Thứ Ba, 16 tháng 9, 2025

Quốc gia nào chi tiêu nhiều nhất cho giáo dục?

 QUỐC GIA NÀO CHI TIÊU NHIỀU NHẤT CHO GIÁO DỤC?

Thế giới đã chi khoảng 5 nghìn tỷ USD cho giáo dục, chiếm 4,33% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu vào năm 2020. Ở châu Âu, Greenland dẫn đầu khi phân bổ 10,5% GDP cho ngành này, gần gấp đôi mức trung bình 5,13% của Liên minh châu Âu.

Giáo dục là nền tảng của tiến bộ xã hội và phát triển kinh tế của mỗi quốc gia. Khi học sinh trên nhiều khu vực trên thế giới bước vào năm học mới 2023-2024, thời báo Al Jazeera đã khảo sát xem những quốc gia nào đang đầu tư nhiều nhất vào hệ thống giáo dục. 

 

Cam kết tài chính này không chỉ phản ánh sự đầu tư của một quốc gia trong việc đào tạo lực lượng lao động có kiến thức và kỹ năng mà còn tạo tiền đề cho sự thịnh vượng tương lai của quốc gia đó.

 

Đầu tháng 9, hàng triệu trẻ em trên khắp thế giới đã trở lại trường học khi kỳ nghỉ hè kết thúc ở nhiều quốc gia ở Bắc bán cầu.

Tuy nhiên, ước tính có 244 triệu trẻ em trong độ tuổi từ 6-18 trên toàn thế giới vẫn chưa được đến trường. Con số này nhấn mạnh những thách thức dai dẳng và sự chênh lệch tồn tại trong việc tiếp cận quyền được giáo dục. Các yếu tố từ rào cản kinh tế xã hội đến xung đột và di dân tiếp tục cản trở khả năng đến trường của những đứa trẻ này. Hậu quả đã vượt xa phạm vi lớp học, ảnh hưởng đến các cá nhân, cộng đồng và xã hội nói chung.

 

Trình độ học vấn toàn cầu

Theo dữ liệu do Trung tâm Nhân khẩu học và Vốn Nhân lực Toàn cầu Wittgenstein tổng hợp, chỉ dưới 10% dân số thế giới trên 15 tuổi không được giáo dục chính quy, nghĩa là các em không đến trường hoặc hoàn thành lớp một.

Khoảng 10% người dân đã hoàn thành giáo dục tiểu học, từ mẫu giáo đến 11 hoặc 12 tuổi và thêm 5% chưa hoàn thành giáo dục tiểu học.

 

Gần 40% dân số thế giới đã được giáo dục THCS hoặc THPT, thường từ 11 hoặc 12 tuổi đến 18 hoặc 19 tuổi.

12% dân số thế giới còn lại đã đạt trình độ học vấn qua giai đoạn trung học, so với chỉ 1% vào năm 1950. Những cá nhân có trình độ học vấn cao hơn thường có sức khỏe và phúc lợi tổng thể tốt hơn.

 

Những quốc gia nào có thời gian đi học lâu nhất?

Theo số liệu từ Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), một người dành trung bình 12,8 năm để đi học. Số năm này bao gồm việc học tập cơ bản ở bậc tiểu học, nghiên cứu sâu hơn ở bậc trung học, đào tạo chuyên ngành sau trung học và giáo dục bậc đại học. 

Đây là thước đo toàn diện về thời gian người dân mỗi nước đầu tư vào hành trình học tập của mình trước khi gia nhập lực lượng lao động hoặc theo đuổi bậc nghiên cứu cao hơn.

Số năm đi học trung bình của người dân.

Theo đó, Úc dẫn đầu với thời gian đi học dự kiến dài nhất là 21,1 năm, tiếp theo là New Zealand là 20,3 năm và Hy Lạp là 20 năm.

Nam Sudan có số năm đi học dự kiến thấp nhất (5,5 năm), tiếp theo là Niger (6,9 năm) và Mali (7,4 năm).

 

Sự chênh lệch này làm nổi bật sự khác biệt trong khả năng tiếp cận và cơ hội giáo dục giữa các quốc gia ở các châu lục khác nhau này. Điều này cũng phần nào phản ánh sự phát triển cá nhân và tiến bộ kinh tế của quốc gia đó.

 

Các nước chi bao nhiêu cho giáo dục?

Năm 2020, thế giới đã chi khoảng 5 nghìn tỷ USD, chiếm 4,33% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu cho giáo dục. Để dễ so sánh, thế giới đã chi khoảng 9 nghìn tỷ USD cho chăm sóc sức khỏe và gần 2 nghìn tỷ USD cho chi tiêu quân sự trong cùng năm đó.

Chi tiêu công cho giáo dục tính trên GDP. 

Theo Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp Quốc (UNESCO), các nước thu nhập cao đã chi gần gấp đôi số tiền cho giáo dục so với các nước thu nhập thấp vào năm 2020.

Năm 2020, Mỹ chi khoảng 6,05% GDP cho giáo dục trong khi ở khu vực Nam Mỹ, Bolivia dẫn đầu khu vực với mức 9,84%.

Ở châu Phi, Namibia phân bổ tỷ lệ nhiều nhất, dành 9,64% GDP cho giáo dục. Trong khi ở châu Á, Ả Rập Xê-út là quốc gia chi tiêu nhiều nhất với mức 7,81%. Việt Nam 5,8%

 

Ở châu Âu, Greenland dẫn đầu khi phân bổ 10,5% GDP cho giáo dục, gần gấp đôi mức trung bình 5,13% của Liên minh châu Âu (EU).

 

Tử Huy

Thứ Hai, 15 tháng 9, 2025

Nhiều cặp vợ chồng dần lạc mất nhau vì không nhận ra mấy điều này

 

NHIỀU CẶP VỢ CHỒNG DẦN LẠC MẤT NHAU VÌ KHÔNG NHẬN RA MẤY ĐIỀU NÀY

Thực tế thì không hẳn vậy. Cuộc hôn nhân nào cũng sẽ phải trải qua những lúc thăng trầm, xung đột. Có những cặp không nắm tay đủ lâu để vượt qua những thăng trầm ấy, nhưng có nhiều cặp đôi đã làm được.

Nhiều cặp vợ chồng chỉ khi mất nhau rồi mới nhận ra bản thân đã làm sai hay thiếu điều gì. Vì hôn nhân cũng cần được chăm chút để đủ “chất”, đủ sức sống lớn lên mỗi ngày. Nếu hôn nhân của bạn thiếu điều này thì hãy cẩn thận trước khi quá muộn!

 

Tôn trọng nhau

Cách giữ gìn hôn nhân tốt nhất là làm sao để có thể sống thoải mái bên nhau. Điều kiện tiên quyết đầu tiên để hai người xa lạ, dù có tồn tại tình yêu dành cho nhau, có thể chung sống cả đời chính là sự tôn trọng.

Tôn trọng trong hôn nhân là dù làm gì, quyết định gì cũng phải nghĩ đến cảm xúc, quan điểm của bạn đời. Hay những gì đối phương làm, đóng góp, cố gắng vì gia đình, dù ít hay nhiều cũng hãy xem trọng. Khi bạn tôn trọng đối phương, họ cũng sẽ thể hiện điều tương tự với bạn.

Tôn trọng nhau khi vui vẻ thì dễ, nhưng những lúc khó khăn, nóng giận vẫn giử được thái độ tôn trọng vượt qua những thách thức trong đời sống hôn nhân.

Chia sẻ với nhau

Mọi mối quan hệ muốn bền lâu đều cần sự chia sẻ và thấu hiểu. Nếu bạn không chia sẻ, đối phương sẽ không hiểu. Nếu bạn muốn hiểu đối phương, bạn phải biết gợi mở chia sẻ.

Càng sống bên nhau càng lâu thì vợ chồng càng phải duy trì những cuộc trò chuyện nho nhỏ mỗi ngày. Vì cuộc sống luôn thay đổi mỗi ngày, bản thân bạn cùng bạn đời cũng sẽ thay đổi, và chia sẻ là cách duy nhất để bắt kịp nhau. Không ai sẽ hiểu ai hết hoàn toàn nếu thiếu đi chia sẻ thường xuyên.

Vì vậy, thay vì trách móc, đòi hỏi, hãy cố gắng nói và lắng nghe nhiều hơn để thấu hiểu và cảm thông cho nhau.

 

Thứ tha

Ai cũng có lúc mắc sai lầm trong đời. Không ai là hoàn hảo, dù là đàn ông hay phụ nữ. Quan trọng là khi đã biết sai, biết hối lỗi, ai cũng mong được thứ tha từ bạn đời.

Dù biết là chẳng dễ dàng, nhưng nếu còn có thể bỏ qua, có thể bao dung thì đừng tiếc. Nếu mối quan hệ ấy còn có thể cứu vãn, đối phương còn muốn bên bạn, hãy xem đó như một lần thử thách cho cuộc hôn nhân của mình. Bởi có khi nếu vội vàng buông tay, sẽ có lúc bạn hối hận.

 

Tán dương bạn đời

Nhu cầu được khen ở mỗi người đều có. Trong hôn nhân lại càng cần lời khen để thể hiện sự tin tưởng và cổ vũ nhau. Dù sao thì vài lời khen tuy nhỏ nhưng có thể khiến bạn đời thấy vui vẻ hơn.

Ngay cả khi bạn đời chưa từng đòi hỏi bạn phải khen ngợi họ, cũng đừng bao giờ kiệm lời khen. Trong hôn nhân, khen ngợi, tán dương cũng là một cách để giữ gìn hạnh phúc gia đình.

 

Thủy chung

Cám dỗ không từ chối bất kì ai, chỉ cần có sơ hở và thiếu đề phòng. Bởi thế, vợ chồng sống với nhau phải cần có lòng thủy chung. Vì chỉ khi đủ thủy chung cả hai mới có thể bên nhau trọn đời, cùng nhau vượt qua mọi khốn khó trở ngại. Và cũng bởi vì cuộc sống này không tránh được những phút yếu lòng, những cơn say nắng bất chợt.

Nhưng nếu vợ chồng vẫn nhớ về nhau, vẫn nghĩ cho nhau thì không điều gì có thể phá vỡ được hôn nhân. Hôn nhân có thể cũ, cám dỗ có thể mới, và cũng chỉ có thủy chung mới giúp vợ chồng bền lâu theo thời gian.

 

Cảm ơn vì những điều nhỏ nhặt

Tôi tiếc là mình đã quá so đo, tính toán trong cuộc hôn nhân của mình. “Em đã dọn phòng của con, nên anh hãy dọn sạch tầng hầm đi”. “Em đã từng chuyển việc khi chúng ta mới kết hôn, giờ đến lượt anh chuyển vì em”. “Lần trước em đã chiều anh rồi, giờ đến lượt anh”.

Hãy lưu tâm đến tất cả những điều tốt mà vợ/chồng bạn đã làm trong ngày rồi cám ơn họ. Hi vọng rằng họ sẽ nhận ra những điều bạn làm và cũng dành lời cảm ơn cho bạn.

 

Thẳng thắn với nhau dù là vấn đề “khó nói”

Tưởng rằng "sự phản bội" chỉ nói về chuyện ngoại tình nhưng đôi khi nó cũng đúng với tiền bạc. Và bạn sẽ khó giành lại niềm tin của vợ/chồng bạn nếu bạn nói dối họ về chuyện bội chi, nợ nần.

Tôi đã học được một bài học đắt giá từ sai lầm của mình. Tôi đã giữ những điều không hài lòng với chồng cả tháng trời, rồi cả hai vợ chồng cảm thấy ngột ngạt, chúng tôi phải đến gặp chuyên gia tâm lý gần một năm trời để giải quyết mọi thứ.

Nếu bạn không tự động viên mình rằng rồi mọi thứ sẽ ổn thì bạn sẽ không thể vượt qua được những ranh giới nguy hiểm như thế trong hôn nhân.

Theo Khoevadep

 

Triết lý quản trị "ngược đời" của tỷ phú Inamori Kazuo

 

TRIẾT LÝ QUẢN TRỊ "NGƯỢC ĐỜI" CỦA TỶ PHÚ INAMORI KAZUO

Năm 1959, ở tuổi 27, Inamori Kazuo thành lập công ty Kyocera (chủ yếu sản xuất các sản phẩm kỹ thuật, thiết bị in và thiết bị ngành ảnh). Khi mới thành lập, Kyocera chỉ là một nhà máy vô cùng nhỏ.

Mười năm sau, Kyocera lọt top 500 công ty hàng đầu thế giới.

Năm 1989, ở tuổi 52, ông thành lập công ty thứ hai chuyên cung cấp dịch vụ điện thoại di động KDDI qua thương hiệu “au by KDDI”. Năm 2007, công ty này lọt vào top 500 công ty lớn nhất thế giới.

Inamori Kazuo là người duy nhất trên thế giới là chủ sở hữu của hai trong số 500 công ty hàng đầu thế giới cho đến nay.

Sau khi thôi giữ chức Chủ tịch Hãng Kyocera, ông quyết định trở thành nhà sư đạo Phật với pháp danh Đại Hòa. Ông luôn hướng đến việc cống hiến giá trị vật chất và tinh thần cho cuộc sống hạnh phúc của con người, của toàn xã hội. Cũng chính bởi vậy, ông được mệnh danh là “vị thánh” trong giới kinh doanh của Nhật Bản.

Hồi sinh Japan Airlines từ vực phá sản

Huyền thoại hơn nữa là vào năm 2010, khi ở tuổi 78, ông đã chấp nhận lời mời của chính phủ Nhật Bản về điều hành hãng hàng không Japan Airlines (JAL) đang trong bờ vực phá sản và cần phải tái thiết.

Sau khi nhận chèo lái JAL, Inamori đã mạnh tay cắt giảm 15.700 việc làm, chiếm gần 1/3 nhân lực, cắt tới 30% tiền lương. Hãng cũng nhận khoản cứu trợ 900 tỷ yen và được xóa một số khoản nợ.

Tuy nhiên, tiền sẽ không bao giờ là đủ nếu không có ai đó thay đổi văn hóa để công ty phát triển trở lại. Ông Hideo Seto, cựu Chủ tịch ETIC, cơ quan được ủy thác tổ chức lại JAL, cho biết ưu tiên hàng đầu và quan trọng nhất của CEO Inamori là phúc lợi cho nhân viên, và đây cũng là triết lý quản lý của ông, dựa trên ý tưởng nhân viên làm hết sức thì kết quả là họ đóng góp hiệu quả hơn cho công ty và xã hội.

Để khắc phục các vấn đề của JAL, ông Inamori sử dụng hệ thống quản lý Amoeba mà ông đã áp dụng ở công ty Kyocera của mình. Lực lượng lao động của hãng hàng không được chia thành các đơn vị nhỏ, mỗi đơn vị có một nhà lãnh đạo được cấp một mức độ tự do nhất định trong việc ra quyết định, khác với truyền thống Nhật Bản là các quyết định luôn được đưa từ trên xuống.

Hệ thống phân cấp cứng nhắc, gây hiệu suất kém trong công việc đã được giải quyết. Trong khi đó, dịch vụ khách hàng, an toàn bay và cắt giảm chi phí vẫn là ưu tiên hàng đầu của JAL dưới bàn tay Inamori.

Trong năm tài chính 2011/12, JAL được công nhận là hãng hàng không có lợi nhuận cao nhất thế giới. Khoản lợi nhuận 186,6 tỷ yen dường như là một phép lạ, ông Seto cho biết, vì "chúng tôi chỉ mong đợi khoản lãi 60 tỷ yen".

Bằng chứng cuối cùng cho thấy CEO Inamori đã thay đổi mọi thứ là khi đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) của JAL vào tháng 9/2012 thu được 663 tỷ yen tại Sàn giao dịch chứng khoán Tokyo.

Đây là đợt IPO lớn thứ hai trên toàn thế giới vào năm đó chỉ sau Facebook Inc.

Triết lý "ngược đời"

"Tập trung tất cả cho cổ đông? Quên nó đi! Thay vào đó, hãy làm cho nhân viên hạnh phúc". Câu nói thể hiện triết lý quản trị có vẻ "ngược đời" này đã giúp Kazuo Inamori – một doanh nhân, nhà quản trị, tu sĩ Phật giáo, xây dựng nên hãng điện tử khổng lồ Kyocera Corp. hơn 5 thập niên trước, hỗ trợ đắc lực cho hãng điện thoại trị giá 64 tỷ USD KDDI Corp., và cứu Japan Airlines khỏi tình trạng phá sản vào năm 2010.

Quan điểm của Kazuo Inamori là: "Nếu bạn muốn có trứng, hãy chăm sóc những con gà mái. Nếu bạn đối xử tệ với con gà mái, nó sẽ không làm việc cho bạn nữa".

Quan điểm này góp phần lớn vào những thành công của Kazuo Inamori như giúp tổng giá trị thị trường của Kyocera và KDDI đạt 82 tỷ USD.

Khi Inamori nhậm chức Giám đốc điều hành Japan Airlines vào năm 2010, ông đã 77 tuổi và không hề có kinh nghiệm trong lĩnh vực hàng không, nhưng 1 năm sau đó, hãng không chỉ thoát khỏi bờ vực phá sản mà còn có lợi nhuận. Năm 2012, Kazuo Inamori còn đưa Japan Airlines quay trở lại sàn chứng khoán Tokyo.

Inamori cho biết, bí mật cốt lõi của ông nằm ở chỗ làm thay đổi trạng thái tâm lý của nhân viên.

Sau khi đảm nhiệm vai trò CEO không lương tại Japan Airlines, ông cho in những quyển sách nhỏ thể hiện triết lý "vì nhân viên" và phát cho mỗi người một quyển. Trong quyển sách này, ông cũng giải thích về ý nghĩa xã hội của công việc của họ và vạch ra những nguyên tắc sống lấy cảm hứng từ Phật giáo, chẳng hạn như đề cao đức tính khiêm nhường và làm điều thiện.

"Việc này giúp nhân viên cảm thấy tự hào về Japan Airlines – nơi họ đang làm việc và sẵn sàng lao động chăm chỉ hơn vì thành công của hãng. Các nhà lãnh đạo doanh nghiệp nên đặt ra mục tiêu làm cho nhân viên của mình hạnh phúc, cả về vật chất lẫn tinh thần. Chứ đừng nên chỉ luôn chú trọng vào các cổ đông", Kazuo Inamori chia sẻ.

Triết lý quản trị này có thể làm "phật lòng" các cổ đông, nhưng bản thân Inamori không thấy có bất cứ điều gì mâu thuẫn ở đây. Ông giải thích: "Nếu nhân viên vui, họ sẽ làm việc tốt hơn và doanh thu sẽ được cải thiện. Vả lại, doanh nghiệp chẳng có gì phải đắn đo khi lợi nhuận của công ty góp phần mang lại lợi ích cho xã hội".

"Doanh nghiệp thuộc về các cổ đông, nhưng hàng trăm ngàn nhân viên cũng đóng góp công sức rất lớn. Do đó, 'con gà mái' phải được khỏe mạnh", vị tu sĩ tỷ phú khẳng định.

"Các nhà đầu tư luôn muốn lợi nhuận cao nhất có thể, tôi rất hiểu điều này, nhưng có những thời điểm các nhà quản lý phải nói 'Không' với những đòi hỏi ích kỷ từ các cổ đông", Inamori cho hay.

Tuy nhiên, triết lý muốn làm cho nhân viên hạnh phúc của Inamori không có nghĩa là nhân viên của ông có thể làm việc một cách chểnh mảng. Quan điểm của ông là, hạnh phúc phải bắt nguồn từ lao động chăm chỉ. Và, khi đã lao động chăm chỉ, họ xứng đáng được đền đáp.

Mặc dù không tuân theo các nguyên tắc lãnh đạo thông thường, triết lý quản trị của Kazuo Inamori vẫn thu hút sự quan tâm của nhiều "đầu tàu" doanh nghiệp. Có hơn 4.500 chủ doanh nghiệp đã tham gia hội nghị thường niên của ông tại trường Seiwajyuku (Yokohama, Nhật Bản)