KHÍ CHẤT NAM NHI: THẾ NÀO LÀ “TÍNH ĐÀN BÀ” TRONG MỘT NGƯỜI ĐÀN ÔNG?

Trong xã hội hiện đại, khi vai trò giới tính trở nên linh hoạt và nhiều khi nhầm lẫn, khái niệm “đàn ông mang tính nết đàn bà” trở nên nhạy cảm và dễ bị hiểu sai. Cái nhìn phiến diện thường cho rằng ai mềm yếu, giọng nói nhẹ nhàng, hoặc ngoại hình thư thái đã là “đàn bà”, trong khi thực chất, tính âm dương trong khí chất, cách tư duy, và trách nhiệm mới là thứ thực sự quyết định.

 

Vậy thế nào là một người đàn ông mang khí chất quân tử? Còn ai là người mang thân xác nam nhi nhưng bị “âm tính lấn át“, biểu hiện qua tính nết đối nghịch với trách nhiệm và trụ cột của nam nhi chân chính? 

 

I. Đàn ông không cần phải hung hăng để chứng minh khí chất

Trên thực tế, một người đàn ông có thể mềm mỏng, nhẹ nhàng, từ tốn hay nhạy cảm, nhưng điều đó không khiến họ trở thành đàn bà, nó chỉ đóng vai trò bổ sung nhân cách. Trong đạo lý Á Đông, quân tử chân chính là người có đủ trí, nhân, dũng, đủ tỉnh khí, giữ trách nhiệm mà không áp đặt.

Không ít bậc đại nhân xưa kia đã rất đỗi lịch thiệp, rất từ tốn, nhưng trong nguy nan vẫn giữ trụ khí trời đất. Đó là dương khí chứ không phải cái đàn ông hàm hóc, âm ực, phân bua phải trái.

 

Một người đàn ông có thể:

·       Dịu dàng mà vẫn cương nghị.

·       Trầm lặng mà vẫn có lập trường.

·       Mềm mỏng mà vẫn có nội lực vững vàng.

Trong triết lý phương Đông, quân tử không phải là người to tiếng, mà là người biết tĩnh tại giữa biến động, giữ tâm như núi giữa trăm chiều gió.

 

Cho nên, đừng nhầm lẫn giữa yếu đuối và khiêm cung, giữa mềm mỏng và vô lực. Vấn đề không nằm ở sự dịu dàng, mà ở tâm khí lệch âm, mất trụ cột, đó mới là “tính đàn bà” trong hình thể nam nhi.

 

II. Khí chất nam nhi: Làm chủ, không bị cảm xúc thao túng

Trong âm dương luận của Đông y, mỗi người nam mang khí dương làm chủ, nếu dương không đủ để chỉ huy, âm khí sẽ trỗi dậy, lấn át chí khí, sinh ra tính nết “đàn bà”.

 

Biểu hiện bao gồm:

·       Dễ dỗi hờn, nhạy cảm quá mức, luôn mong người khác hiểu mình.

·       Ganh tị vụn vặt, thấy người khác hơn mình thì khó chịu trong lòng.

·       Dễ tổn thương và tự thương thân, lấy cảm giác làm trung tâm.

·       Hay đổ lỗi, không nhận trách nhiệm, trốn tránh những điều khó khăn.

·       Thao túng cảm xúc người khác, không bằng lý trí mà bằng sự dằn vặt, hoặc nước mắt.

Đây là biểu hiện của sự lệch khí âm dương, trong Đông y gọi là “âm thịnh dương suy”, thân tuy là nam nhưng tâm khí nữ tính, thiếu trụ, thiếu chính, thiếu quyết.

III. Câu chuyện thực tế: Hai kiểu đàn ông – Một vững chãi, một chông chênh

Người đàn ông A, không giỏi hơn ai, nhưng:

·       Làm được việc, không phàn nàn.

·       Không bao giờ than trách số phận.

·       Luôn đứng ra gánh vác khi có việc khó.

·       Khi bị hiểu lầm, chọn im lặng thay vì cãi lý.

·       Dù không to tiếng, anh vẫn được mọi người nể trọng.

Người đàn ông B, có học thức, giỏi nghề, nhưng:

·       Hay nói bóng gió, dỗi vặt.

·       Tự ái khi bị góp ý, luôn cảm thấy bị “đối xử không công bằng”.

·       Khi làm sai, không nhận lỗi mà tìm cách giải thích vòng vo.

·       Trong nhà, anh là người khiến vợ con mỏi mệt, vì tâm lý bất ổn, mong manh và thường xuyên đòi hỏi được quan tâm.

 

Người đàn ông A, dù im lặng mà vững như đá tảng.

Người đàn ông B, dù mạnh miệng nhưng lại như chiếc thuyền không lái.

 

V. So sánh rõ nét: Quân tử và kẻ mang “tính đàn bà”

Người quân tử chân chính: Lý trí, có nguyên tắc, biết điều tiết cảm xúc. Rộng lượng, trầm tĩnh, có trọng lượng lời nói Dám nhận, dám làm, không oán trách. Tiếp nhận, tự xét mình, cải chính. Trầm mà chắc, ít nói mà đáng tin. Làm chổ dự vững chãi.

Người mang “tính đàn bà” trong thân đàn ông: Cảm tính, dễ tổn thương, hay phản ứng tiêu cực So đo, dỗi hờn, hay trách móc, thao túng tâm lý người khác. Trốn tránh, đùn đẩy, dễ bi quan Tự ái, giận ngầm, than thân trách phận Nói nhiều, đầy cảm xúc, dễ bị dao động Làm gánh nặng cảm xúc

VI. Nguyên nhân sâu xa – Từ thiếu rèn luyện đến lệch hướng giáo dục

Một người đàn ông nếu:

·       Thiếu hình mẫu cha nghiêm khắc, mẫu mực.

·       Bị mẹ kiểm soát cảm xúc từ nhỏ, không được rèn lập trường.

·       Lớn lên trong môi trường nuông chiều cảm xúc.

·       Chưa từng lao động vất vả, chưa từng chịu đau mà không than.

Thì rất dễ hình thành kiểu đàn ông “tâm lý nữ tính”, không phải vì họ chọn như thế, mà vì không ai chỉ cho họ cách rèn khí chất dương cương của một nam nhi.

VII. Hướng đi

Muốn trở thành người đàn ông quân tử chân chính:

1.    Rèn khí dương – qua lao động, thiền định, thể dục, chịu khó

2.    Biết giữ lời – nói ít mà thật, giữ chữ tín

3.    Tập gánh việc nặng, chọn việc khó, sống nghĩa khí

4.    Khi bị hiểu lầm – chọn nhẫn mà không oán

5.    Sống cho đúng – không sống để ai thương hại

 

“Tính đàn bà” không phải là đặc quyền của nữ giới, mà là sự thiên lệch về cảm tính, thiếu lập trường, phản ứng kiểu tiểu nhân, nếu xuất hiện trong một người đàn ông, sẽ khiến người ấy mất đi khí chất, mất khả năng gánh vác, và mất sự tín nhiệm từ người khác.

Một người đàn ông chân chính không phải là người to tiếng, ăn to nói lớn, mà là người kiên định, nội tâm vững vàng, không đổ lỗi, không thao túng cảm xúc người khác để tồn tại.

 

An Hậu

 

 

 

4 TẦM VÓC CỦA CÁC MỐI QUAN HỆ. BẠN ĐANG Ở ĐÂU?

Trong xã hội hiện đại, người ta quen gọi nhau bằng những danh xưng thân mật: bạn thân, bạn tri kỷ, anh em tốt, chị em chí cốt… nhưng nếu soi chiếu kỹ càng, phần nhiều những mối quan hệ ấy chỉ là sự va chạm của cảm xúc, sở thích, hoặc nhu cầu nhất thời. Ít ai thật sự phân định được mối quan hệ ấy đang ở “tầm vóc” nào. Bởi lẽ, quan hệ giữa người với người cũng giống như sự trưởng thành của một tâm hồn, phải trải qua các giai đoạn, các cung bậc khác nhau. 

Dưới đây là 4 tầm vóc giữa các mối quan hệ: 

Tầm vóc thứ nhất: Cảm xúc lên ngôi 

Đây là mối quan hệ dễ bắt đầu, dễ thân thiết, và cũng dễ tan vỡ nhất. Khi gặp nhau, cả hai vui mừng rối rít, ôm lấy nhau như thể vừa tìm được mảnh ghép thất lạc. Những cuộc trò chuyện xoay quanh cuộc sống cá nhân: khổ đau gia đình, oan ức nơi công sở, người yêu bạc bẽo, mẹ chồng hà khắc… Nỗi đau của người kia trở thành đề tài khiến cả hai cảm thấy “gắn bó”, nhưng kỳ thực là sự cộng hưởng của cảm xúc tiêu cực.

 

Sự da diết ở giai đoạn đầu là bởi cả hai cần một nơi để trút bầu tâm sự, không hẳn vì thật lòng hiểu nhau. Khi cuộc sống yên ổn hơn hoặc không còn nhiều chuyện để kể lể, họ sẽ dần phai nhạt. 

Và nghịch lý thay, càng thân thiết lúc mới quen thì lại càng chóng nhạt khi rời xa. Bởi nền tảng của mối quan hệ này là cảm xúc nhất thời, thứ dễ bốc cháy cũng dễ nguội lạnh nhất.

Tầm vóc thứ hai: Tương tác vụ lợi nhẹ nhàng

Khác với lớp đầu, các mối quan hệ ở tầm vóc này chú trọng sự hữu dụng. Họ đến với nhau để cùng học hỏi, cùng phát triển. Người này biết thiết kế, người kia biết marketing; người này giỏi viết, người kia giỏi quay phim. Giao tiếp của họ là để “cộng tác”, là sự trao đổi công bằng, cùng có lợi.

Tuy vậy, đây vẫn là tầng bề mặt. Họ hiểu nhau ở năng lực, kỹ năng, nhưng không đi sâu vào tâm hồn. 

Họ vui vẻ, thân thiện, hợp tác hiệu quả, nhưng sẽ không thực sự cảm nhận được nỗi buồn của đối phương, cũng chẳng lưu luyến nếu phải xa rời. Giống như hai nhạc công hòa tấu tốt trên sân khấu, nhưng sau khi biểu diễn xong thì ai về nhà nấy. Mối quan hệ này không xấu, nhưng chưa đủ sâu để chạm vào cốt lõi con người.

Tầm vóc thứ ba: Giao thoa tư tưởng 

Đây là những mối quan hệ bắt đầu đi vào chiều sâu. Cả hai không chỉ nói chuyện công việc hay cảm xúc cá nhân nữa, mà dần chạm tới những tầng tư tưởng, lý tưởng sống, khát vọng chân chính. 

Họ có thể bất đồng ý kiến, nhưng luôn cảm thấy được khơi mở khi đối thoại. Một cuộc gặp gỡ có thể khiến người kia suy ngẫm cả tháng. Một lời chia sẻ có thể thay đổi cách người ta nhìn nhận cuộc đời.

Họ không cần gặp nhau thường xuyên, nhưng mỗi lần gặp là một lần “giao cảm”, như thể hai dòng suối ngầm cùng mạch nguồn hội tụ. 

Họ không cố tỏ ra gần gũi, không ràng buộc bằng lời thề hay danh xưng, nhưng có một mối kết nối âm thầm và vững bền, thứ vượt lên trên sự hiện diện thể xác. Những mối quan hệ như thế hiếm, nhưng đáng quý như ngọc.

Tầm vóc thứ tư: hòa hợp nhất thể 

Đây là cấp bậc rất hiếm hoi, giữa hai con người đã vượt thoát khỏi bản ngã, và thấu rõ sự khác biệt chính là yếu tố tạo nên sự hoàn chỉnh. Họ không còn tranh luận hơn thua, không còn cố tìm ai đúng ai sai, mà lặng lẽ bổ sung cho nhau như hai bánh răng vận hành trong cùng một cỗ máy. 

Một người nghiêng về trực giác, người kia thiên về lý trí. Một người tĩnh lặng như núi, người kia năng động như gió. Nhưng chính sự khác biệt ấy, khi được đặt vào lòng tôn trọng, sẽ tạo nên sự hài hòa như âm và dương.

 

Ở tầng này, lòng vị tha không cần nhắc đến nữa, vì nó là bản chất. Bao dung không còn là sự cố gắng, mà là tự nhiên. Không còn cảm xúc chiếm hữu hay dính mắc, không còn đòi hỏi hay mong cầu. Dù gần hay xa, vẫn là một thể thống nhất. Sự hiện diện của người kia là sự vững vàng của chính mình. Họ không tìm kiếm nhau, nhưng luôn nhận ra nhau. Như tri kỷ từ tiền kiếp.

Xã hội hiện đại, mối quan hệ càng nhiều, càng cô đơn 

Ngày nay, người ta dễ dàng có cả ngàn “bạn bè” trên mạng xã hội, nhưng lại hiếm khi có được một người thật sự thấu hiểu. Người ta sợ sự im lặng, nên chọn những cuộc nói chuyện ồn ào. Người ta sợ bị quên lãng, nên gọi nhau là “best friend” dù chưa từng thật lòng lắng nghe nhau một lần trọn vẹn.

Trong sự hối hả và bề bộn của đời sống đô thị, chúng ta đánh mất nghệ thuật của sự kết giao sâu sắc. Người biết lắng nghe thì ít, người chỉ chờ đến lượt mình nói thì nhiều. 

Người có thể bàn bạc với nhau chuyện vũ trụ nhân sinh thì hiếm, còn người thích bàn chuyện ai yêu ai, ai phản bội ai thì vô số. Danh xưng tri kỷ trở nên rẻ rúng, chỉ còn là tên gọi mang tính cảm xúc.

Vậy tri kỷ là gì? 

Tri kỷ không phải là người biết rõ tất cả chuyện đời tư của ta. Cũng không phải người luôn đồng tình với ta. 

Tri kỷ là người hiểu được tâm hồn ta, điều ta theo đuổi, điều ta muốn giữ gìn, và điều khiến ta trăn trở nhất. Họ không cần phải giống ta, nhưng luôn thấu cảm. Không cần phải gần gũi mỗi ngày, nhưng khi gặp là thấy rõ một phần chân lý của mình trong mắt họ.

Càng trưởng thành, ta sẽ càng chọn lọc. Mối quan hệ chân thật không đến từ cảm xúc dâng trào, cũng không đến từ toan tính khôn ngoan, mà đến từ hai tâm hồn đã đi qua dông bão, và vẫn đủ thuần tịnh để nhận ra ánh sáng ở nhau.

 

Giữ cho mình một không gian thật sâu 

Không cần nhiều người quanh mình, nhưng nên có ít nhất một người chạm được vào “tầng tư tưởng” của mình. Không cần phô trương mối quan hệ rộng khắp, nhưng giữ được một tấm lòng ngay thẳng, biết trân trọng người có duyên sâu.

Và nếu chưa gặp được ai như thế, cũng đừng vội buồn. Hãy tự trở thành người có phẩm chất đáng để người khác tri kỷ với mình trước đã. Khi lòng ta trong, thì người đến ắt cũng thanh.

 

An Hậu 

Nhà nước phúc lợi của các nước Bắc Âu

 

NHÀ NƯỚC PHÚC LỢI CỦA CÁC NƯỚC BẮC ÂU

Trên thế giới, tại một số quốc gia, nhà nước được mệnh danh là “nhà nước phúc lợi” và doanh nghiệp bảo đảm trách nhiệm xã hội đã trở thành tiêu chuẩn hành vi hướng tới.

Có thể tóm lược là, hệ thống phúc lợi xã hội bền vững được nhìn nhận và đánh giá dựa trên tình hình chế độ phúc lợi xã hội hiện có đối với người lao động nói chung, các quyền trong lao động (quyền hưởng và quyền tham gia), và sự phát triển hệ thống phúc lợi xã hội của một quốc gia dựa trên nguyên tắc phổ quát.

Kết quả của một hệ thống phúc lợi xã hội trong sự so sánh giữa các quốc gia với nhau được thể hiện ở chỉ số phát triển con người (HDI), hệ số GINI và chỉ số hạnh phúc.

Hệ thống phúc lợi xã hội ở các nước Bắc Âu

Hiện nay, hệ thống phúc lợi xã hội trên thế giới được thực hiện theo ba mô hình:

1- Mô hình tự do (liberal) là mô hình được áp dụng ở Mỹ, Ca-na-đa và Ô-xtrây-li-a, có đặc điểm là nhà nước chỉ can thiệp và giúp đỡ một cách có giới hạn đối với những người không còn khả năng sinh sống dựa trên thị trường, gia đình hoặc sự trợ giúp tư nhân.

2- Mô hình nghiệp hội bảo thủ (conservateur - corporatiste) là mô hình áp dụng điển hình ở Đức, Pháp, Áo, đặt nền tảng trên lao động làm công ăn lương, mang mục tiêu bảo vệ người lao động và gia đình của họ trước những nguy cơ, như tai nạn, bệnh tật, giá cả, thất nghiệp,... bằng cách bảo đảm cho họ một mức thu nhập tối thiểu.

3- Mô hình phổ quát (universaliste), hay còn gọi là dân chủ - xã hội được áp dụng ở các nước Bắc Âu, là mô hình theo đó nhà nước bảo đảm phúc lợi cho toàn dân một cách đồng đều. Mô hình này mang đặc điểm là có mức độ bảo hộ xã hội cao đối với các bất trắc trong cuộc sống, có mức thuế suất cao và cam kết với mục tiêu phân phối lại công bằng xã hội.

Hệ thống phúc lợi xã hội ở các nước Bắc Âu tập trung vào ba khía cạnh: chế độ phúc lợi xã hội hiện có đối với người lao động, quyền trong lao động (bao gồm quyền hưởng và quyền tham gia), sự phát triển hệ thống phúc lợi dựa trên nguyên tắc phổ quát.

Các nước Bắc Âu hiện là nhóm nước có chỉ số phát triển con người cao nhất trên thế giới. Trong tổng số 189 nước được xếp hạng năm 2018⁽³⁾: Na-uy xếp thứ nhất, Thụy Điển: 7, Đan Mạch: 11 và Phần Lan: 15.

Phúc lợi xã hội điển hình của người lao động ở các nước Bắc Âu.

Mô hình phúc lợi xã hội ở các nước Bắc Âu có hai trụ cột là an sinh xã hội và dịch vụ công (giáo dục, y tế, giao thông công cộng...) với mức độ phổ quát cao (tất cả công dân được bảo đảm các lợi ích và dịch vụ an sinh xã hội cơ bản, bất kể thu nhập, giàu hay nghèo, có việc làm hay không có việc làm), với mức độ bình đẳng cao (phân phối thu nhập tương đối công bằng, giáo dục miễn phí và cơ hội bình đẳng trong tiếp cận việc làm và chính phủ bảo đảm việc làm thông qua các chính sách thị trường lao động tích cực).

Ở các nước Bắc Âu, cơ hội việc làm là công bằng và bình đẳng. Tỷ lệ thất nghiệp ở Bắc Âu thấp. Số liệu Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) cho thấy: năm 2017, ở các nước khu vực Bắc Âu 77,4% số những người trong độ tuổi lao động có việc làm, trong khi ở các nước nói tiếng Anh là 72,4% và của châu Âu nói chung là 68,9%.

Tỷ lệ phụ nữ tham gia lao động và chính trị ở khu vực này luôn cao nhất thế giới. Nam giới cũng được nghỉ khi vợ sinh con với thời gian dài nhất thế giới. Mặc dù không quy định trong pháp luật quốc gia về tiền lương tối thiểu, nhưng các thỏa ước tập thể ngành đều quy định về tiền lương tối thiểu ngành. Điều này cho thấy sự linh hoạt của thị trường lao động khi chính sách lao động được điều chỉnh thông qua thỏa ước tập thể thay vì trong pháp luật quốc gia.

Nền giáo dục ở các nước Bắc Âu được miễn phí hoặc trợ cấp cao. Nhà nước dành ngân sách lớn đầu tư cho giáo dục (khoảng 3% - 8% GDP), khuyến khích người dân học tập suốt đời. Nhà nước miễn 100% học phí trong giai đoạn học phổ thông và hỗ trợ học phí học đại học. 

Chăm sóc trẻ em rất được quan tâm, thông qua các chính sách hỗ trợ của nhà nước, như miễn, giảm thuế hoặc trợ cấp bổ sung kéo dài 1 đến vài năm đối với những người đang nuôi con vị thành niên.

Nhà nước dành tới 2% - 3% GDP cho chăm sóc trẻ em, xây dựng hệ thống các nhà trẻ, trường mẫu giáo, trung tâm chăm sóc trẻ nhỏ... giúp các bà mẹ yên tâm tham gia thị trường lao động. Tỷ lệ nhập học của học sinh đến tuổi đi học ở các nước này thuộc nhóm cao nhất thế giới.

Trong lĩnh vực y tế, các nước Bắc Âu cũng đứng đầu thế giới về hệ thống y tế, bảo hiểm phổ cập và bao trùm, trong đó miễn phí khám, chữa bệnh cho trẻ vị thành niên (từ 16 tuổi trở xuống) và phụ nữ có thai. Quỹ bảo hiểm chiếm từ 20% - 30% GDP của các nước.

Tỷ lệ tử vong của trẻ sơ sinh ở mức thấp nhất, chỉ khoảng 3 trẻ/1.000 ca sinh. Tuổi thọ trung bình của người Bắc Âu lên tới 82,3 tuổi.

ST