Thứ Hai, 2 tháng 3, 2026

Albert Einstein: “Cái tôi và sự hiểu biết tỷ lệ nghịch với nhau

 

ALBERT EINSTEIN: “CÁI TÔI VÀ SỰ HIỂU BIẾT TỶ LỆ NGHỊCH VỚI NHAU

 

Khi bàn về cái tôi, người ta thường nói hóm hỉnh rằng: Trong cuộc sống, cái tôi mà nặng thì thành tội; cái tôi huyền thì thành tồi; và cái tôi sắc thì thành tối. Mà sống trong tội lỗi, tồi tàn và tăm tối đều là sống trong sự thiếu hiểu biết. Vậy phải chăng sự hiểu biết và cái tôi có sự đối lập như Albert Einstein đã từng nói: “Cái tôi và sự hiểu biết tỷ lệ nghịch với nhau. Hiểu biết càng nhiều thì cái tôi càng nhỏ. Hiểu biết càng ít thì cái tôi càng lớn”.

 

Cái tôi quá lớn có thể khiến mọi người không chấp nhận những sai lầm về mình. Trong bất kỳ một công việc nào, họ luôn cho bản thân mình là người đúng. Do đó, họ chẳng bao giờ chịu lắng nghe người khác.

Để bảo vệ quan điểm cá nhân, họ thậm chí cố tình tình hạ thấp quan điểm của người khác. Đại đa số những người có cái tôi lớn cũng đến từ những mong muốn khẳng định những giá trị và cống hiến của bản thân.

Đôi khi, họ cho rằng “nhường nhịn” đồng nghĩa với “thua thiệt” nên luôn cố gắng bảo vệ những quyền lợi dù là nhỏ nhất của bản thân.

 

Có cái tôi quá lớn cũng là nguyên nhân của những sự ganh tị và đố kị. Họ quá tự tin nên cũng dễ tự ái, dễ nóng giận khi người khác nhắc đến những khuyết điểm của họ.

Cho dù nhắc nhở với ý tích cực cũng trở nên “chói tai” đối với tuýp người này. Điều này chính là rào cản lớn nhất đối với sự thành công khi họ đánh giá rất cao khả năng của bản thân và nghĩ rằng đã đủ.

 

Ở những người lạc quan và mong muốn phát triển, họ so sánh để nhìn nhận những sai sót của bản thân trước hết. Nhưng ở những người có cái tôi lớn, sự so sánh thường khiến họ bỏ qua khuyết điểm của mình, chỉ tập trung vào thiếu sót của người khác. Những lời so sánh như vậy sẽ khiến họ “tô đậm” hình ảnh một con người tự cao trong mắt mọi người xung quanh.

 

Cái tôi nằm ngay trong chính mỗi người, nhưng không phải ai trong chúng ta cũng đủ hiểu biết để nhận thức và làm cho nó nhỏ lại. Không ai trong chúng ta muốn bị người khác gán cho cái mác là “cái tôi lớn” và cũng không ai muốn trở thành một kẻ ngu si, thiếu hiểu biết, nên mỗi chúng ta cần nhận biết và kiểm soát cái tôi của mình.

 

Chúng ta cần làm cho mình trở nên hiểu biết hơn, luôn luôn hướng nội tìm và làm cho cái tôi bé hơn mỗi ngày.

 

An Nhiên

Bản sắc cá nhân


BẢN SẮC CÁ NHÂN

 

Trong thời đại số, khi con người dễ bị hòa tan vào các trào lưu, bản sắc cá nhân trở thành một điều quan trong, giúp mỗi người giữ được cái tôi độc lập và định hình dấu ấn riêng.

Bản sắc cá nhân là những đặc điểm riêng biệt về suy nghĩ, cảm xúc, hành vi và giá trị sống mà một người hình thành qua quá trình trải nghiệm, học hỏi và phản tư. Nó không đơn thuần là sự khác biệt bề nổi, mà là chiều sâu trong tư duy, cá tính và lựa chọn sống có định hướng.

 

Một người có bản sắc sẽ không đánh mất mình trong đám đông mà vẫn hài hòa với xã hội, vừa mang lại những giá trị riêng biệt, vừa không lạc khỏi bản sắc chung của cộng đồng.

Trong âm nhạc, Hòa Minzy là nghệ sĩ hiếm hoi giữ được màu sắc riêng biệt. MV Bắc Bling của cô là sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại – mang hồn cốt văn hóa dân gian vào sản phẩm đương thời.

Cô không chạy theo thị hiếu nhất thời mà ngược lại, dùng bản sắc dân tộc để làm nổi bật bản sắc cá nhân.

Điều này vừa khẳng định rằng bản sắc cá nhân không đơn thuần có giá trị trong việc khẳng định dấu ấn của riêng một ai mà còn làm tôn lên bản sắc của một cộng đồng, tập thể, dân tộc.

 

Tuy nhiên, hiện nay nhiều bạn trẻ lại đánh đồng “bản sắc” với sự khác người, thể hiện cái tôi lệch chuẩn, khác thường, dị biệt. Vì vậy, để có bản sắc thật sự, mỗi người cần hiểu mình, trân trọng giá trị gốc rễ và dám sống thật với chính mình, với cộng đồng.

Chủ Nhật, 1 tháng 3, 2026

Yêu cũng cần phải học

 

YÊU CŨNG CẦN PHẢI HỌC

 

Có những mối tình bền vững suốt đời, bất chấp mọi khó khăn trở ngại. Cũng có những mối tình lúc đầu rất đẹp nhưng chỉ được một thời gian, thậm chí vài tháng đã trở nên nhạt nhẽo và kết thúc bằng hai tiếng "good bye".

Trong đa số những cuộc chia ly đó, ai là người chủ động? Theo điều tra của trung tâm Tư vấn tâm lý CSAGA ở Hà Nội, 81% đến từ phía nam giới.

Tại sao phái mạnh khi chinh phục thì dồn dập như bão táp, khi theo đuổi thì dai như đỉa nhưng khi yêu chẳng được bao lâu lại cứ chán dần và tấp tểnh đi tìm mục tiêu mới?

Có lẽ câu hỏi này không chỉ đặt ra với những chàng trai nước ta mà nó có tính ... toàn cầu. Vì hầu như khắp nơi trên thế giới đều có tình trạng này.

 

Số người đau khổ vì tình yêu tan vỡ, phụ nữ bao giờ cũng chiếm tỷ lệ cao hơn. Cho nên có người sung sướng vì yêu, có người khốn khổ vì yêu, cả đời cứ đi từ thất bại này đến thất bại khác. Phải chăng đó là định mệnh?

Khi không lý giải được một vấn đề thì tiện nhất là đổ cho số mệnh. Nhưng thực ra chỉ vì họ không biết yêu. Người ta cần phải học để biết yêu, biết giữ được tình yêu, dù ở bất cứ lứa tuổi nào.

Thực ra, tạo hóa ban tặng tình yêu cho tất cả mọi người nhưng có những người yêu theo bản năng và chính họ làm hỏng tình yêu của họ.

Trái lại có những người biết yêu, đã yêu ai là người đó không rời họ ra được nữa. Vậy bí quyết của họ là gì?

 

Với kinh nghiệm 20 năm làm tư vấn tâm lý tình cảm, tôi nói với bạn rằng: "Có được tình yêu đã khó nhưng giữ được nó còn khó hơn nhiều.

Muốn giữ được một chàng trai đến ngày dìu nhau lên xe hoa thì đừng bao giờ trao ngay cho anh ta tất cả những gì anh ta muốn.

Tại sao lại phải thế? Nếu bạn không muốn anh ta bỏ rơi mình, phải làm sao cho họ luôn khao khát. Khi đó, bạn sẽ còn sức hấp dẫn họ và họ sẽ chẳng thể bỏ bạn được đâu".

 

Tại sao có những cô gái than thở rằng, sau một thời gian yêu hết mình, người yêu không đến gặp họ nữa, không cả điện thoại?

Vì với người con gái đó, họ đã hoàn tất việc chinh phục. Họ đã đạt được tất cả những gì họ muốn.

Và chính điều đó làm mất đi những khao khát của đàn ông. Bây giờ, họ không có hứng thú dừng lại ở đó nữa. Họ lại đi chinh phục "vùng đất mới" mà ở đó có bao nhiêu điều mới lạ, để lại cho ta những giọt nước mắt tủi hờn.

Một nét chung thì có thể rút ra là hầu như tất cả những phụ nữ đó đều quá yêu, đem hết mình dâng hiến cho tình yêu đến nỗi trở thành "nô bộc" của tình yêu, chẳng giữ lại cho mình chút gì cả và chính điều đó làm cho đàn ông chán họ.

Giống như người đi thám hiểm, sau khi đã biết mọi chân tơ kẽ tóc của vùng đất trước kia đầy bí ẩn với mình, giờ đây chẳng còn gì để khám phá nữa và thế là họ nảy ra ý định đi thám hiểm nơi khác lý thú hơn.

Thế ra với đàn ông, yêu giống thám hiểm à? Sau nhiều năm nghiên cứu tâm lý đàn ông tôi xác nhận, tâm lý yêu đương của đàn ông như thế đấy! Bạn thấy điều đó lạ lắm chăng?

Thực ra chẳng cứ đàn ông, bất cứ ai cũng bị hấp dẫn bởi cái mà mình thấy lạ, mình chưa biết, khiến cho mình háo hức.

 

Có cô gái mới yêu được ít lâu, đã đến nhà người yêu, thu dọn nhà cửa, giặt giũ cho anh ta, nấu ăn cùng anh ta, đêm ở lại với anh ta. Thành ra, tuy chưa kết hôn, cô đã muốn vào vai người vợ.

Vậy thì người con trai cần gì phải cưới họ nữa khi anh ta thấy mình đã có vợ rồi? Có cô gọi điện cho người yêu một ngày đến chục lần, hỏi xem anh đang làm gì? Có nhớ em không? Sáng tinh mơ gọi anh dậy tập thể dục rồi giục anh ta đi ăn sáng. Đến nỗi, vừa nhắc điện thoại lên, anh ta đã thất vọng: "Lại là em à?".

 

Đàn bà muốn tự do, hãy tập cho mình thói quen tự chủ.

Tình yêu dẫu có là một phần quan trọng của cuộc sống, nó vẫn không phải là toàn bộ cuộc sống. Bên cạnh tình yêu, chúng ta còn có công việc, có bạn bè, có nghĩa vụ với cha mẹ, với anh em, họ hàng, với những gì mà khi chưa có anh ấy, ta vẫn hằng yêu thích. Tại sao bạn lại vứt bỏ tất cả những cái đó để chạy theo tình yêu?

Khi làm như thế, bạn sẽ thấy tình yêu choán hết cả cuộc sống của mình, anh ấy là toàn bộ cuộc đời mình, cuộc sống thiếu anh ấy sẽ trở thành vô nghĩa và thế là bạn rất sợ mất anh ấy, bạn sẵn sàng làm tất cả để giữ anh ấy, kể cả những điều mà bạn không muốn. Từ lúc nào không biết, bạn đã trở thành "nô lệ" của tình yêu.

Nếu bạn cảm thấy quá nhàn rỗi đến không biết dùng thời gian để làm gì thì bạn nên biết rằng, đó là dấu hiệu cho thấy con người bạn vô cùng nhạt nhẽo.

 

Không có người bạn nào để vui chơi? Khi bạn từ bỏ tất cả để chỉ còn lại mối quan hệ duy nhất với người mình yêu, bạn sẽ là con người nhạt nhẽo nhất, không hấp dẫn được ai cả, chỉ còn mỗi khả năng chạy theo người khác và chính ban làm hỏng tình yêu của bạn. Bạn đang yêu một cách bản năng thật đáng buồn!

Khi bạn không có ai nữa thì lên mạng internet. Nghĩa là bạn luôn luôn bận rộn. Cuộc sống của bạn đầy ắp niềm vui, chẳng chịt các mối quan hệ, bạn hoạt động không phải chỉ vì mình mà còn vì những người thân của mình. Nếu bạn thấy mình luôn thiếu thời gian thì đó là lúc bạn hấp dẫn lắm đấy. Chẳng có người yêu nào bỏ bạn được đâu!

Nguyễn Minh Anh

 

Nuôi dạy con là việc khó khăn nhất của cha mẹ

 

NUÔI DẠY CON LÀ VIỆC KHÓ KHĂN NHẤT CỦA CHA MẸ

 

Có 4 phong cách nuôi dạy con chính - dễ dãi, quyền uy, hờ hững và độc đoán - được sử dụng trong tâm lý học trẻ em ngày nay dựa trên nghiên cứu của Diana Baumrind...

Do việc nuôi dạy trẻ không giống như việc làm theo hướng dẫn sử dụng nên các bậc cha mẹ thường gặp khó khăn trong việc xác định cách làm sao để nuôi dạy con cái thành những đứa trẻ có tinh thần vững vàng, phát triển tốt và thành công. Một số cha mẹ khá nghiêm khắc, trong khi những người khác lại khoan dung. Một số tỏ ra rất cẩn thận, trong khi một người khác lại xa cách với con cái.

 

Nếu câu hỏi "Bạn muốn trở thành kiểu phụ huynh nào?" xuất hiện trong đầu bạn, vậy bạn nghĩ mình thuộc kiểu cha mẹ nào?

4 kiểu nuôi dạy con cái

Có 4 phong cách nuôi dạy con chính - nuông chiều, quyết đoán, thờ ơ và độc đoán - được sử dụng trong tâm lý học trẻ em ngày nay dựa trên nghiên cứu của Diana Baumrind, một nhà tâm lý học phát triển, và các nhà nghiên cứu Eleanor Maccoby và John Martin của Stanford.

Mỗi phong cách nuôi dạy con cái có những tác động khác nhau đến hành vi của trẻ và có thể được xác định bằng một số đặc điểm nhất định, cũng như mức độ đáp ứng (mức độ cha mẹ nồng nhiệt và nhạy cảm với nhu cầu của con cái) và mức độ đòi hỏi (mức độ kiểm soát của cha mẹ đối với con cái của họ nhằm tác động đến hành vi của chúng).

 

1. Phụ huynh nuông chiều

Các đặc điểm chung:

Mức độ đáp ứng cao, mức đòi hỏi thấp.

Giao tiếp cởi mở và thường để con cái tự quyết định thay vì đưa ra định hướng.

Các quy tắc và kỳ vọng hoặc không được đặt ra hoặc hiếm khi được thực thi.

Các bậc cha mẹ dễ dãi giống như những người bạn với con hơn là cha mẹ với con. Họ có xu hướng tránh xung đột và thường sẽ chấp nhận lời cầu xin của con cái ngay khi chúng tỏ ra đau buồn. Những bậc cha mẹ này hầu hết đều cho phép con cái của họ làm những gì chúng muốn và đưa ra những hướng dẫn hoặc định hướng khá hạn chế.

2. Cha mẹ quyết đoán

Các đặc điểm chung:

Mức độ đáp ứng cao, mức đòi hỏi cao.

Đặt ra các quy tắc và kỳ vọng rõ ràng cho con cái, nhưng đồng thời cũng rất linh hoạt và luôn cố gắng thấu hiểu con cái.

Giao tiếp thường xuyên với con cái, lắng nghe và xem xét những suy nghĩ, cảm xúc và ý kiến ​​của con.

Cho phép những hậu quả tự nhiên xảy ra (ví dụ: trẻ không làm được bài kiểm tra khi không học bài), nhưng sử dụng những cơ hội đó để giúp trẻ phản xạ và học hỏi.

Cha mẹ có quyền uy đang nuôi dưỡng, hỗ trợ và thường đáp ứng nhu cầu của con cái họ. Họ hướng dẫn con cái của họ thông qua các cuộc thảo luận cởi mở và trung thực để dạy con các giá trị và lý luận. Những đứa trẻ có cha mẹ có quyền uy có xu hướng tự kỷ luật và có thể suy nghĩ độc lập.

3. Cha mẹ thờ ơ

Các đặc điểm chung:

Mức độ đáp ứng thấp, mức đòi hỏi thấp.

Để con cái chủ yếu tự lo cho bản thân, có thể vì họ thờ ơ với nhu cầu của chúng hoặc không thể giải quyết hoặc cảm thấy quá tải nên chẳng muốn lo.

Cung cấp ít sự nuôi dưỡng, hướng dẫn và chú ý.

Khó hình thành mối quan hệ thân thiết với con cái.

Các bậc cha mẹ hờ hững có tương tác rất giới hạn với con cái và hiếm khi thực hiện các quy tắc với con. Họ cũng có thể bị đánh giá là người lạnh lùng và vô tâm - nhưng không phải lúc nào họ cũng cố ý làm vậy, bởi lẽ bản thân họ cũng thường phải đấu tranh với các vấn đề của riêng mình.

4. Cha mẹ độc đoán

Các đặc điểm chung:

Mức độ đáp ứng thấp, mức đòi hỏi cao.

Thực thi các quy tắc nghiêm ngặt mà không cân nhắc nhiều đến cảm xúc hay nhu cầu về cảm xúc và hành vi xã hội của con cái.

Thường nói "bởi vì ba/mẹ bảo vậy" khi con họ đặt câu hỏi về lý do đằng sau một quy tắc hoặc hệ quả nào đó.

Giao tiếp chủ yếu là một chiều - từ cha mẹ đến con cái.

Phong cách nuôi dạy con cái cứng nhắc này sử dụng kỷ luật nghiêm khắc, thường được gọi là "thương cho roi cho vọt". Để có được toàn quyền kiểm soát, các bậc cha mẹ độc đoán thường nói chuyện với con cái của họ mà không cần ý kiến ​​đóng góp hoặc phản hồi từ chúng.

Phong cách nuôi dạy con tốt nhất cho bạn là gì?

Nghiên cứu cho thấy rằng cha mẹ có quyền uy sẽ nuôi dạy nên những đứa trẻ độc lập, tự chủ và có năng lực xã hội.

Trong khi con cái của những bậc cha mẹ có quyền uy miễn nhiễm với các vấn đề sức khỏe tâm thần, khó khăn trong các mối quan hệ, lạm dụng chất kích thích, kém tự điều chỉnh hoặc lòng tự trọng thấp, thì những đặc điểm này thường thấy ở con cái của những bậc cha mẹ quá nghiêm khắc, độc đoán, dễ dãi hoặc quá hờ hững, vô tâm.

 

Tất nhiên, khi nói đến việc nuôi dạy con cái, không có chuyện "một kích thước phù hợp với tất cả". Bạn không nhất thiết chỉ áp dụng một kiểu dạy con duy nhất vì có thể đôi khi bạn phải sử dụng các phương pháp nuôi dạy con cái khác nhau - nhưng cần có chừng mực.

Các bậc cha mẹ thành công nhất luôn biết khi nào cần thay đổi kiểu dạy con của mình, tùy thuộc vào tình huống. Ví dụ, một bậc cha mẹ có quyền uy có thể muốn trở nên dễ dãi hơn khi trẻ bị ốm, bằng cách tiếp tục cho con thấy sự ấm áp và bỏ đi một số kiểm soát (ví dụ: "Chắc chắn rồi, con có thể ăn một ít kem sau bữa trưa và bữa tối.").

 

Và một bậc cha mẹ dễ dãi có thể nghiêm khắc hơn nếu sự an toàn của trẻ bị đe dọa, chẳng hạn như khi băng qua đường đông đúc (ví dụ: "Con phải nắm tay mẹ dù con có muốn hay không.")

Sau cùng, hãy làm những điều mà bạn cho là tốt nhất và ghi nhớ rằng kiểu nuôi dạy con cái phù hợp nhất với bạn tại thời điểm đó là kiểu mà bạn nên áp dụng.

 

Tác giả của bài viết là Francyne Zeltser, một nhà tâm lý học trẻ em, nhà tâm lý học trường học, trợ giảng và là mẹ của hai đứa con. Cô theo đuổi một phương pháp hỗ trợ, giải quyết vấn đề, nơi bệnh nhân của cô học các chiến lược thích ứng để quản lý các thách thức và làm việc để đạt được cả mục tiêu ngắn hạn và dài hạn.

 

St