DƯỠNG SINH THEO CỐ BS. NGUYỄN KHẮC VIỆN

 

Phương pháp dưỡng sinh của cố BS. Nguyễn Khắc Viện đã được nhiều người biết đến, chủ yếu là nằm trong cách thở. Để có một sức khỏe tốt, ngoài tập thở theo phương pháp Nguyễn Khắc Viện, cần có thói quen sinh hoạt thế nào để sức khỏe tốt?

Bà Nguyễn Thị Nhất, vợ cố BS. Nguyễn Khắc Viện chia sẻ với bạn đọc một vài điều về nếp sống và cách tập thở của ông bà.

 

Từ sức khỏe không tốt

Trong quá trình học tập và làm việc tại Paris, BS. Nguyễn Khắc Viện bị lao phổi nặng, phải nằm viện 10 năm, lên bàn mổ 7 lần, dung tích thở rất thấp, chỉ còn 1 lít. Đây là dung tích của một người rất yếu.

Nhiều người nghĩ BS. Nguyễn Khắc Viện không còn sức khỏe để làm việc. Thế nhưng sau đó, khi về nước, ông vẫn công tác bình thường, vừa làm việc trong nước, viết sách, viết báo, ông còn đi công tác ra nước ngoài nhiều lần.

 

BS. Nguyễn Khắc Viện vượt qua được tình trạng thiếu thở ấy là nhờ phương pháp tập thở từ thuyết khí công của Yoga Ấn Độ.

Bà Nguyễn Thị Nhất cho biết, để rèn luyện sức khỏe, cố BS. Nguyễn Khắc Viện cũng như bà thường xuyên tập thở. Trước khi đi ngủ và sáng dậy hai ông bà luôn tập thở và làm những động tác thể dục đơn giản, sau đó bắt đầu làm việc.

Nếu lúc nào thấy mệt mỏi (sau một tiếng đồng hồ) là ngưng việc để ngồi thiền và tập thở.

 

Trong sinh hoạt, cả hai không lạm dụng chất kích thích, không rượu trà thuốc lá, sống hòa nhã, điềm đạm. Bây giờ, ở tuổi 85, bà Nguyễn Thị Nhất vẫn nhanh nhẹn, vui tươi, mạnh khỏe. Bà thường xuyên đọc báo, sử dụng internet, điều hành Trung tâm nghiên cứu tâm lý và Tâm bệnh trẻ em do BS. Nguyễn Khắc Viện sáng lập từ năm 1989.

 

Phương pháp thở Nguyễn Khắc Viện

Tại sao việc tập thở lại quan trọng như vậy? Bởi vì thở đúng sẽ đưa được lượng ôxy hữu ích vào phổi càng nhiều càng tốt và tống ra được càng nhiều càng tốt khí CO2, giảm bớt được khối không khí độc trong đáy phổi.

Làm được điều đó khiến người tập tăng đáng kể việc chuyển hóa máu đen thành máu đỏ và tăng cường ôxy, nguồn sống cho con người.

 

Cố BS. Nguyễn Khắc Viện và vợ thường áp dụng trình tự tập thở này một cách rất nhẹ nhàng và nhiều người cũng đã áp dụng theo:

- Ngồi trên ghế, tay thả lỏng, không nhúc nhích hai vai. Nghĩ mình đang cầm một bát cháo nóng, thổi nhè nhẹ qua miệng như làm cho cháo nguội dần, thổi rất chậm, thót bụng để thổi ra.

 

Khi bụng thót hết cỡ, ngừng thổi, cho bụng phình lại nhẹ nhàng để thở vào. Bụng phình lên hết, ngưng một tý rồi thở ra, cứ làm 4-5 phút như vậy rồi nghỉ.

- Động tác thót bụng, phình bụng làm quen rồi, không cần cho không khí qua miệng nữa. Sau đó chỉ cho qua mũi, ra vào đều qua mũi.

 

Tập thở như vậy có thể trong các tư thế: nằm ngửa (hai chân gấp), nằm sấp, nằm nghiêng một bên, bò 4 chân, quỳ gấp lưng, đứng thõng tay phía trước... Có thể cả lúc đang đi ngoài đường hoặc ngồi trên xe đạp, xe máy thấy căng thẳng là thở ra hít vào vài lượt.

 

Động tác thở thực hiện với một hệ thống cơ bắp gồm:

- Chủ yếu là cơ hoành nằm ngang giữa ngực và bụng, thành một cái vòm mặt trên tiếp giáp tim phổi, mặt dưới giáp với gan và khoang bụng, trong đó có các bộ phận tiêu hóa, dạ dày, ruột và các nội tạng khác.

- Lúc cơ hoành hạ xuống, lồng ngực ở dưới nở ra, đồng thời các cơ gắn với các xương sườn kéo sườn lên; lồng ngực nở ra theo hai chiều: Chiều đứng và chiều ngang.

 

- Phần dưới của lồng ngực, tức là hai chỏm vú trở xuống nở ra nhiều nhất vì đây gồm những bộ phận mềm; cơ hoành là đáy lồng ngực, và hai cánh sườn phía trước là sụn. Phần trên của lồng ngực cũng nở ra, nhưng ít hơn vì đây là phần cứng, gồm các xương sườn kéo từ cột sống đến xương ức.

 

- Lúc cơ hoành hạ xuống, các nội tạng trong bụng bị dồn xuống, bụng phình lên; lúc ấy không khí bị hút vào vì vậy có động tác phình bụng thở vào. Lúc cơ hoành nâng lên, không khí bị đẩy ra, các nội tạng trong bụng bị kéo theo, bụng thót lại vì vậy có động tác thót bụng thở ra.

 

Sau đây xin ghi lại bài vè tập thở của BS. Nguyễn Khắc Viện giúp dễ nhớ và dễ tập:

Thót bụng thở ra.

Phình bụng thở vào.

Hai vai bất động.

Chân tay thả lỏng.

Êm, chậm, sâu, đều.

Bình thường qua mũi.

Khi gấp qua mồm.

Tập trung theo dõi.

Luồng ra luồng vào.

Đứng ngồi hay nằm.

Ở đâu cũng được.

Lúc nào cũng được.

Nhớ phải theo thật đúng, không được bỏ sót câu nào.

Trẻ sinh ra vào ban ngày giống cha, sinh vào ban đêm giống mẹ

 

TRẺ SINH RA VÀO BAN NGÀY GIỐNG CHA, SINH VÀO BAN ĐÊM GIỐNG MẸ

Bài viết này giới thiệu đến độc giả một phần nội dung trong thiên “Địa Hình” của “Hoài Nam Tử”.

 

Trời là một thuộc Dương, Đất là hai thuộc Âm, Đứa trẻ sinh ra vào ban ngày thì giống cha, sinh ra vào ban đêm thì giống mẹ. Nơi Âm khí cực thịnh thì sinh giống cái, nơi Dương khí cực thịnh thì sinh giống đực

 

Một là số Dương của Trời, chủ quản Thiên can thuộc Dương. Số lượng Thiên can là mười, lại chủ quản loài người, nên con người hoài thai mười tháng thì sinh ra. Tám nhân chín bằng bảy mươi hai; hai là số đứng đầu của số chẵn (số ngẫu), số chẵn là Âm nên không thể tự chủ, phải nương theo số lẻ (số kỳ) thuộc Dương làm chủ.

 

Số lẻ chủ quản mười hai địa chi (thập nhị thần), mười hai địa chi chủ quản tháng, tháng chủ quản loài ngựa, nên ngựa hoài thai mười hai tháng thì sinh ra.

 

Bảy nhân chín bằng sáu mươi ba; ba chủ quản Bắc Đẩu, Bắc Đẩu chủ quản loài chó, nên chó hoài thai ba tháng thì sinh ra.

 

Sáu nhân chín bằng năm mươi tư; bốn chủ quản bốn mùa Xuân Hạ Thu Đông, bốn mùa chủ quản loài lợn, nên lợn hoài thai bốn tháng thì sinh ra.

 

Năm nhân chín bằng bốn mươi lăm; năm chủ quản ngũ âm, ngũ âm chủ quản loài linh trưởng (vượn khỉ), nên vượn khỉ hoài thai năm tháng thì sinh ra.

 

Bốn nhân chín bằng ba mươi sáu; sáu chủ quản lục luật, lục luật chủ quản loài hươu mi (mi lộc), nên hươu mi hoài thai sáu tháng thì sinh ra.

 

Ba nhân chín bằng hai mươi bảy; bảy chủ quản tinh tú, tinh tú chủ quản loài hổ, nên hổ hoài thai bảy tháng thì sinh ra.

 

Hai nhân chín bằng mười tám; tám chủ quản bát phong, bát phong chủ quản loài côn trùng, nên côn trùng tám ngày thì nở ra ấu trùng.

 

Các loài chim và cá đều là loài đẻ trứng (noãn sinh) nhưng lại thuộc về động vật tính Dương, cho nên cá bơi dưới nước, chim bay trên không; vì vậy vào tiết Lập đông, chim yến chim sẻ bay vào biển hóa thành sò ngao (cáp).

 

Tập tính sinh hoạt của vạn vật đều không giống nhau: tằm chỉ ăn lá dâu mà không uống nước, ve sầu lại chỉ uống nước mà không ăn thức ăn, phù du thì không ăn cũng không uống; các loài có vảy vỏ như rùa, cá lại kiếm ăn vào mùa hè và ẩn nấp vào mùa đông.

 

Các loài chim và cá nuốt chửng thức ăn thì có tám lỗ (khiếu) và đẻ trứng, còn các loài thú nhai thức ăn thì có chín lỗ và đẻ con (thai sinh). Động vật bốn chân không mọc lông vũ cánh, còn động vật có sừng thì không mọc răng trên.

 

Động vật không sừng như lợn thì mỡ lỏng và phần thân trước gầy, động vật có sừng như bò thì mỡ đặc và phần thân sau gầy.

 

Đứa trẻ sinh ra vào ban ngày thì giống cha, sinh ra vào ban đêm thì giống mẹ. Nơi Âm khí cực thịnh thì sinh giống cái, nơi Dương khí cực thịnh thì sinh giống đực. Loài gấu ngủ đông ẩn nấp, chim di cư chuyển chỗ theo mùa.

 

Nước màu trắng thích hợp sinh ra ngọc, nước màu đen thích hợp sản sinh đá mài, nước màu xanh thích hợp sản sinh đá bích, nước màu đỏ thích hợp sinh ra chu sa, nước màu vàng thích hợp sản sinh vàng kim, nước trong vắt thích hợp cho loài rùa sinh tồn.

 

Như vậy, nước sông Phần đục mà thích hợp cho cây gai dầu (ma) phát triển, nước sông Tế hòa hợp thích hợp cho cây lúa mạch, nước Hoàng Hà trung hòa thích hợp cho các loài đậu, nước sông Lạc thanh thoát thích hợp cho các loài ngũ cốc, nước sông Vị nhiều sức lực thích hợp cho cây kê, nước sông Hán trọng an thích hợp cho cây tre, nước Trường Giang hậu nhân thích hợp cho lúa nước, còn con người vùng bình nguyên thông tuệ thích hợp gieo trồng ngũ cốc.

 

Lê Huyền

Kỹ năng giao tiếp trong đời sống hiện đại

 

KỸ NĂNG GIAO TIẾP TRONG ĐỜI SỐNG HIỆN ĐẠI

 

Trong cuộc sống hiện đại, giao tiếp không chỉ là việc trao đổi thông tin mà còn là nghệ thuật thể hiện sự tôn trọng, thấu hiểu và xây dựng mối quan hệ bền vững.

Khi chúng ta biết cách đối nhân xử thế một cách khéo léo, những xung đột không đáng có sẽ giảm bớt, đồng thời khả năng hợp tác và tạo dựng niềm tin sẽ được nâng cao.

 

Những nguyên tắc dưới đây không chỉ hữu ích cho môi trường làm việc mà còn áp dụng rộng rãi trong gia đình, bạn bè và các mối quan hệ xã hội khác.

Bằng cách nắm bắt và thực hành các cách tiếp cận này, mỗi người có thể trở thành một người giao tiếp hiệu quả hơn, đồng thời tạo ra môi trường xung quanh hài hòa và tích cực.

Hiểu rõ khái niệm “đối nhân xử thế”

“Đối nhân xử thế” là một khái niệm truyền thống, nhấn mạnh việc xử lý các mối quan hệ xã hội một cách khôn ngoan, dựa trên sự cân nhắc và tôn trọng lẫn nhau. Khi áp dụng vào giao tiếp hiện đại, nó đòi hỏi mỗi cá nhân phải:

 

• Nhận diện vị trí và vai trò của mình trong từng tình huống.
• Lắng nghe và thấu hiểu nhu cầu, cảm xúc của người đối diện.
• Phản hồi một cách phù hợp, tránh gây hiểu lầm hay tổn thương.

Việc hiểu rõ bản chất này giúp chúng ta không chỉ tập trung vào nội dung lời nói mà còn chú ý tới ngôn ngữ cơ thể, giọng điệu và bối cảnh xung quanh.

Những nguyên tắc cơ bản để cải thiện giao tiếp

1. Lắng nghe chủ động

Lắng nghe không chỉ là im lặng chờ người nói xong. Đó là quá trình đọc hiểu ý định, cảm xúc và những điểm chưa được nói ra. Khi bạn:

 

• Giao tiếp mắt, gật đầu hoặc đưa ra những câu phản hồi ngắn như “Đúng vậy”, “Tôi hiểu” để người nói cảm nhận được sự quan tâm.
• Tránh ngắt lời, thay vào đó chờ đến khi người đối diện hoàn thành suy nghĩ trước khi đưa ra ý kiến.
• Ghi chú lại những điểm quan trọng nếu cần, giúp bạn nhớ và thể hiện sự tôn trọng.

Ví dụ, trong một buổi họp nhóm, một thành viên trình bày dự án mới. Khi các thành viên khác lắng nghe chủ động, họ sẽ có những câu hỏi sâu sắc, giúp dự án được hoàn thiện hơn.

 

2. Thể hiện sự tôn trọng qua ngôn ngữ cơ thể

Ngôn ngữ cơ thể chiếm tới 55% trong giao tiếp. Một tư thế mở, nụ cười nhẹ nhàng, và việc không khoanh tay sẽ tạo cảm giác thân thiện. Ngược lại, việc nhìn chằm chằm vào điện thoại hoặc nghiêng người ra sau có thể khiến người đối diện cảm thấy bị bỏ qua.

 

Trong một buổi phỏng vấn tuyển dụng, người tuyển dụng nếu duy trì giao tiếp mắt và gật đầu đồng thời sẽ khiến ứng viên cảm thấy được đánh giá công bằng và tạo môi trường trao đổi cởi mở.

 

3. Sử dụng ngôn ngữ tích cực

Thay vì nói “Bạn không nên làm …”, hãy thử chuyển thành “Bạn có thể thử …”. Việc thay đổi cách diễn đạt giúp giảm áp lực và tạo động lực cho người nghe.

• Thay “Bạn sai rồi” bằng “Có thể chúng ta xem lại cách tiếp cận này”.
• Thay “Không được” bằng “Bạn có thể làm như sau”.

Ngôn ngữ tích cực không chỉ làm giảm căng thẳng mà còn khuyến khích sự sáng tạo và hợp tác.

 

4. Đặt câu hỏi mở

Câu hỏi mở (có đáp án “có” hoặc “không”) giúp khai thác sâu hơn suy nghĩ và cảm xúc của người đối diện. Ví dụ, thay vì hỏi “Bạn có đồng ý không?”, hãy hỏi “Bạn nghĩ gì về cách tiếp cận này và tại sao?”. Câu hỏi này khuyến khích người trả lời chia sẻ quan điểm chi tiết, tạo không gian đối thoại phong phú.

 

5. Kiểm soát cảm xúc

Khi gặp xung đột, phản ứng ngay lập tức thường dẫn đến những lời nói thiếu suy nghĩ. Thay vào đó, hãy:

• Hít thở sâu, cho bản thân một khoảng thời gian để suy nghĩ.
• Đánh giá lại cảm xúc: “Tôi đang tức giận vì điều gì?”
• Trả lời dựa trên logic, không để cảm xúc chi phối toàn bộ câu trả lời.

Việc kiểm soát cảm xúc giúp duy trì cuộc trò chuyện trong tinh thần xây dựng, tránh leo thang thành tranh cãi.

 

Áp dụng các “cách” trong các tình huống thực tiễn

1. Giao tiếp trong môi trường công sở

Trong môi trường làm việc, thời gian và hiệu quả là yếu tố quan trọng. Dưới đây là một số cách thực tiễn:

 

• Họp ngắn gọn, tập trung vào mục tiêu: Bắt đầu bằng việc nêu rõ mục tiêu của buổi họp, sau đó chỉ tập trung vào các vấn đề cốt lõi.
• Phản hồi nhanh, cụ thể: Khi nhận được email, trả lời trong vòng 24 giờ với các điểm chính, tránh kéo dài thời gian chờ đợi.
• Thể hiện sự công nhận: Khi đồng nghiệp hoàn thành một nhiệm vụ tốt, một lời khen ngắn gọn như “Bạn đã làm rất tốt” sẽ tạo động lực.

Những cách này không chỉ tăng năng suất mà còn xây dựng môi trường làm việc tích cực.

 

2. Giao tiếp trong gia đình

Gia đình là nơi chúng ta thường xuyên tương tác, nhưng cũng là nơi dễ xảy ra hiểu lầm. Một số nguyên tắc cơ bản:

 

• Thời gian chất lượng: Dành thời gian ngồi lại trò chuyện không bị gián đoạn bởi điện thoại hay TV.
• Chia sẻ cảm xúc một cách trung thực: Thay vì giấu giếm, hãy nói ra cảm xúc của mình một cách bình tĩnh, ví dụ “Con cảm thấy buồn vì …”.
• Đặt ra giới hạn và tôn trọng không gian riêng: Khi một thành viên cần thời gian riêng, hãy tôn trọng và không can thiệp quá mức.

Những cách này giúp duy trì sự gắn kết và giảm thiểu xung đột trong gia đình.

 

3. Giao tiếp với bạn bè

Trong mối quan hệ bạn bè, sự tự do và thoải mái thường được ưu tiên. Tuy nhiên, việc duy trì sự tôn trọng và thấu hiểu vẫn rất cần thiết:

 

• Lắng nghe khi bạn bè chia sẻ khó khăn: Đôi khi chỉ cần một lời “Mình ở đây, lắng nghe” đã đủ để người bạn cảm thấy yên tâm.
• Tránh đưa ra nhận xét tiêu cực công khai: Nếu cần đưa ra góp ý, hãy chọn thời điểm riêng tư và diễn đạt một cách xây dựng.
• Giữ lời hứa: Khi hứa sẽ gặp gỡ hoặc giúp đỡ, hãy thực hiện đúng cam kết để duy trì niềm tin.

Trong thời đại công nghệ số, giao tiếp không còn chỉ diễn ra mặt đối mặt mà còn qua email, tin nhắn và các nền tảng mạng xã hội. Các cách trên vẫn giữ nguyên giá trị, chỉ cần điều chỉnh để phù hợp với môi trường ảo.

 

Những điều chỉnh này giúp duy trì sự hiệu quả của các nguyên tắc đối nhân xử thế trong mọi kênh giao tiếp.

 

Khi mỗi người đều có thể giao tiếp một cách thấu đáo, tôn trọng và hiệu quả, môi trường xung quanh sẽ trở nên hài hòa, đồng thời mở ra nhiều cơ hội phát triển mới cho cả cá nhân và cộng đồng.