Ảnh: Vào tối ngày 5/11/2020, những người biểu tình da đen tuần hành với lá cờ Black Lives Matter trên tay. (Ảnh Epoch Times)

THOMAS SOWELL MỘT TRÍ THỨC DA ĐEN, MỘT NHÀ KINH TẾ XUẤT SẮC

 

Trong bối cảnh thế giới ngày càng có xu hướng thiên tả, tờ Wall Street Journal tại Mỹ đã đăng một bài viết có tên “Linh hồn của chủ nghĩa bảo thủ đen” (The Soul of Black Conservatism) nhân dịp sinh nhật lần thứ 91 của tờ báo này.

 

Bài viết đã khen ngợi một cách đúng mức đối với nhà thông thái kiệt xuất: “Thomas Sowell đã dành cả cuộc đời để thách thức quan niệm chính thống về phương diện chủng tộc, kinh tế, v.v., và trong quá trình này đã tạo nên một số thành quả học thuật khiến người ta có ấn tượng sâu sắc”.

Trong đó cuốn “Economic Facts and Fallacies” (Những sự thật và sai lầm kinh tế) và “Intellectuals and Society” (Phần tử trí thức và xã hội) có thể coi là tác phẩm tiêu biểu cho thành tựu học thuật của Sowell.

 

Sowell đã suy nghĩ về việc viết cuốn sách này trong một thời gian dài. Kể từ cuối những năm 1970, mười mấy nhà tư tưởng da đen nghiêm túc đã gây chú ý vì đã thách thức học thuyết chính thống về quyền công dân đã được củng cố trong những năm 1960.

 

Mặc dù các phương tiện truyền thông vào thời điểm đó gọi chung họ là “những người bảo thủ da đen” hoặc “những người bảo thủ mới da đen”, nhưng thực tế họ có những tư tưởng và lập trường rất khác nhau.

Trong đó, quan điểm chiếm vị trí chủ đạo là chủ trương của học giả pháp lý K.W. Crenshaw, bà cho rằng “các cộng đồng da đen phải phát triển và duy trì một ý thức chính trị độc đáo” bởi vì “tài sản chính trị quý giá nhất của cộng đồng da đen luôn là khả năng khẳng định danh tính tập thể và đặt tên cho thực tế chính trị tập thể của nó.”

 

Bây giờ nhìn lại, đây là điểm khởi đầu cho việc cánh tả Mỹ hiện nay chủ trương thân phận chính trị người da đen.

 

Tháng 12/1980, Sowell tổ chức hội nghị “Phương án thay thế của người da đen” (Black Alternatives) tại San Francisco.

Mục đích của hội nghị này là trình bày các loại quan điểm của chính trị gia, phần tử trí thức và nhà hoạt động dân quyền người da đen.

Những giới tinh hoa da đen này nhận thức rõ ràng rằng giới thượng lưu tự do hy vọng rằng người da trắng sẽ giải quyết được các vấn đề của người da đen. Trong trường hợp này, giới tinh hoa da đen không thể vắng mặt.

 

Trong số rất nhiều giới tinh hoa học thuật người da đen, Sowell thuộc chủ nghĩa bảo thủ của người da đen thực sự. Chủ nghĩa bảo thủ da đen này có thể truy ngược lại nguồn gốc từ mô hình tự lực được Frederick Douglass và Booker T. Washington nhấn mạnh.

 

Ngay từ năm 1975, trong cuốn “Chủng tộc và Kinh tế học” (Race and Economics), Sowell đã viết: “Nếu lịch sử của các nhóm chủng tộc thiểu số ở Mỹ có thể cho thấy bất cứ điều gì, thì thái độ tự lực cánh sinh và giác quan đã phát huy tác dụng lớn ngần nào trong đó”.

 

Sau khi trải qua phong trào “Người da đen đáng sống” (BLM) vào năm 2020, đối mặt với lời hứa của Tổng thống Biden về việc đưa ra đạo luật bồi thường cho người da đen,

Sowell đã một lần nữa phát biểu quan điểm mà ông đã nhiều lần nhắc đến trên Twitter của mình: “Các gia đình da đen đã sống sót qua vài thế kỷ chế độ nô lệ và phân biệt chủng tộc, nhưng nó đã tan rã vì chủ nghĩa vị kỷ (chủ nghĩa phúc lợi / Welfarism).”

 

Sowell luôn lo lắng sâu sắc rằng những từ thiện có yêu cầu ít hoặc cơ bản không yêu cầu đối với người nhận có thể gây ra sự phụ thuộc. Đó là một loại chủ nghĩa cá nhân thực dụng và chủ nghĩa tự lực, xác định chủ nghĩa bảo thủ của người da đen kiểu Sowell.

 

Chúng ta đều đã từng nghe câu nói xưa: Cho cái cần câu chứ không nên cho con cá.

Kể từ khi các chính trị gia phương Tây phát hiện ra mánh khóe “sử dụng phúc lợi để lấy phiếu bầu”, những người ủng hộ việc phân phối của cải xã hội thực sự đã cho người nghèo rất nhiều ‘cá’, và khiến họ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc dựa vào chính phủ để nuôi họ, cũng vì thế mà thành kho phiếu cứng của chính đảng theo đuổi chủ trương này (ví dụ như Đảng Dân chủ Mỹ).

 

Nếu những người đề xướng việc phân phối là nghiêm túc, thì điều họ thực sự nên làm là cung cấp cho những người nghèo lưới bắt cá thay vì con cá. Ví dụ, kiến ​​thức là một loại ‘lưới bắt cá’ có thể được sử dụng để ‘bắt cá’,

 

Một quan điểm đã được ghi vào lịch sử nước Mỹ và đã trở thành nội dung của sách giáo khoa là tình hình của người da đen đã được cải thiện sau Phong trào Dân quyền vào những năm 1960.

Vì dù sao thì sự hiểu biết về lịch sử Mỹ của người bình thường là bắt đầu với sách giáo khoa chính trị của Mỹ.

 

Sowell dựa trên chủ nghĩa tự lực và phản đối chủ nghĩa vị kỷ. Khi xem xét lại con đường của chủ nghĩa vị kỷ của phương Tây vào năm 1993, ông đã đưa ra một nhận xét khiến người ta tỉnh ngộ, có thể được mô tả như một cái nhìn sâu sắc về những khuyết điểm của chính sách phúc lợi cánh tả.

 

“Lịch sử xã hội của thế giới phương Tây trong 30 năm qua có thể nói đã thay thế lịch sử của những chính sách hiệu quả thực sự ‘bằng những chính sách nghe có vẻ rất tốt’.

Từng lĩnh vực một, các vụ án, giáo dục, nhà ở, quan hệ chủng tộc –  những lý luận hùng vĩ nghe rất êm tai sau khi hoán đổi vào thực tiễn thì ngày càng xấu đi.

 

Điều đáng kinh ngạc là đoạn lịch sử thất bại và thảm họa này không những không khiến các chuyên gia xã hội biết khó mà rút lui, mà công chúng tiếp tục để mặc họ tùy tiện bố trí lặp lại nhiều lần.”

 

Thomas Sowell không chỉ là một nhà kinh tế xuất sắc, mà còn là một trí thức da đen dũng cảm và không sợ hãi.

Là một người da đen, ông cực lực phản đối tư tưởng đặc quyền và ‘đúng đắn chính trị’ trong cộng đồng da đen.

 

Thomas Sowell là một tinh anh da đen thực sự nghĩ đến tương lai của dân tộc da đen. Ví dụ như thẩm phán Tòa án Tối cao của Mỹ Clarence Thomas và Candace Owens – một nhà hoạt động xã hội bảo thủ đang nổi lên, đều chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi Sowell.

 

Thiền là chấp nhận

 

THIỀN LÀ CHẤP NHẬN

Thiền hay Zen chỉ là một hình thức tĩnh lặng tâm hồn, để cho tâm não được giây phút bình an. Nếu tập Thiền mà biết phối hợp với việc điều dưỡng hơi thở, mang thêm oxygen vào não, từ đó, tế bào não được bồi dưỡng, thì cơ thể sẽ trẻ hóa và sinh hoạt của cơ thể mạnh mẽ hơn.

Hầu hết các tế bào của con người, sau khi chết đi, lại có tế bào khác sinh ra để thay thế, điển hình là tế bào da, sau khi chết, biến thành “ghét” bị thải ra đi khi tắm. Riêng tế bào não, một khi chết đi, sẽ không có tế bào mới thay thế. Cho nên, việc làm trẻ hóa tế bào não là rất quan trọng. Việc làm đó được gọi là Thiền.

Tuy nhiên, việc tập để trẻ hóa tế bào nào mới chỉ là những bước căn bản của Thiền. Nếu muốn đạt được cảnh giới thật của Thiền, còn phải thay đổi quan niệm trong sinh hoạt nhất là sinh hoạt với người chung quanh và với xã hội.

Tập Thiền mà chỉ chú trọng đến bản thân mìh sẽ biến thành “Vị Kỷ” và như thế, ý nghĩa của Thiền sẽ không đạt được.

Thiền, thật sự là một phương pháp sống “trung dung”, không thái quá, bất cập, không vị kỷ nhưng cũng không quá vị tha đến nỗi hy sinh thân mình mà chẳng ai được lợi.

Vậy, khi nói “Thiền là Chấp Nhận” thì chấp nhận những gì? Và tới giới hạn nào?

1-Chấp nhận bản thân:

Trước hết, người tập Thiền phải chấp nhận một sự thật của thiên nhiên lúc nào cũng hiện diện rõ ràng, minh bạch: Đó là “LUẬT ĐỐI XỨNG” và “LUẬT BẤT TOÀN”. Không có chi tồn tại mãi mãi, không có chi là vĩnh cửu (trừ sự Thật này) và hễ trẻ thì phải già, có sống thì có chết, có đẹp thì sẽ xấu, có lớn lên thì có lúc sẽ thấp xuống, lúc đứng lên hùng dũng thì lúc nằm xuống cứng khô.

Thời trẻ sống phung phá bao nhiêu thì lúc lớn tuổi yếu đuối và bệnh tật bấy nhiêu. Lúc trẻ càng cố tập cho khỏe mạnh bao nhiêu thì lúc già càng đau nhức bấy nhiêu.

Do đó, nếu muốn đạt tới cảnh giới của Thiền, phải biết chấp nhận sự thật này. Khi đang đẹp đẽ và được người ngưỡng mộ mà không tự kiêu, kênh kiệu, thì lúc mất sắc đẹp, mất công danh, mất vị trí được người hâm mộ vẫn sống thoải mái, vô tư.

Nên nhớ rằng những người đẹp nghiêng nước nghiêng thành mà cả thế giới từng mê mẩn đã ra đi rất nhiều. Bà Hoàng Grace Kelly, Audrey Hepburn, Marilyn Monroe, Clark Gable, Alain Delon, Elvis Presley, Nat Kinh Cole, Frank Sinatra… giờ đây chỉ còn tên gọi. Người đẹp Brigitte Bardot, xưa kia diễm lệ bao nhiêu bây giờ trông ớn lạnh bấy nhiêu.

Vì thế, người tập Thiền không phàn nàn, lo âu, không chán nản, lúc nào cũng cười mỉm trước mọi diễn biến xẩy ra, ngay cả khi bệnh tật. Được như vậy, lúc nào tư tưởng cũng trong sáng, rạng rỡ, cho dù nằm trên giường bệnh với những căn bệnh quái ác, người Thiền tập vẫn thấy bình an tràn ngập tâm hồn, và nếu cứ kiên trì tập mãi, biết đâu lại thoát được tai nạn? Giả như không thoát được, thì cũng thanh thản mà ra đi, bớt được rất nhiều đau đớn, kêu gào, oán trách vô ích.

2-Chấp nhận người chung quanh:

Người thân cận nhất trong đời là vợ chồng. Đã chấp nhận Luật Bất Toàn, thì những ông chồng phải chấp nhận người vợ càm ràm suốt ngày, da mặt nhăn nheo, mở miệng nói ra là gắt gỏng, chua cay, trong khi thân thể thì héo úa, trông rất nản.

Mỗi khi nghe thấy nàng lải nhải muốn phát bực, thì phải cố hình dung thời thanh xuân khi trước, mình từng mê mẩn nhìn tà áo nàng bay, hoặc nhớ đến lúc vắng nàng một buổi thì nỗi nhớ cồn cào đến gần phát điên, để yêu vợ trở lại.

Mỗi khi nhìn thấy người vợ mặc quần áo lùng thùng đứng ở bếp, tóc tai nhễ nhại trong một thân thể bèo nhèo thì hãy đưa tư tưởng về những ngày xưa, khi “nàng” còn mắt ướt đa tình, còn chúm chím duyên dáng, còn nồng cháy yêu đương, thì sẽ tự nhiên thấy lòng bình thản trở lại và thương vợ hơn.

Với những người làm vợ cũng vậy, khi biết chồng không còn khả năng chăn gối hoặc khi thấy chồng bước thấp bước cao, nằm ngủ mà ngáy như còi tầu xe lửa, thì cố nhớ ngày xưa, chàng hào hoa, phong nhã, lịch sự với người yêu, chăm chút cho vợ từng miếng ăn, để rồi lòng bình thản trở lại mà săn sóc cho chồng nhiều hơn.

Dĩ nhiên, không thể nói chữ “Yêu” như lúc trẻ, mà chỉ cần tôn trọng chữ “Nghĩa”, chữ “Ơn”, là đủ, và là Thiền.

Được như vậy, thì hạnh phúc không lúc nào rời xa mình. Nhưng, chữ “nhưng” vô duyên, sự chấp nhận này cũng phải giới hạn trước khi biến mình thành quá thụ động.

Dù là vợ hay chồng cũng phải đặt ra giới hạn, sao cho sự chấp nhận của mình không đưa mình đến chỗ héo hon, tiều tụy, rồi chết trong phẫn nộ, buồn tủi. Không thể đưa mặt ra cho chồng đánh hoài cũng không để vợ mắng mình trước mặt bạn bè.

Người tập Thiền chỉ “chấp nhận” chứ không “nhẫn nhục” quá đáng. Giả như gặp trường hợp đó, thì phải dùng Thiền mà từ tốn nói chuyện và giải thích cho người phối ngẫu nghe, chắc sẽ có kết quả tốt. Trường hợp không có kết quả, thì tìm cách giải quyêt khác tùy theo từng trường hợp, nhưng không bao giờ nổi nóng hay phẫn nộ.

Thực tế, có nhiều người tuy không tập Thiền bao giờ nhưng đã vượt qua cảnh ngưỡng của Thiền. Một người mẹ có đứa con bị dị tật, chồng bỏ đi luôn, đã chấp nhận mọi bất hạnh xẩy đến cho mình mà nuôi con thật hoàn hảo.

Đến khi chính thân mẫu mình bị bệnh liệt giường, cũng vẫn vui vẻ mà nuôi luôn cả mẹ, cả con mình mà không phàn nàn, nhăn nhó.

Người Mẹ đó đã là một Thiền Sư đích thực mà không cần để ý đến chữ Thiền.

Những con người có tâm hồn bao la đó, không cần ngồi một chỗ, không cần nhắm mắt tĩnh lặng, mà trong lòng họ đã có chữ Thiền vĩ đại, chữ Chấp Nhận rực rỡ. Họ chính là những Thiền Sư đích thực. 

Nhưng, lại “nhưng”, có mấy ai tập Thiền đến cảnh giới đó, ngay cả người viết bài này…

Theo bài viết của Chu Tất Tiến