“Albert bé nhỏ” là một thí nghiệm tâm lý học nổi tiếng

 

“ALBERT BÉ NHỎ” LÀ MỘT THÍ NGHIỆM TÂM LÝ HỌC NỔI TIẾNG

Thí nghiệm “Albert bé nhỏ” là một thí nghiệm tâm lý học nổi tiếng được tiến hành bởi nhà tâm lý học hành vi John B. Watson và nữ sinh viên Rosalia Rayner.

Trước đó, nhà tâm lý học người Nga Ivan Pavlov đã tiến hành các thí nghiệm cho thấy phản xả có điều kiện ở loài chó.

Người tham gia vào thí nghiệm này là một đứa bé mà Watson và Rayner gọi là “Albert B.”, nhưng sau này được gọi là “Albert bé nhỏ”.

Khi Albert khoảng 9 tháng tuổi, Watson và Rayner cho cậu bé tiếp xúc với một loạt tác nhân kích thích: một con chuột trắng, một con thỏ, một con khỉ, những chiếc mặt nạ và những tờ báo đang cháy, rồi quan sát phản xạ của cậu bé.

Ban đầu, Albert không hề tỏ ra sợ hãi những tác nhân này.

Lần tiếp theo, khi Albert được cho tiếp xúc với một con chuột thì Watson lấy một cái búa đập xuống ống kim loại tạo ra một âm thanh lớn.

Đương nhiên, cậu bé òa khóc khi nghe thấy tiếng động lớn. Sau khi hành động này được lặp lại nhiều lần thì chỉ cần nhìn thấy con chuột là Albert đã òa khóc.

Watson và Rayner viết: “Ngay khi nhìn thấy con chuột, đứa bé bắt đầu khóc. Gần như ngay lập tức, cậu bé quay sang trái rồi bò đi rất nhanh, đến mức rất khó mới bắt kịp trước khi cậu bé bò đến mép bàn”.

Thí nghiệm “Albert bé nhỏ” cho thấy phản xạ có điều kiện cũng xảy ra với cảm xúc.

Ngoài việc chứng minh rằng phản ứng cảm xúc cũng có thể “có điều kiện” ở con người thì Watson và Rayner cũng quan sát thấy sự khái quát tác nhân kích thích cũng xảy ra.

Sau khi thí nghiệm xảy ra, Albert không chỉ sợ chuột trắng, mà cậu bé còn sợ tất cả những vật có màu trắng tương tự như: áo khoác lông thú của Rayner, bộ râu ông già Noel mà Watson đeo.

Những chỉ trích

Trong khi thí nghiệm này được đánh giá là một trong những cuộc thí nghiệm nổi tiếng nhất của giới tâm lý học và được nhắc đến trong hầu hết các lớp học tâm lý cơ bản thì nó cũng bị chỉ trích mạnh mẽ vì một số nguyên nhân.

Đầu tiên là quá trình thí nghiệm và việc thiết kế thí nghiệm đã không được chuẩn bị cẩn thận. Watson và Rayner đã không phát triển một đối tượng để đánh giá phản ứng của Albert, mà thay vào đó dựa vào cách giải thích chủ quan của riêng mình.

Thứ hai, thí nghiệm này làm nảy sinh những lo ngại về mặt đạo đức. Nếu như là thời đại ngày nay, thí nghiệm sẽ không được tiến hành vì nó phi đạo đức.

ST

Những thuyết khác nhau về việt thường và giao chỉ

 

NHỮNG THUYẾT KHÁC NHAU VỀ VIỆT THƯỜNG VÀ GIAO CHỈ

Sử gia đầu tiên của nước ta là Lê văn Hưu. Vâng mệnh vua Trần Thái tông (1225-1256), ông soạn bộ "Đại Việt sử ký" gồm 30 quyển, chép từ Triệu Vũ đế (207 TCN) tới Lý Chiêu hoàng (1224 SCN). Như vậy, đối với ông, đời Hồng bàng và Nhà Thục không phải chính sử. Có lẽ ông cho rằng những truyền thuyết thần tiên về họ Hồng bàng không đáng tin và xuất xứ của Thục Phán trong đời Nhà Thục không xác thật.

Tới đời Lê, vâng mệnh vua Lê Nhân tông (1442-1451), Phan phu Tiên soạn bộ "Đại Việt sử ký tục biên" chép từ vua Trần Thái tông tới khi Lê Lợi đánh đuổi giặc Minh giành độc lập (1428). Gọi là "tục biên" vì là phần viết tiếp bộ sử của Lê văn Hưu.

Vâng mệnh vua Lê Thánh tông (1460-1479), Ngô sĩ Liên soạn bộ "Đại Việt sử ký toàn thư" gồm 15 quyển, chia làm ngoại kỷ và bản kỷ. Phần ngoại kỷ gồm 5 quyển chép từ đời Hồng bàng tới thời Thập nhị sứ quân (976). Phần bản kỷ gồm 15 quyển chép từ đời Đinh Tiên hoàng (968-979) tới Lê Thái tổ (1428).

 Theo Ngô sĩ Liên, những sử liệu được dùng để soạn phần ngoại kỷ gồm sử Tàu, dã sử, tiểu sử các danh nhân, ký sự... phần lớn chép tay. Vì những sử liệu đa dạng nên cùng một sự kiện có thể được chép khác nhau.

Dưới đây là những thuyết khác nhau về Việt thường và Giao chỉ.

Việt Thường

Quốc hiệu đầu tiên của nước ta là Văn lang. Vua Hùng vương chia Văn lang ra 15 bộ, bộ Việt thường ở cực nam tức Quảng bình và Quảng trị ngày nay.

Theo Trần trọng Kim, tác giả Việt nam sử lược, khi vua Gia long lên ngôi có sai Binh bộ thượng thư Lê quang Định làm chánh sứ sang Tàu cầu phong và xin đổi quốc hiệu là Nam Việt; viện lẽ "Nam" là An nam (do nhà Đường đổi Giao châu ra An nam đô hộ phủ) và "Việt" là Việt thường (tên cũ của An nam).

Nhưng vì Nam Việt xưa là quốc hiệu của Triệu Đà bao gồm cả Quảng đông và Quảng tây nên nhà Thanh đảo chữ Việt lên trên thành Việt nam.

Như vậy cho tới đời nhà Nguyễn, các vua chúa vẫn tin rằng Việt thường là quốc hiệu xưa nhất của nước ta.

Theo suy đoán của Đào duy Anh, tác giả "Nguồn gốc dân tộc Việt nam", Việt thường ở vào địa bàn cũ của người Tam miêu, giữa hồ Động đình và hồ Phiên dương thuộc tỉnh Hồ nam.

Trung tâm địa bàn ấy là xứ Việt chương (người Tàu phát âm Việt thường và Việt chương như nhau, đồng âm).

Có lẽ Việt thường bắt đầu suy vong từ kỷ thứ 12 TCN khi nước Sở được thành lập ở miền Hồ bắc và Hồ nam. Việt thường bị Sở lấn đất dần cho tới khi phần còn lại là Việt chương thì mất hết. Sau đó vua Sở Hùng Cừ lấy đất Việt chương phong cho con út.

Việt thường và Giao chỉ là hai xứ riêng biệt dù cùng có tục xăm mình. Giao chỉ ở lưu vực sông Dương tử.

Đào duy Anh không biết quan hệ giữa hai xứ này ra sao nhưng khi tên Giao chỉ được thấy trên thư tịch của Tàu thì tên Việt thường không còn nữa.

 Giao Chỉ

Bộ Giao chỉ của Văn lang gồm Hà nội, Hưng yên, Nam định, Ninh bình ngày nay.

Theo Trần trọng Kim, người Việt thời thượng cổ có hai ngón chân cái hướng vào nhau nên Tàu gọi là Giao chỉ.

Một cách giải thích khác của Đào duy Anh trong sách Nguồn gốc dân tộc Việt nam như sau.

Vào đời thái cổ, giống người Hán tộc sống quanh lưu vực sông Hoàng hà và Vị thủy.

Vùng lưu vực sông Dương tử, sông Hán và sông Hoài là địa bàn của những giống người có văn hóa khác với Hán tộc nên người Hán gọi họ là Man di.

Người Man di có tục "tiễn phát, văn thân" (cắt tóc, xăm mình). Thời đó người Man di chưa biết nghề nông, chỉ sống bằng nghề đánh cá.

Bơi lặn dưới nước, họ thường bị loài giao long làm hại. Giao long cũng gọi là thuồng luồng, một loại cá sấu lớn và dữ.

Để khỏi bị giao long làm hại, họ xăm mình hình giao long để giống này lầm họ là đồng chủng. Lâu dần người ta tin mình đồng chủng với giao long. Từ đó phát sinh quan niệm "tô tem", thờ giao long là vật tổ.

Cũng theo Đào duy Anh, giống người Man di là một chủng tộc gồm nhiều sắc tộc. Chủng tộc này ông gọi là Việt tộc.

Do sự bành trướng về phía nam của Hán tộc, một số sắc tộc của Việt tộc bị đồng hóa thành người Hán, số còn lại di cư xuống vùng Bắc Việt và bắc Trung Việt ngày nay; sử Tàu gọi họ là Lạc Việt. 

Địa danh Việt thường và Giao chỉ trong đời Hùng vương chỉ là hoài niệm về tổ tiên của người Lạc Việt thủa xưa ở lưu vực sông Dương tử.

Đặc San Lâm Viên

 

NHỮNG SỰ THẬT TÂM LÝ THÚ VỊ VỀ CON NGƯỜI 

 

Bạn hiểu rõ bản thân như thế nào? Liệu có những hiện tượng tâm lý bí ẩn nào mà bạn vẫn chưa thể lý giải tại sao lại xảy ra với mình? Những sự thật tâm lý đầy hấp dẫn sau đây sẽ giúp bạn hiểu hơn về bản thân.

      

1. Chúng ta đều bị thúc đẩy bởi nhu cầu cơ bản

Tất cả động lực sống của chúng ta đều xuất phát từ 6 nhu cầu cơ bản của con người là tình yêu thương, sự trưởng thành, ý nghĩa cuộc sống, sự đóng góp, sự chắc chắn và không chắc chắn. Tất cả các nhu cầu này thường vô hình thúc đẩy những suy nghĩ, cảm xúc, hành vi và hành động của chúng ta.

 

2. Số lượng thông tin rất quan trọng 

Não bộ chỉ có thể ghi nhớ một cách dễ dàng từ 3-4 mẫu thông tin ở bất kỳ thời điểm nào trong ngày. Nếu lượng thông tin ít hơn con số này, chúng ta sẽ khao khát được tiếp nhận nhiều hơn. 

 

3. Nỗi đau của sự mất mát rất mạnh mẽ

Cảm giác tồi tệ khi đánh mất thứ gì đó có giá trị đối với chúng ta lớn hơn nhiều so với cảm giác hạnh phúc khi đạt được một điều gì đó.

 

4. Lời nói không quan trọng bằng cảm nhận 

Khi bạn gặp ai đó, dù là người quen hay người lạ, điều gây ấn tượng với họ không phải là những gì bạn đã nói mà là bạn cho họ cảm giác gì. Vì vậy, thay vì tập trung vào lời nói, bạn nên tập trung vào sự rung cảm và hòa hợp mà bạn và người đó cùng chia sẻ. 

 

5. “Cú đêm” là những người chấp nhận rủi ro

Nếu bạn thường làm việc vào ban đêm, bạn là người khá liều lĩnh vì những hậu quả để lại do thức khuya là rất nguy hiểm. Các nghiên cứu đã phát hiện ra rằng hội “cú đêm” có xu hướng chịu nhiều rủi ro hơn hơn hội “chim sâu buổi sáng” về nhiều mặt, như sức khỏe, sự nghiệp, các mối quan hệ và cả cuộc sống.

Một nghiên cứu khác cũng cho thấy phụ nữ thức khuya dễ chịu nhiều rủi ro hơn nam giới. 

 

6. Âm nhạc ảnh hưởng đến nhận thức 

Theo một nghiên cứu từ Đại học Groningen (Hà Lan), loại nhạc bạn nghe không chỉ ảnh hưởng đến tâm trạng mà còn thay đổi nhận thức của bạn về thế giới.

 

7. Chi tiêu cho người khác khiến bạn hạnh phúc hơn  

Việc chi tiêu cho bản thân, chẳng hạn như mua quần áo mới, ăn những món yêu thích… sẽ khiến bạn hạnh phúc. Nhưng dùng tiền để giúp đỡ người khác có thể mang lại cho bạn nhiều hạnh phúc hơn.

Điều này được chứng minh bởi nhiều nghiên cứu uy tín, chẳng hạn như trong cuốn sách Happy Money: The Science of Smarter Spend của tác giả Michael Norton và Elizabeth Dunn. 

  

8. Hội chứng lo lắng ở học sinh trung học 

Các nghiên cứu tiết lộ, ngày nay, một đứa trẻ trung học phải trải qua mức độ lo lắng ngang bằng với một bệnh nhân mắc bệnh tâm thần ở mức độ vừa vào những năm 1950.

 

9. Khóc có thể chữa bệnh 

Khóc có thể khiến bạn cảm thấy tốt hơn về bản thân và cuộc sống. Bên cạnh đó, khóc cũng giúp bạn giảm căng thẳng và giúp cơ thể khỏe mạnh. Các nghiên cứu cũng chỉ ra khóc là một cách chữa bệnh hiệu quả khi có thể cải thiện thành công tâm trạng của hơn 88,8% những người hay khóc. 

 

10. Chửi thề có thể là biểu hiện của sự trung thực 

Một nghiên cứu được công bố trên tờ tạp chí Social Psychological and Personality Science (tờ tạp chí học thuật quốc tế uy tín) cho thấy những người thích chửi thề thường trung thực và ít nói dối hơn.

 

12. Thời gian trôi nhanh hơn khi chúng ta vui vẻ

Bạn đã bao giờ cảm thấy thời gian trôi thật nhanh khi đang tham gia vào một hoạt động nào đó khiến bạn cảm thấy hứng thú chưa? Điều này hoàn toàn có thể xảy ra và được các nhà khoa học đã chứng minh. Khi bắt đầu làm những điều mới, bản năng cảm nhận về thời gian của chúng ta sẽ bị chậm lại và khiến ta có cảm giác như thời gian trôi qua nhanh hơn. 

 

Tham khảo: themindsjournal