“GIA PHONG” TRONG XÃ HỘI HIỆN ĐẠI

 

Gia phong chính là “sợi chỉ đỏ”, là kim chỉ nam hướng dẫn mọi hành vi ứng xử giữa cha mẹ và con cái, giữa ông bà và cháu chắt, giữa anh em trong nhà.

 

Trong thời đại toàn cầu hóa và hiện đại hóa, khi những quan niệm mới lạ, những giá trị phương Tây và trào lưu tư tưởng đương đại đang từng ngày lấn át, thậm chí đe dọa lấp đầy không gian sống của mỗi gia đình người Việt, khái niệm “gia phong” bỗng trở nên lạc lõng và ít được nhắc đến hơn trước.

Gia phong thường bị gắn liền với những quy tắc cổ hủ, những lễ nghi rườm rà của thời phong kiến xa xưa.

 

Gia phong, xét về thực chất, là tập hợp những nề nếp, lễ nghi, tập tục và lối ứng xử được hình thành, hun đúc, truyền nối từ đời này sang đời khác trong một gia đình, dòng tộc. Theo truyền thống phương Đông, đặc biệt chịu ảnh hưởng sâu đậm của Nho giáo, gia đình là tế bào quan trọng nhất của xã hội. Mỗi gia đình xây nên đạo đức, lễ nghĩa, giá trị sống riêng, từ đó góp phần tạo dựng nền tảng chung cho cả cộng đồng. Trong gia đình ấy, gia phong chính là “sợi chỉ đỏ”, là kim chỉ nam hướng dẫn mọi hành vi ứng xử giữa cha mẹ và con cái, giữa ông bà và cháu chắt, giữa anh em trong nhà.

 

Chính nhờ có gia phong, tính “gia giáo” được hình thành, giáo dục gia đình được củng cố, góp phần tạo nên những thế hệ con cháu hiểu đạo lý, biết kính trên nhường dưới.

 

Bước vào thế kỷ XXI, xã hội đổi thay nhanh chóng, các giá trị phương Tây, các quan niệm dân chủ, bình đẳng, tự do cá nhân ngày càng lan rộng. Trong bối cảnh này, nhiều người cho rằng gia phong, với các quy tắc nghiêm ngặt, như việc con cái phải lễ phép, kính trên nhường dưới, hay sự phân công vai trò trong gia đình, có nguy cơ làm giảm tự do cá nhân.

 

Thêm vào đó, nhịp sống gấp gáp, áp lực công việc, học hành, cùng sự xuất hiện của công nghệ thông tin, mạng xã hội, khiến thời gian sum họp gia đình ít dần. Nhiều gia đình không còn duy trì được những bữa cơm quây quần, không còn nghi thức tôn kính tổ tiên, hay những dịp lễ giỗ đông đủ con cháu.

 

Gia phong là sợi dây gắn kết giữa thế hệ trước với thế hệ sau, giữa truyền thống và hiện đại. Không có nó, con người dễ trở nên cô đơn, lạc lõng trong chính ngôi nhà của mình.

Văn hóa ứng xử trong mỗi gia đình góp phần không nhỏ hình thành nên giá trị văn hóa của người Việt.

 

Giữa làn sóng hiện đại hóa, toàn cầu hóa, gia phong đóng vai trò như một “neo” tinh thần, giúp con người không bị cuốn trôi, mất phương hướng giữa vô vàn trào lưu, quan niệm, tư tưởng. Nó bảo vệ các thế hệ khỏi sự xâm thực của chủ nghĩa cá nhân cực đoan, nhắc nhở mỗi người về cội nguồn, về đạo lý làm người, về trách nhiệm đối với gia đình và xã hội.

 

Gia phong, nhìn từ góc độ văn hóa, chính là tế bào tạo nên một xã hội có gốc rễ đạo đức. Chỉ khi gia đình giữ được gia phong, thì xã hội mới có thể giữ được những giá trị nền tảng, lành mạnh và ổn định để phát triển bền vững trong tương lai.

 

Vi Anh

 

NHÀ VĂN MẠC NGÔN NÓI: CHỈ CẦN NHÌN NGƯỜI ĐÀN ÔNG, BIẾT NGAY GIA ĐÌNH HẠNH PHÚC HAY KHÔNG

 

Nhà văn Mạc Ngôn (Trung Quốc) từng nói: Tất cả những gia đình hạnh phúc, vợ chồng hòa thuận đều có một điểm chung, đó là người đàn ông luôn coi trọng gia đình nhỏ, và trong tim anh ta luôn đặt cảm xúc của vợ ở vị trí quan trọng nhất.

 

Nhiều mâu thuẫn trong gia đình không bắt nguồn từ mối quan hệ mẹ chồng - nàng dâu, mà thực ra xuất phát từ chính người đàn ông. Nói thẳng ra, là do anh ta không có lập trường, không có thái độ, cũng chẳng có trách nhiệm.

 

Người đàn ông thông minh sẽ luôn biết rằng, vị trí số một trong trái tim mình phải là vợ - người bạn đồng hành cùng anh trong đời sống, là mẹ của các con, là người sẽ cùng anh nắm tay đi hết cuộc đời.

 

Trong tâm lý học có khái niệm "thuyết ranh giới trong quan hệ thân mật". Lý thuyết này cho rằng: Một mối quan hệ lành mạnh cần có ranh giới rõ ràng. Gia đình gốc đáng để tôn trọng, nhưng gia đình hạt nhân (vợ chồng – con cái) mới là trọng tâm số một.

 

Vì vậy, đặt vợ lên hàng đầu không có nghĩa là bất hiếu với cha mẹ. Nếu một người đàn ông lúc nào cũng nghĩ rằng hiếu kính cha mẹ phải trên hết, thì cuối cùng thường mất cả đôi bên – cha mẹ vẫn không hài lòng, còn vợ thì càng lạnh nhạt, đau lòng.

 

Những người thật sự khôn ngoan đều hiểu: chỉ khi gia đình nhỏ yên ấm thì gia đình lớn mới hòa thuận. Ngược lại, những người bên ngoài lúc nào cũng tỏ ra chính trực, nghĩa khí, nhưng gia đình riêng lại rối ren, mâu thuẫn, đó chính là kiểu người chỉ biết giữ thể diện, mà không giữ nền tảng.

 

Trí tuệ của một người đàn ông trưởng thành thể hiện ở chỗ, trong những thời khắc then chốt, anh ta biết giữ vững lập trường. Không phải với ai cũng gật gù, cúi đầu, mà dám nói: "Đây là vợ tôi, tôi phải bảo vệ cô ấy".

 

Các nghiên cứu tâm lý cho thấy: những người đàn ông có mức độ hạnh phúc gia đình cao thường sở hữu chỉ số trí tuệ cảm xúc (EQ) cao, họ biết cách thể hiện tình yêu, giỏi giao tiếp, sẵn sàng chia sẻ trách nhiệm, chứ không phải bám vào kiểu "gia trưởng" cũ kỹ.

 

Tư tưởng hồ chí minh: hạt nhân của xã hội là gia đình

 

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH: HẠT NHÂN CỦA XÃ HỘI LÀ GIA ĐÌNH

Để xây dựng thành công xã hội cao đẹp cần có những gia đình mới và những con người mới. Đó là những gia đình thật sự văn hóa, có tôn ty trật tự. Khi quan niệm về đời sống mới ở mỗi gia đình.

Bác nói: “Trong một nhà: Phải trên thuận, dưới hoà, bỏ thói mẹ chồng hành hạ nàng dâu, dì ghẻ ghét bỏ con chồng; ăn tiêu có kế hoạch, cưới hỏi, giỗ tết nên tiết kiệm, ăn ở sạch sẽ, thân mật và sẵn lòng giúp đỡ xóm giềng, gia đình hăng hái tham gia việc nước, ai ai cũng phải biết chữ”. Bác kết luận: “Trong một nhà như thế thì nhất định phát đạt”.

Theo Bác, một gia đình mới, một gia đình tốt là một gia đình mà trong đó các thành viên trong gia đình phải biết yêu thương, tôn trọng lẫn nhau, chia sẽ những khó khăn trong công việc cùng nhau, nam nữ bình đẳng. Phải đề cao và tôn trong người phụ nữ.

Do tàn dư của tư tưởng phong kiến, người phụ trong gia đình ngay cả ở thời điểm hiện nay cũng đôi khi bị coi thường.

Không ít cảnh không bình đẳng khi người phụ nữ vừa phải gánh vác công việc xã hội, vừa phải lo toan việc gia đình. Đã thế, nhiều chị còn phải chịu cảnh bị bạo hành do có những người chồng vũ phu, cư xử thiếu văn hóa.

Xuất phát từ yêu cầu của thực tế đó, để đảm bảo hạnh phúc gia đình và xây dựng gia đình mới ngày càng tốt đẹp, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ đạo xây dựng Hiến pháp và Luật Hôn nhân và gia đình.

Gia đình là một tế bào của xã hội, là cơ sở tạo nên xã hội rộng lớn. Do đó, sự trường tồn của quốc gia, dân tộc phụ thuộc rất nhiều vào sự tồn tại và phát triển của mỗi gia đình.