Hiển thị các bài đăng có nhãn Giáo dục. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Giáo dục. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Sáu, 31 tháng 7, 2026

Cách giúp con vượt qua khó khăn

 

CÁCH GIÚP CON VƯỢT QUA KHÓ KHĂN

 

Đề cao Nỗ lực, không phải Khả năng

Nói một cách rõ hơn, điều quan trọng là cha mẹ cần phải đặt nỗ lực của con cao hơn là khả năng.

 

Đừng thương hại hoặc an ủi trẻ vì "con không có đủ khả năng". Hãy cho con thấy rằng những gì con thể hiện không chỉ nằm ở khả năng. Mà trong đó còn có cả nỗ lực, thực hành, chiến lược học tập, niềm quyết tâm, v.v.

 

Điều này không có nghĩa là cha mẹ chỉ nên nói với con rằng “Con cố nữa đi” khi tụi nhỏ gặp khó khăn (đặc biệt khi con đã thực sự nỗ lực). Nhưng phụ huynh có thể trao đổi với con về các chiến lược cụ thể mà có thể giúp con thành công lần sau, thay vì nói điều gì đó theo định hướng về khả năng của cá nhân như “Cũng không sao vì toán học không phải là môn con học tốt nhất mà”.

 

Điều này cũng đúng khi cha mẹ khen ngợi con cái.

Trong nhiều nghiên cứu khác nhau, Carol Dweck và các đồng nghiệp của cô đã nghiên cứu hàng trăm trẻ em lớp 5, khen ngợi một nhóm về khả năng của chúng và nhóm kia vì nỗ lực của chúng.

 

Cả hai nhóm đều đứng trước cùng một thử thách là một bài kiểm tra mức độ khó dành cho học sinh lớp 8. Nhóm được khen ngợi về sự nỗ lực của mình đã cố gắng hết sức, mặc dù chính các con vẫn mắc rất nhiều lỗi.

Nhóm được khen ngợi về trí thông minh lại trở nên nản lòng khi mắc lỗi, coi những lỗi này là hậu quả của việc con thiếu năng lực và là dấu hiệu của sự thất bại.

 

Nhìn chung, bài kiểm tra trí thông minh đối với nhóm “nỗ lực” tăng 30%, trong khi nhóm “khả năng” lại giảm 20%, tất cả là do thái độ khác nhau của các con về sai lầm và thất bại.

Vì vậy, cho dù cha mẹ đang nhắc tới chuyện thành công hay thất bại, hãy nhấn mạnh nỗ lực (và quá trình) hơn là khả năng (và kết quả) của những gì con làm.

Trẻ sẽ học cách nhìn thất bại trong một phương diện mới.

 

Nguồn: Big Life Journal

Thứ Ba, 28 tháng 7, 2026

Khi giáo dục trở thành “dịch vụ”, con cái sẽ là người trả giá

 

KHI GIÁO DỤC TRỞ THÀNH “DỊCH VỤ”, CON CÁI SẼ LÀ NGƯỜI TRẢ GIÁ

 

Cách đây vài ngày, một giáo viên đã đứng lớp hơn hai mươi năm kể cho tôi nghe một câu chuyện khiến cô day dứt rất lâu.

 

Trong lớp có một học sinh liên tục nhiều ngày không làm bài tập. Cô gọi điện cho phụ huynh chỉ với mong muốn cùng gia đình tìm cách giúp em thay đổi. Nhưng ở đầu dây bên kia, phụ huynh lại nhẹ nhàng hỏi ngược:

“Có phải cô không thích con tôi không? Bây giờ giáo dục chẳng phải là phục vụ học sinh sao? Cô không thể nhẹ nhàng hơn một chút được à?”

Người giáo viên ấy lặng đi.

 

Cô nhớ lại rất nhiều năm trước, khi phụ huynh gặp giáo viên, điều họ thường nói là: “Nếu con tôi sai, cô cứ nghiêm khắc giúp.”

Không biết từ lúc nào, chữ “phục vụ” bắt đầu len vào giáo dục. Người ta nói học sinh và phụ huynh là “khách hàng”, còn nhà trường phải cung cấp “dịch vụ giáo dục”.

 

Có nơi còn yêu cầu giáo viên phải luôn giữ “nụ cười phục vụ”, phải làm sao để học sinh cảm thấy thoải mái nhất.

Nghe qua thì rất văn minh. Nhưng nghĩ sâu hơn mới thấy, nếu giáo dục thật sự trở thành một ngành dịch vụ, có lẽ nạn nhân cuối cùng lại chính là con trẻ.

 

Bởi bản chất của dịch vụ là làm hài lòng khách hàng.

Khi bạn vào một nhà hàng và muốn ăn món cay, đầu bếp sẽ không ép bạn ăn nhạt. Khi bạn đi mua quần áo, dù thử cả chục bộ rồi bỏ đi, nhân viên vẫn phải mỉm cười. Vì mục tiêu lớn nhất của dịch vụ là khiến khách hàng cảm thấy được chiều theo ý muốn.

 

Nhưng giáo dục thì khác.

Một đứa trẻ không muốn học bài, chỉ muốn chơi điện thoại. Nếu giáo dục là phục vụ, người lớn sẽ rất khó nói “không”. Một đứa trẻ cảm thấy học toán quá khó, học văn quá chán, nếu tất cả đều được đáp ứng theo cảm xúc tức thời, cuối cùng điều còn lại chỉ là sự dễ dãi.

Không ai trưởng thành bằng cách chỉ làm những điều mình thích.

 

Việc học vốn là một quá trình đầy va chạm với chính bản thân mình. Đứa trẻ phải học cách ngồi yên khi muốn chạy nhảy, học cách tập trung khi đầu óc mải chơi, học cách chấp nhận bị sửa sai dù trong lòng tự ái. Những điều ấy chưa bao giờ dễ chịu.

Có những đứa trẻ luyện viết đến mỏi tay. Có những em học mãi một bài tiếng Anh vẫn không nhớ. Có những lần bị thầy cô nhắc nhở mà cảm thấy ấm ức, khó chịu.

 

Nhưng chính những trải nghiệm không dễ chịu đó mới giúp trẻ hình thành tính kỷ luật, sự kiên trì và khả năng chịu trách nhiệm với bản thân.

Nếu người lớn chỉ vì sợ con buồn mà không dám nhắc nhở, chỉ vì sợ con áp lực mà không dám yêu cầu, cuối cùng đứa trẻ sẽ lớn lên trong một thế giới nơi mọi thứ đều phải chiều theo cảm xúc của mình.

 

Nhưng cuộc đời thật lại không vận hành như thế.

Ra ngoài xã hội, không ai vì bạn lười mà vẫn trao thành công cho bạn. Không ai vì bạn yếu đuối mà giữ mọi khó khăn tránh xa bạn mãi mãi. Một đứa trẻ chưa từng học cách đối diện với áp lực nhỏ sẽ rất dễ gục ngã trước áp lực lớn.

 

Điều đáng lo nhất hôm nay không phải là giáo viên quá nghiêm khắc, mà là ngày càng nhiều người lớn xem mọi sự uốn nắn đều là “làm tổn thương trẻ”.

Một học sinh bị phê bình vì nói chuyện riêng trong lớp. Chưa kịp nhìn lại hành vi của mình, em đã được dạy rằng bản thân là “nạn nhân bị tổn thương”.

Một đứa trẻ làm sai nhưng không ai dám nhắc mạnh vì sợ phụ huynh phản ứng. Dần dần, việc chịu trách nhiệm cho lỗi sai của mình trở thành điều xa lạ.

 

Giáo dục thật sự không phải là làm cho trẻ thoải mái mọi lúc. Giáo dục là giúp trẻ hiểu đúng sai, biết giới hạn, biết tôn trọng và biết sửa mình.

Giống như một cái cây muốn mọc thẳng phải được cắt tỉa. Khi người làm vườn cắt đi những cành lệch, cái cây chắc chắn không dễ chịu. Nhưng nếu cứ để nó mọc tự do theo ý mình, cuối cùng thân cây sẽ cong vẹo.

 

Một đứa trẻ cũng vậy.

Sự nghiêm khắc đúng lúc không phải là áp bức, mà là trách nhiệm. Một lời nhắc nhở chân thành đôi khi quý giá hơn rất nhiều sự nuông chiều dễ dãi. Người thầy thật sự không phải người khiến học sinh thích mình nhất, mà là người dám giúp học sinh nhìn ra thiếu sót của bản thân để trưởng thành hơn.

 

Bởi vậy, giáo viên và người phục vụ vốn khác nhau rất nhiều.

Người phục vụ ưu tiên cảm xúc hiện tại của bạn. Người thầy quan tâm đến tương lai lâu dài của bạn. Người phục vụ cố gắng đáp ứng yêu cầu của khách hàng. Người thầy nhiều khi phải đi ngược lại những mong muốn nhất thời để giúp học sinh tốt hơn.

 

Nếu một ngày bạn gặp một giáo viên vẫn còn nghiêm túc với việc học của học sinh, vẫn còn dám nhắc nhở khi học sinh sai, vẫn còn tận tâm uốn nắn từng điều nhỏ nhất, hãy biết trân trọng họ.

Bởi trong một thời đại mà nhiều người chỉ muốn được yêu thích, những người còn giữ được trách nhiệm với sự trưởng thành của trẻ thật sự không còn nhiều nữa.

 

Tiểu Hoa 

 

Thứ Bảy, 25 tháng 7, 2026

4 phong cách nuôi dạy con

 

4 PHONG CÁCH NUÔI DẠY CON

 

Có 4 phong cách nuôi dạy con chính - nuông chiều, quyết đoán, thờ ơ và độc đoán - được sử dụng trong tâm lý học trẻ em ngày nay dựa trên nghiên cứu của Diana Baumrind, một nhà tâm lý học phát triển, và các nhà nghiên cứu Eleanor Maccoby và John Martin của Stanford.

 

Mỗi phong cách nuôi dạy con cái có những tác động khác nhau đến hành vi của trẻ và có thể được xác định bằng một số đặc điểm nhất định, cũng như mức độ đáp ứng (mức độ cha mẹ nồng nhiệt và nhạy cảm với nhu cầu của con cái) và mức độ đòi hỏi (mức độ kiểm soát của cha mẹ đối với con cái của họ nhằm tác động đến hành vi của chúng).

 

1. Phụ huynh nuông chiều

Các đặc điểm chung:

Mức độ đáp ứng cao, mức đòi hỏi thấp.

Giao tiếp cởi mở và thường để con cái tự quyết định thay vì đưa ra định hướng.

Các quy tắc và kỳ vọng hoặc không được đặt ra hoặc hiếm khi được thực thi.

 

Các bậc cha mẹ dễ dãi giống như những người bạn với con hơn là cha mẹ với con. Họ có xu hướng tránh xung đột và thường sẽ chấp nhận lời cầu xin của con cái ngay khi chúng tỏ ra đau buồn. Những bậc cha mẹ này hầu hết đều cho phép con cái của họ làm những gì chúng muốn và đưa ra những hướng dẫn hoặc định hướng khá hạn chế.

 

2. Cha mẹ quyết đoán

Các đặc điểm chung:

Mức độ đáp ứng cao, mức đòi hỏi cao.

Đặt ra các quy tắc và kỳ vọng rõ ràng cho con cái, nhưng đồng thời cũng rất linh hoạt và luôn cố gắng thấu hiểu con cái.

Giao tiếp thường xuyên với con cái, lắng nghe và xem xét những suy nghĩ, cảm xúc và ý kiến ​​của con.

 

Cho phép những hậu quả tự nhiên xảy ra (ví dụ: trẻ không làm được bài kiểm tra khi không học bài), nhưng sử dụng những cơ hội đó để giúp trẻ phản xạ và học hỏi.

Cha mẹ có quyền uy đang nuôi dưỡng, hỗ trợ và thường đáp ứng nhu cầu của con cái họ. Họ hướng dẫn con cái của họ thông qua các cuộc thảo luận cởi mở và trung thực để dạy con các giá trị và lý luận. Những đứa trẻ có cha mẹ có quyền uy có xu hướng tự kỷ luật và có thể suy nghĩ độc lập.

 

3. Cha mẹ thờ ơ

Các đặc điểm chung:

Mức độ đáp ứng thấp, mức đòi hỏi thấp.

Để con cái chủ yếu tự lo cho bản thân, có thể vì họ thờ ơ với nhu cầu của chúng hoặc không thể giải quyết hoặc cảm thấy quá tải nên chẳng muốn lo.

Cung cấp ít sự nuôi dưỡng, hướng dẫn và chú ý.

Khó hình thành mối quan hệ thân thiết với con cái.

 

Các bậc cha mẹ hờ hững có tương tác rất giới hạn với con cái và hiếm khi thực hiện các quy tắc với con. Họ cũng có thể bị đánh giá là người lạnh lùng và vô tâm - nhưng không phải lúc nào họ cũng cố ý làm vậy, bởi lẽ bản thân họ cũng thường phải đấu tranh với các vấn đề của riêng mình.

4. Cha mẹ độc đoán

Các đặc điểm chung:

Mức độ đáp ứng thấp, mức đòi hỏi cao.

Thực thi các quy tắc nghiêm ngặt mà không cân nhắc nhiều đến cảm xúc hay nhu cầu về cảm xúc và hành vi xã hội của con cái.

Thường nói "bởi vì ba/mẹ bảo vậy" khi con họ đặt câu hỏi về lý do đằng sau một quy tắc hoặc hệ quả nào đó.

 

Giao tiếp chủ yếu là một chiều - từ cha mẹ đến con cái.

Phong cách nuôi dạy con cái cứng nhắc này sử dụng kỷ luật nghiêm khắc, thường được gọi là "thương cho roi cho vọt". Để có được toàn quyền kiểm soát, các bậc cha mẹ độc đoán thường nói chuyện với con cái của họ mà không cần ý kiến ​​đóng góp hoặc phản hồi từ chúng.

 

Phong cách nuôi dạy con tốt nhất cho bạn là gì?

Nghiên cứu cho thấy rằng cha mẹ có quyền uy sẽ nuôi dạy nên những đứa trẻ độc lập, tự chủ và có năng lực xã hội.

Trong khi con cái của những bậc cha mẹ có quyền uy miễn nhiễm với các vấn đề sức khỏe tâm thần, khó khăn trong các mối quan hệ, lạm dụng chất kích thích, kém tự điều chỉnh hoặc lòng tự trọng thấp, thì những đặc điểm này thường thấy ở con cái của những bậc cha mẹ quá nghiêm khắc, độc đoán, dễ dãi hoặc quá hờ hững, vô tâm.

 

Tất nhiên, khi nói đến việc nuôi dạy con cái, không có chuyện "một kích thước phù hợp với tất cả". Bạn không nhất thiết chỉ áp dụng một kiểu dạy con duy nhất vì có thể đôi khi bạn phải sử dụng các phương pháp nuôi dạy con cái khác nhau - nhưng cần có chừng mực.

Các bậc cha mẹ thành công nhất luôn biết khi nào cần thay đổi kiểu dạy con của mình, tùy thuộc vào tình huống.

 

Ví dụ, một bậc cha mẹ có quyền uy có thể muốn trở nên dễ dãi hơn khi trẻ bị ốm, bằng cách tiếp tục cho con thấy sự ấm áp và bỏ đi một số kiểm soát (ví dụ: "Chắc chắn rồi, con có thể ăn một ít kem sau bữa trưa và bữa tối.").

Và một bậc cha mẹ dễ dãi có thể nghiêm khắc hơn nếu sự an toàn của trẻ bị đe dọa, chẳng hạn như khi băng qua đường đông đúc (ví dụ: "Con phải nắm tay mẹ dù con có muốn hay không.")

 

Sau cùng, hãy làm những điều mà bạn cho là tốt nhất và ghi nhớ rằng kiểu nuôi dạy con cái phù hợp nhất với bạn tại thời điểm đó là kiểu mà bạn nên áp dụng.

 

Tác giả của bài viết là Francyne Zeltser, một nhà tâm lý học trẻ em, nhà tâm lý học trường học, trợ giảng và là mẹ của hai đứa con. Cô theo đuổi một phương pháp hỗ trợ, giải quyết vấn đề, nơi bệnh nhân của cô học các chiến lược thích ứng để quản lý các thách thức và làm việc để đạt được cả mục tiêu ngắn hạn và dài hạn.

 St