VĂN HÓA MẠNG - CON DAO HAI LƯỠI

 

Vào Facebook dần trở thành một thói quen khó từ bỏ, không ít người bị “nghiện” lúc nào không biết... Việc không thể kiểm soát thông tin, hoặc đua theo những trào lưu vô cảm, đang biến các trang mạng xã hội thành những cái bẫy nguy hiểm cho người sử dụng.

Khi xã hội phát triển, công nghệ thông tin trở thành một trong những nhu cầu cần thiết đối với giới trẻ, đặc biệt là sự phát triển của các trang mạng xã hội. Có thể nói, ở Việt Nam, mạng xã hội được biết đến và sử dụng phổ biến nhất hiện nay là Facebook, với khoảng 12 triệu người sử dụng, bên cạnh hàng trăm mạng, diễn đàn xã hội khác.

Phải thừa nhận rằng, Facebook có rất nhiều tiện ích, nhất là sự kết nối thông tin và những ứng dụng giải trí thú vị. Nếu sử dụng đúng mục đích và ở chừng mực phù hợp, mạng xã hội này sẽ là công cụ hữu hiệu cho những công dân hiện đại ưa chuộng công nghệ. Tuy nhiên, thông tin bổ ích cũng nhiều và thông tin tiêu cực cũng không phải ít và thật khó kiểm soát. Rất nhiều người đã không thể cưỡng nổi sự lôi cuốn như mê hoặc của Facebook.

Thực tế hiện nay có rất nhiều người, đặc biệt là các bạn trẻ sử dụng mạng xã hội như một công cụ để xả stress, để soi mói cuộc sống của người khác và thể hiện cái tôi có phần tầm thường và ít va chạm xã hội, hoặc có định kiến với xã hội của mình. Sự nhanh chóng của Facebook, với việc có thể đưa lên ngay lập tức theo thời gian thực một quan điểm, càng khiến họ trở nên thiếu suy nghĩ, càng bộc lộ sự thiếu chín chắn của mình.

Do sức lan tỏa của mạng nhanh tới mức chóng mặt, nên rất nhiều người bị cuốn hút vào một sự việc, rồi không ngần ngại đưa ra những bình luận (cả đúng, cả sai). Thật đáng lo ngại, rất nhiều người mượn Facebook để đưa ra quan điểm cá nhân, cái tôi cục bộ, nói xấu người khác, thậm chí còn lợi dụng diễn đàn này để bôi xấu chế độ.

Với những hotgirl đã nổi tiếng trước đó, có chút nhan sắc hoặc sử dụng mánh lới để chen chân vào giới giải trí, những màn khoe thân nóng bỏng sẽ khiến họ được nhiều người biết đến hơn. Còn với những cô gái vô danh, không có tài năng gì nổi bật, chiêu trò cởi đồ, hoặc những màn khoe thân trên Facebook sẽ sớm làm họ nổi tiếng. Xu hướng này còn đang lan sang cả phái mạnh.

Khi các mạng xã hội, mà ở đây là Facebook, được sử dụng để truyền tải những nội dung và quan điểm lệch lạc, dễ dãi, thiếu trách nhiệm với xã hội và cộng đồng, nó trở thành một công cụ nguy hiểm khi nằm trong tay của một số đông cùng “sở thích”.

Tâm lý đám đông, hiếu kỳ cùng với suy nghĩ thiếu chín chắn đã tạo ra những làn sóng ập lên những “nạn nhân” không cùng sở thích, suy nghĩ với họ. Thật nguy hại khi số đông đã bám lấy những hình ảnh, những thông tin chưa qua kiểm chứng để quy chụp, thậm chí bình luận bằng những lời lẽ vô cảm, thiếu văn hóa.

Vậy phải làm gì để ngăn chặn những tiêu cực từ mạng xã hội đối với giới trẻ? Có lẽ cùng với sự thức tỉnh của bạn trẻ đã trót đam mê thế giới phẳng, thì đó còn là trách nhiệm của các cơ quan chức năng (trách nhiệm chính thuộc về các bộ: Văn hóa, Thể thao & Du lịch và Thông tin truyền thông).

Bên cạnh đó là trách nhiệm chung của cả cộng đồng, nhà trường, gia đình và xã hội. Để ngăn chặn những tác động xấu từ mạng xã hội, rất cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong việc giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ.

Yến Nhi

 

Sức mạnh của tiềm thức có vai trò thế nào? Ý nghĩa ra sao?

 

SỨC MẠNH CỦA TIỀM THỨC CÓ VAI TRÒ THẾ NÀO? Ý NGHĨA RA SAO?

 

Trong đời sống hằng ngày, con người chịu ảnh hưởng mạnh từ cả ý thức lẫn tiềm thức hay còn gọi là vô thức. Nói một cách gần gũi hơn, tiềm thức giống như gốc rễ của một cái cây. Bên trên, phần bạn nhìn thấy là thân cây, cành, lá, quả là lời nói, hành vi, quyết định, cảm xúc. Nhưng bên dưới là rễ, là những niềm tin cũ, những ký ức cũ, những phản xạ cũ, những cách tự bảo vệ cũ của bạn, đang âm thầm chi phối tất cả.

 

Đó là lý do có những người biết điều gì là đúng, nhưng vẫn không làm được, Nhưng khi bạn hiểu về tiềm thức, bạn sẽ bắt đầu nhận ra, điều gì đang tạo nên cuộc đời mình ngày hôm nay, điều gì đang giữ mình ở trong những vòng lặp cũ, những tổn thương, mô thức nào cần thay đổi.

 

Chức năng của tiềm thức

Nếu cái gì cũng phải chờ ý thức ra lệnh, con người sẽ kiệt sức. Bạn không ngày nào cũng phải nhắc tim mình đập, không cần ra lệnh cho mình thở hay không cần học lại từ đầu, mỗi lần nấu cơm hay đi xe. Vì tiềm thức giúp rất nhiều thứ trở thành tự động, một điều vô cùng tuyệt vời, kỳ diệu.

 

Tuy nhiên, chính cơ chế tự động ấy cũng là lý do, những thói quen xấu rất khó bỏ. Một chức năng quan trọng của tiềm thức, là tạo vùng an toàn để bảo vệ sự sống còn. Nó luôn cố ngăn chặn những gì nó cho là nguy hiểm. Tiềm thức không ưu tiên điều tốt nhất cho bạn, mà có thể nó sẽ ưu tiên điều quen nhất và ít rủi ro nhất theo ký ức cũ.

 

Có thể bạn chưa biết, tiềm thức không chỉ lưu giữ sự kiện, mà nó lưu cả cảm giác khi sự kiện đó xảy ra. Và nhiều khi, con người không phản ứng với hiện tại. Họ phản ứng với một quá khứ vừa bị hiện tại chạm trúng.

 

Tiềm thức tạo liên kết và định hình cách học sống

Tiềm thức ghi nhận và kết nối trải nghiệm để tạo thành kinh nghiệm, nhờ đó nó có thể làm ta lo lắng trước cái mới hoặc hào hứng hơn ở những lĩnh vực từng có trải nghiệm tích cực.

Nói cách khác, tiềm thức liên tục học. Nó học từ những gì lặp đi lặp lại, học từ những gì có cảm xúc mạnh, học từ môi trường bạn sống trong đó mỗi ngày.

 

Một đứa trẻ thường xuyên bị quát mắng, có thể học rằng tình yêu đi kèm áp lực. Khi bé gái chứng kiến mẹ mình hy sinh quá mức, có thể học rằng yêu là phải chịu đựng. Khi bé trai lớn lên trong môi trường không được bộc lộ cảm xúc, có thể học rằng im lặng là cách sống sót. Lớn lên, họ vẫn sống với niềm tin đó vì tiềm thức của họ từng học như vậy để tồn tại.

 

Tiềm thức hoạt động như thế nào?

Tiềm thức hoạt động theo cơ chế duy trì một dạng cân bằng: Nó ghi nhớ những gì con người đã nói, đã làm, đã lặp lại và từ đó điều chỉnh hành động cho phù hợp với từng cá nhân. Khi bạn bắt đầu thử điều mới hoặc thay đổi thói quen cũ, cảm giác khó chịu, lo lắng, căng thẳng có thể xuất hiện và điều này phần lớn liên quan đến hoạt động của tiềm thức.

 

Vì tiềm thức nằm ngoài ý thức, việc khám phá tiềm thức giúp con người nhận diện suy nghĩ, niềm tin, thói quen và phản ứng tự động, đồng thời hiểu rõ hơn vì sao mình suy nghĩ, cảm thấy và hành động như vậy. việc khám phá tiềm thức bắt đầu bằng một hành động rất giản dị nhưng rất dũng cảm: quay về chính mình.

 

Nếu bạn muốn thấy tiềm thức, hãy nhìn vào điều đang lặp lại: Cách bạn lặp lại nỗi đau trong tình yêu, cách bạn phản ứng mỗi khi bị góp ý, bạn đang né tránh điều gì, thấy mình không đủ ở lĩnh vực nào? Những điều đang tái diễn trong cuộc đời bạn, không phải là ngẫu nhiên, nó xuất phát từ tiềm thức.

 

Khám phá tiềm thức là hành trình không dễ, vì nó buộc ta thôi đứng ở vùng nạn nhân, thôi đổ lỗi cho hoàn cảnh. Khi đó, bạn bắt đầu thấy rằng, mình không chỉ đang bị tổn thương, mà cũng đang vô thức giữ lại tổn thương ấy. Mình không chỉ đang sợ, mà cũng đang bảo vệ nỗi sợ đó như một vùng quen thuộc.

 

Cách vận dụng tiềm thức để thành công

Hãy thay thế suy nghĩ tiêu cực, bằng suy nghĩ tích cực, tưởng tượng, đọc sách và viết nhật ký, là một trong những cách phổ biến và đem lại hiệu quả cao.

Khái niệm “thành công” không chỉ như chuyện có nhiều tiền hơn hay đạt mục tiêu nhanh hơn, mà còn ở việc bạn sống đúng với mình, buông được nhiều điều còn đang vướng bận, có khả năng tạo ra một đời sống lành mạnh hơn từ bên trong.

 

Chúng ta không nên để suy nghĩ tiêu cực chiếm quyền điều khiển. Điều này không có nghĩa là cấm mình buồn hay phủ nhận cảm xúc xấu. Nó có nghĩa là đừng để bản thân nhai đi nhai lại cùng một câu chuyện độc hại. Nếu bạn cứ lặp lại “mình kém lắm”, tiềm thức sẽ tin đó là đúng, tiềm thức sẽ bảo vệ chính sự bất lực đó. Những điều bạn cho vào đầu mỗi ngày, rồi sẽ trở thành chất liệu cho đời sống bên trong.

 

Tập gieo những câu mới

Hãy nói những câu mới, những điều mà bạn muốn hướng tới “Mình xứng đáng được mọi người tin tưởng, yêu thương”, “Mình có thể sống khác đi”, “Mình là một người mẹ minh triết, trí tuệ”,…Và lặp lại những câu nói này đủ lâu, để nó trở thành đích bạn muốn hướng đến.

 

Hãy thử tưởng tượng về điều mình muốn đạt được. Đây là cách giúp tiềm thức làm quen với một phiên bản mới của chính bạn. Tiềm thức cần được thấy cái mới nhiều lần, trước khi nó tin cái mới có thể an toàn.

 

Đây là điều không dễ với rất nhiều người. Vì bạn không thể lập trình lại tiềm thức bằng một đêm cảm hứng, mà cần lặp lại điều mới đủ lâu, sống với điều mới đủ thật, ở lại với quá trình đủ bền.

Thành công bền vững không đến từ cú hích. Nó đến từ việc cái mới dần trở thành cái quen.

Trí Thành

 

'CƠ HỘI VÀNG' MARIA MONTESSORI ĐÃ TẠO RA CHO CHÍNH MÌNH

 

Nhiều trẻ em nghèo không có người trông nom trong lúc cha mẹ đi làm, Maria Montessori đã tập hợp chúng lại, mở một nhà trẻ và thí điểm những phương pháp giáo dục mới của bà.

Nếu Montessori qua đời vào đầu năm 1906, khi ấy bà mới ba mươi sáu tuổi, thì tên tuổi của bà hẳn chỉ được biết đến trong một vòng tròn nhỏ thân thuộc. Đến năm 1908, tức chỉ hai năm sau, tên bà đã vang danh khắp thế giới.

 

Trong khoảng thời gian ngắn ngủi đó, bà đã thực hiện một khám phá mà toàn bộ cuộc đời trước đó của bà dường như để chuẩn bị cho khoảnh khắc ấy. Không hề quá lời khi nói rằng, cũng như Columbus, bà đã khám phá được một tân thế giới.

 

Thế giới mà Columbus khám phá là thế giới bên ngoài; còn bà Montessori khám phá một thế giới bên trong - bên trong tâm hồn của đứa trẻ. Chúng ta đừng nhầm lẫn, đây là một khám phá thực sự, khách quan không kém gì khám phá châu Mỹ của Columbus, hay định luật hấp dẫn của Newton.

Chính khám phá này mới làm nên tên tuổi của bà, chứ không phải phương pháp của bà.

 

Phương pháp của bà chỉ là hệ quả từ khám phá đó, điều mà chính bà cũng diễn giải rõ ràng. “Sẽ là một sai lầm lớn nếu cho rằng chỉ nhờ quan sát trẻ em mà chúng tôi đã hình thành nên ý tưởng mới về sự tồn tại của một bản chất tiềm ẩn bên trong đứa trẻ, và rằng trực giác đó đã dẫn đến việc xây dựng một trường học đặc biệt và một phương pháp giáo dục đặc biệt.

 

Không thể quan sát được điều mà ta chưa biết đến; và cũng không ai có khả năng, bất thình lình, chỉ bằng một linh cảm mơ hồ lại tưởng tượng ra một đứa trẻ có thể có hai bản chất (lệch lạc và bình thường), sau đó nói rằng, ‘Giờ tôi sẽ cố chứng minh điều đó bằng thực nghiệm.’ Bất cứ điều gì mới mẻ, có thể nói vậy, phải tự xuất hiện bằng chính nguồn năng lượng của nó; nó phải bùng lên và đánh thức tâm trí chúng ta qua cái mà ta gọi là cơ duyên".

 

Hiện tượng mới mẻ tự xuất hiện nhờ vào năng lượng riêng này chính xác là gì? Và cơ hội nào đã mở đường cho nó xuất hiện? Để trả lời điều này, ta phải quay ngược thời gian để tóm tắt chuỗi hoàn cảnh đầy tính tiên định đã dẫn đến sự kiện vĩ đại và bất ngờ này.

 

Vào thời điểm đó ở Rome tồn tại một khu ổ chuột có tên gọi San Lorenzo, một khu vực bẩn thỉu, nghèo đói và đầy tội phạm.

Trong khu này có nhiều tòa nhà lớn mọc lên trong thời kỳ bùng nổ xây dựng, “hoàn toàn phớt lờ các quy định vệ sinh và tình hình ngày càng tệ khi chúng bị biến thành nơi ăn chốn ở tạm thời”.

 

Các tòa nhà này sau đó bị tầng lớp nghèo nhất trong toàn thành phố chiếm dụng. Tại đây mọi loại tệ nạn nở rộ như cho thuê lại trái phép, sống chen chúc, phóng đãng pha tạp cùng các loại tội phạm khác mà không hề bị kiểm soát. Để có cái nhìn đầy đủ về điều kiện kinh khủng tại khu San Lorenzo, phải đọc chính lời kể của bà Montessori.

 

Lúc ấy, có một hiệp hội xây dựng mang tên Institutio Romano dei Beni Stabili - một tổ chức vững mạnh được hậu thuẫn bởi các ngân hàng lớn ở Italy. Hiệp hội này đã xây dựng hai khối căn hộ lớn liền kề nhau ngay trung tâm khu San Lorenzo.

 

Ý định ban đầu - nhưng chưa bao giờ được thực hiện - là cải tạo toàn bộ nhà cửa trong khu vực này. Khi mọi thứ đã sẵn sàng, hơn một nghìn người nghèo trong khu đã được đưa vào ở trong các căn hộ này, theo từng gia đình, với điều kiện họ phải tuân thủ một số quy định về lối sống nghiêm chỉnh và sạch sẽ.

 

Nhưng chẳng bao lâu sau, một vấn đề mới nảy sinh. Phần lớn cha mẹ đều đi làm suốt ngày, còn các trẻ lớn thì đi học. Những đứa trẻ nhỏ hơn bị để mặc cho tự xoay xở và chúng chơi đùa khắp các cầu thang cùng hành lang, làm bẩn tường, phá cầu thang, nói chung là gây mất trật tự - “giống như bọn nhóc phá hoại ngu dốt.”

 

Sau một thời gian cân nhắc, chính quyền quyết định rằng về lâu dài, phải tập trung đám trẻ này vào một phòng và thuê người trông giữ chúng, như vậy sẽ đỡ thiệt hại về kinh tế hơn là cứ liên tục trả tiền sơn sửa những hư hỏng mà chúng gây ra.

 

Một căn phòng đã được chuẩn bị cho mục đích này. Câu hỏi tiếp theo: Ai sẽ là người được giao phó chăm sóc những đứa trẻ này? Một trong những người có trách nhiệm chợt nhớ đến một bài viết trên tạp chí của bác sĩ Montessori và quyết định rằng bà chính là người phù hợp nhất cho việc này. Người này sau đó đã tiếp cận bà.

 

Bác sĩ Montessori vui vẻ nhận lời, vì bà nhìn thấy đây là cơ hội hiện thực hóa một ước vọng ấp ủ bấy lâu - cơ hội được làm việc với những đứa trẻ bình thường. Như từng đề cập, trong nhiều năm, bà đã linh cảm rằng nếu áp dụng những phương pháp từng rất thành công trong việc dạy trẻ chậm phát triển trí tuệ cho trẻ bình thường thì có thể thu được kết quả tốt.

 

Tuy nhiên, trước đây bà không có cơ hội thử nghiệm do quy định tất cả trẻ em từ sáu tuổi trở lên đều phải nhập học tại các trường công lập. Rất khó để bà can thiệp vào việc này.

Sau khi nhận trách nhiệm trông nom “đám nhóc phá hoại” này, việc tiếp theo bà làm là trang bị căn phòng được dành riêng cho bọn chúng.

 

Tuy nhiên, bà không có điều kiện để trang bị bàn ghế học sinh như trong các lớp học thông thường, vì mọi chi phí đều do một công ty xây dựng tài trợ và những khoản đó phải được kê khai như chi phí gián tiếp trong việc bảo trì chung tòa nhà.

 

Đây là lý do khiến những khoản chi tương đương với chi phí nội thất và thiết bị văn phòng mới được cho phép. Thế là bà đã cho đóng các bàn dành riêng cho trẻ nhỏ, kèm theo ghế phù hợp, thay vì dùng bàn học sinh đang phổ biến rộng rãi vào thời điểm đó.

 

Thật may mắn, hạn chế này lại trở thành một điểm thuận lợi. Bà cũng cho làm một số ghế bành nhỏ, có lẽ với lý do rằng ngay cả trong văn phòng, con người đôi khi cũng cần nghỉ ngơi. Ngoài ra, bà còn chuẩn bị một số dụng cụ khoa học chính xác, tuy không giống hệt nhưng tương tự những gì bà sử dụng tại cơ sở dành cho trẻ khiếm khuyết. Những vật dụng này “không mang dáng dấp gì của thiết bị trường học”.

 

Trích trong cuốn Bí mật tuổi thơ (Secret of Childhood) của Maria Montessori