NHÂN HỌC: NGÀNH KHOA HỌC MANG TÍNH ỨNG DỤNG VÀ QUỐC TẾ CAO
Từ Dân tộc học tới Nhân học
Ngành Nhân học tại Việt Nam có nền tảng từ ngành Dân tộc học ra đời từ những năm 1930 với những ảnh hưởng học thuật của nước Pháp.
Trong những năm 1960-1980, nhiều trí thức trẻ người Việt Nam đã tốt nghiệp Tiến sĩ Dân tộc học ở Liên bang Xô-viết, các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu và ở trong nước, tạo nên một thế hệ các chuyên gia Dân tộc học nghiên cứu sâu rộng về các vấn đề văn hóa, xã hội, kinh tế và quan hệ tộc người ở Việt Nam.
Những kết quả nghiên cứu này đóng góp tích cực vào việc xác định thành phần 54 dân tộc ở Việt Nam, giúp Đảng và Nhà nước xây dựng và hoàn thiện chủ trương, chính sách về dân tộc, văn hóa và con người Việt Nam.
Trong bối cảnh Đổi Mới từ năm 1986, nhiều tri thức trẻ người Việt Nam được đào tạo Nhân học tại các trường đại học tiên tiến ở châu Âu, châu Mỹ, châu Úc. Từ đầu những năm 2000, Dân tộc học ở Việt Nam được chuyển đổi và phát triển thành ngành Nhân học theo mô hình ở các quốc gia Bắc Mỹ, Úc,…
Nhân học ở Việt Nam không chỉ có khả năng hội nhập quốc tế mà còn tiếp tục đào tạo các nhà Nhân học có tri thức và kỹ năng chuyên nghiệp, am hiểu thực tiễn đất nước, xã hội, văn hóa và con người Việt Nam, có đóng góp thiết thực cho công tác hoạch định, triển khai chính sách của Nhà nước và các tổ chức ở trong nước và nước ngoài.
Giải thích về bản chất của ngành Nhân học, Theo PGS.TS Nguyễn Văn Sửu (Trưởng khoa Nhân học, Trường ĐHKHXH&NV, ĐHQGHN) nhấn mạnh rằng, đây là một ngành khoa học nghiên cứu toàn diện về con người.
Tiếp cận toàn diện của Nhân học trong nghiên cứu về con người thể hiện rõ nhất ở chỗ các nhà nhân học nhìn nhận con người trong mối quan hệ giữa chiều cạnh sinh học với các chiều cạnh sinh thái, kinh tế, văn hóa, xã hội, nghệ thuật, pháp luật, sức khỏe; ở các không gian địa lý khác nhau và trong một khung thời gian từ tổ tiên con người hàng triệu năm về trước cho tới hôm nay.
Nhân học hiện nay chia 5 phân ngành gồm: Nhân chủng học, Nhân học văn hóa, Nhân học ngôn ngữ, Nhân học khảo cổ, Nhân học ứng dụng. Trong đó:
- Nhân chủng học lý giải nguồn gốc sinh học của con người, sự phát triển mang tính tiến hóa và sự đa dạng gen của loài người.
- Nhân học văn hóa tìm hiểu về các xã hội con người thông qua mô tả dân tộc học.
- Nhân học ngôn ngữ quan tâm đến bản chất của ngôn ngữ và việc sử dụng ngôn ngữ của con người.
- Nhân học khảo cổ, hay khảo cổ học giải mã các xã hội trong quá khứ.
- Nhân học ứng dụng hàm ý việc các nhà nhân học ứng dụng các tiếp cận, phương pháp luận và tri thức nhân học vào giải quyết các vấn đề của thực tiễn xã hội.
St
