghiệm.

5. Tâm lý bất ổn.

 

Vậy nên, chúng ta cần chấp nhận như một cái riêng của mỗi người. Đừng bao giờ nói rằng: tôi có tính cách tâm lý bất ổn chắc tôi là người định sẵn là thất bại hoặc cái gì cũng tiêu cực xảy ra với tôi.

Nó đơn giản chỉ là “cái riêng của chúng ta”. Cái quan trọng là biết những gì cần làm để phục vụ “cái riêng của chúng ta”. Giống như tôi có đôi bàn chân to, tôi phải mua đôi giày cỡ to và đúng size, tôi vẫn là tôi, tôi vẫn leo núi giỏi như bao người khác với đôi giày vừa cỡ tôi.

 

Điều gì tạo sự khác biệt?

Đúng rằng cha mẹ của bạn không hề có vai trò trong tạo tính cách của bạn. Mỗi họ chỉ cho bạn 1/2 bộ gen di truyền của họ, nhưng chính các biến dị ngẫu nhiên đã tạo nên một sự khác biệt 0,1% giữa mỗi người, mỗi đứa con và tính cách cũng nằm trong đây.

Vậy khởi điểm của bạn là hoàn ngẫu nhiên và của riêng bạn. Bây giờ bạn có thể hiểu được rằng: Mỗi đứa con tôi sinh ra có thể sẽ có những tính cách khác nhau.

 

Tuy nhiên, sau khi các con được sinh ra, với mỗi tính cách cần có cách giáo dục, cách thúc đẩy tương ứng với tính cách của từng trẻ. Vậy vai trò của môi trường tác động đang làm phát triển tính cách của trẻ. Đó là vai trò của cha mẹ chúng ta, vai trò xã hội. Sự khác biệt thành công trong tương lai là nằm ở cách chúng ta dạy dỗ.

 

Mỗi nhóm tính cách tương ứng mỗi cách tương tác

1. Nhóm hướng ngoại: xu hướng thường hay hoạt động, hay nói, trẻ thường là điểm kết nối cho những mối quan hệ và hoạt động.

Xu hướng dễ đi lệch: thích tham gia các hoạt động hội nhóm - nhưng ít phân biệt tốt - xấu, thích được nghe lời khen tặng.

 

Cách tương tác với nhóm tính cách này: giúp trẻ tham gia các hoạt động giao thiệp xã hội. Các hoạt động này nên tạo ra giá trị mà trẻ có thể nhìn thấy được. Điều này sẽ giúp trẻ phát huy được tính cách chủ động của trẻ, nhìn thấy giá trị trẻ có, trẻ có khuynh hướng tạo giá trị tích cực, thay vì các giá trị tiêu cực như nhập hội chơi game, đánh lộn vô cớ...

 

Tránh khen tặng quá nhiều, chỉ khen khi trẻ có nỗ lực. Thái độ quan tâm mỗi thành quả và quy trình của con là điều quan trọng.

 

2. Nhóm tâm lý bất ổn: thực ra, trẻ thường có nhiều cảm xúc hơn trong nhóm tính cách này như thay vì xảy ra chuyện trẻ thuộc nhóm này vừa lo lắng cho bản thân, cũng sẽ lo lắng cho ai đó luôn. Nếu nhìn khía cạnh quan tâm, trẻ là một người rất đặc biệt, dễ được yêu thương, nhưng nhìn khía cạnh khác trẻ có thể dễ đa sầu đa cảm, dễ bị tác động.

 

Xu hướng dễ đi lạc: buồn chán vì không đạt mục tiêu. Thiếu tự tin trong hoạt động mới.

Cách tương tác: từ nhỏ, hãy giúp trẻ tham gia bất kỳ hoạt động nào cũng cho trẻ biết mục tiêu cần đạt, mục tiêu cần nhỏ và có thể đạt được.

Trẻ với tính cách này thường rất cẩn trọng, nếu trẻ biết chính sự cẩn trọng này làm trẻ hoàn thành mục tiêu thì trẻ không còn thiếu tự tin nữa, và sẽ biết chia nhỏ từng bước để đạt mục tiêu lớn khi trẻ trưởng thành.

 

Cha mẹ đừng để trẻ tránh các cảm xúc tiêu cực. Khi trẻ buồn thì cứ cho trẻ biết và trẻ cứ khóc và nói ra điều làm trẻ buồn. Khi trẻ thất bại, bạn và trẻ cùng làm lại. Trẻ cũng cần bạn chia sẻ những trải nghiệm của bạn về các cảm xúc tiêu cực bạn từng trải. Trẻ sẽ học được rằng ai cũng trải qua nó, ai cũng sẽ ổn sau đó.

 

3. Nhóm tận tâm: trẻ thường có ý thức về trách nhiệm với bản thân và trẻ khác, biết kỷ luật bản thân, thích chia sẻ và an ủi trẻ khác, biết kéo tay bạn và hỏi: Sao cụ già ngồi đây buồn bã vậy mẹ?

Cách tương tác: cho trẻ tham gia các hoạt động xã hội để nhận thức về các giá trị vô hình như sự cho đi, sự yêu thương, sự dũng cảm.

Khi trải nghiệm, trẻ trở nên là người có trách nhiệm và có xu thế để trở thành người dẫn đầu. Trong hoạt động vui chơi, bạn hãy để trẻ có cơ hội tự suy nghĩ, tự giải quyết vấn đề.

 

4. Nhóm dễ chịu: trẻ có xu hướng dễ thỏa hiệp và chấp nhận điều kiện của ai đó. Trẻ rất dễ tiếp cận với những người khó tính. Hầu như được mọi người thương.

Xu hướng dễ đi lạc: chấp nhận thỏa hiệp không an toàn. Dễ được người thương, nhưng cũng dễ bị ai đó lợi dụng.

 

Cách tương tác: trẻ cần được làm quen với các hoạt động có tính tự quyết định và giải thích tại sao trẻ chọn quyết định đó. Tránh các hành động cấm đoán cực đoan hoặc dễ dãi chấp nhận vì sẽ cho trẻ khái niệm không cần suy nghĩ phản biện khi thỏa hiệp.

Các hoạt động tư duy như chơi cờ, xếp hình, gỡ mật mã là hoạt động thử thách với trẻ nhóm này, nhưng rất có lợi để giúp trẻ đi đến quyết định sau suy nghĩ.

Đi đâu, mua gì, tô màu gì, chơi như thế nào luôn cần câu trả lời của trẻ trước và cần luôn câu trả lời tại sao trẻ chọn?

 

5. Nhóm sẵn sàng trải nghiệm: thích các hoạt động mới và năng động tham gia. Không ngại khó và vất vả.

Xu hướng dễ đi lạc: trẻ dễ nhàm chán và không phát huy được sự thành công rực rỡ của cuộc chơi/ hoạt động.

 

Cách tương tác: khi bắt đầu một trò chơi với trẻ, bạn sẽ thấy trẻ hứng thú ngay, dễ dàng nắm bắt các bước và hoàn thành nhanh chóng. Sau đó, trẻ không muốn chơi nữa bởi vì trẻ không khai thác hết cấp độ của nó mà vội chuyển trò chơi mới.

Để hạn chế điều này, bạn chọn trò chơi có tính cấp độ từ dễ đến khó hoặc có thể mở rộng cách chơi và tình huống chơi. Có như vậy, trẻ sẽ bị cuốn vào cuộc chơi và bắt đầu tư duy tốt hơn.

Trần Thị Thu