10 bậc thầy của giải Nobel Văn học và 26 câu danh ngôn kinh điển

 

10 BẬC THẦY CỦA GIẢI NOBEL VĂN HỌC VÀ 26 CÂU DANH NGÔN KINH ĐIỂN

Viện Hàn lâm Thụy Điển vừa vinh danh tác giả Jon Fosse cho Giải thưởng Nobel Văn học năm 2023 danh giá. Nhân dịp này, xin chia sẻ với bạn đọc 26 câu nói nổi tiếng của 10 bậc thầy từng đoạt Nobel Văn học qua các thời kỳ.

 

Đại thi hào Rabindranath Tagore  Giải Nobel Văn học năm 1913

1. “Sinh”, lộng lẫy như đóa hoa mùa hạ; “tử”, lặng lẽ và đẹp đẽ như chiếc lá mùa thu. 

2. Thế giới hôn tôi với niềm đau, tôi đáp lại thế giới bằng những bản nhạc. 

3. Chỉ trải qua sự mài giũa của địa ngục mới có thể tạo ra sức mạnh xây dựng nên thiên đường; chỉ những ngón tay từng rỉ máu mới đàn ra được thứ âm thanh đẹp đẽ nhất thế gian.

 

Romain Rolland  Giải Nobel Văn học năm 1915

4. Thế gian chỉ có một chủ nghĩa anh hùng, đó chính là vẫn luôn yêu đời dù đã tận mắt chứng kiến chân tướng cuộc sống. 

5. Phần lớn mọi người đều đã chết ở tuổi 20-30, bởi lẽ qua độ tuổi này, họ chỉ còn là cái bóng của mình, quãng đời còn lại là quá trình mô phỏng lại chính mình, ngày này qua ngày khác, họ lặp lại những gì mình làm, những gì mình nghĩ, những gì mình yêu mình ghét một cách máy móc và giả tạo hơn.

William Butler Yeats  Giải Nobel Văn học năm 1923

6. Khi còn trẻ, chúng ta yêu nhau mà không biết. 

7. Lòng người, chỉ có thể thắng được, chứ không thể chờ người khác ban tặng.

 

Bernard Shaw  Giải Nobel Văn học năm 1925

8. Đời người có hai bi kịch: một là tuyệt vọng, hai là quá đắc ý. 

9. Muốn kết hôn hãy kết hôn, muốn độc thân hãy duy trì sự độc thân đó, dẫu sao thì sau cùng, mọi người cũng đều sẽ hối hận. 

10. Một người lý trí là người thay đổi bản thân đi thích nghi với môi trường, chỉ có những người không lý trí mới muốn đi thay đổi môi trường để nó thích hợp với mình. Nhưng lịch sử lại thường được tạo nên bởi những người ở vế sau.

 

William Cuthbert Faulkner  Giải Nobel Văn học năm 1949

11. Đừng chăm chăm vào việc vượt qua đồng nghiệp hay người đi trước, hãy nỗ lực vượt qua chính mình. 

12. Rất khó để hoàn hảo, vì vậy, tôi đánh giá một người dựa trên việc anh ta thất bại tuyệt vời như thế nào khi làm những điều không thể.

 

Bertrand Arthur William Russell  Giải Nobel Văn học năm 1950

13. Chiến tranh không quyết định ai đúng, nó chỉ quyết định ai sống sót. 

14. Ăn mày không hề đố kị với tỷ phú, nhưng anh ta nhất định sẽ đố kị với ăn mày có thu nhập cao hơn mình. 

15. Vấn đề của thế giới này nằm ở chỗ người thông minh luôn rất tò mò, trong khi kẻ ngốc nghếch lại chẳng bao giờ ngờ hoặc. 

16. Tất cả những hành động và tư tưởng vĩ đại, đều có một khởi đầu vô cùng nhỏ bé và tầm thường. 

17. Đừng đi sau tôi, bởi lẽ tôi có thể không biết dẫn đường; đừng đi trước tôi, bởi lẽ tôi có thể không biết chạy theo; hãy đi cạnh tôi, làm một người bạn của tôi. 

18. Quan trọng không phải chữa lành, mà là đem theo nỗi đau và tiếp tục sống.

 

Kawabata Yasunari  Giải Nobel Văn học năm 1968

19. Thời gian trôi theo một cách giống nhau với tất cả mọi người, nhưng mỗi người lại du hành thời gian theo một cách khác nhau. 

20. Có lẽ càng là người thân thiết, càng là người yêu sâu đậm sẽ càng khó miêu tả ra hết, nhưng càng là những thứ xấu xa, lại càng dễ dàng in sâu trong tâm trí.

 

Gabriel José García Márquez  Giải Nobel Văn học năm 1982

21. Quá khứ đều là giả, kí ức là một con đường một chiều, tất cả những ngày xuân của quá khứ đều không thể quay trở lại, ngay cả thứ tình yêu cuồng nhiệt và kiên định nhất, suy cho cùng cũng chỉ là hiện thực thoáng qua, chỉ có cô đơn là vĩnh hằng. 

22. Mỗi một người đều rất cô đơn, chúng ta dùng đủ mọi cách để xua đuổi sự cô đơn, thực tế vẫn tiếp tục sự cô đơn của mình. Cô đơn là lời nguyền mà tạo hóa ban cho những kẻ sống theo “bầy đàn”, một mình là lối thoát duy nhất cho sự cô đơn. 

23. Sinh mệnh trước giờ chưa từng tách rời khỏi sự cô đơn. Bất kể chúng ta khi ra đời, trưởng thành, yêu thương, thành công hay thất bại, sau cùng, cô đơn vẫn luôn tồn tại trong một góc của cuộc sống như một cái bóng.

 

Mạc Ngôn  Giải Nobel Văn học 2012

24. Trên thế gian này, thứ đại kị nhất chính là thập toàn thập mỹ, bạn xem trăng trên trời, tròn rồi lại khuyết, quả trên cây, chín rồi sẽ rụng. Phàm là chuyện gì cũng hãy giữ lại một chút “thiêu thiếu”, có vậy mới cân bằng. 

25. Thứ người khác nhìn thấy là giày, thứ ta cảm nhận được là bàn chân. Đừng vì ham muốn sự sang trọng của đôi giày mà làm tổn thương bàn chân của mình. 

26. Thế sự giống như sách vậy, lật từng trang từng trang một. Con người phải nhìn về phía trước, bớt lật quá khứ lại.

 

Tặng bạn một câu cuối cùng: “Đọc văn học cổ điển và các tác phẩm của bậc thầy quan trọng hơn việc đọc nhiều sách, bởi lẽ chúng đã được kiểm chứng nhiều lần bởi vô số độc giả".

 

ST

 

 

NHÀ VĂN TRUNG QUỐC MẠC NGÔN NÓI VỀ LÒNG THAM

Trên trang cá nhân, Mạc Ngôn, thường đăng các mẩu chuyện, tản văn về trải nghiệm của ông từ nhỏ tới trưởng thành. Hồi tháng 4, ông đăng trích đoạn trong tập tản văn Giàu nghèo và dục vọng, nói về lòng tham và ý nghĩa của văn học trong việc kìm hãm dục vọng của con người, thu hút chú ý của nhiều khán giả. Dưới đây là phần lược dịch bài viết của nhà văn.

 

“Thời cổ đại, Tư Mã Thiên từng nói: Người trong thiên hạ chen chúc nhau vì lợi ích, người trong thiên hạ lao lực bốn phương cũng vì lợi ích. Dục vọng của con người là hố đen không bao giờ lấp đầy. Dục vọng ban đầu của vợ ông lão đánh cá chỉ là một chiếc máng lợn, có máng lợn rồi, bà ta muốn có ngôi nhà. Có ngôi nhà rồi, bà ta muốn làm phu nhân. Làm phu nhân rồi, bà ta muốn làm nữ hoàng. Trở thành nữ hoàng, bà ta muốn làm bá vương biển cả để điều khiển cá vàng.

 

Lúc này, bà vợ đã đi quá giới hạn. Như thổi bong bóng xà phòng, thổi to quá, bóng sẽ vỡ. Mọi việc đều có giới hạn. Một khi phá vỡ giới hạn, người ta sẽ phải trả giá. Đây là lý lẽ đơn thuần nhất trong đời, cũng là quy luật của nhiều hiện tượng tự nhiên.

 

Dân gian lưu truyền nhiều câu chuyện nhằm nhắc nhở khắc chế dục vọng. Ấn Độ có chuyện một người làm chiếc lồng gỗ để bắt khỉ, trong lồng để đồ ăn. Khỉ thò tay lấy thức ăn nhưng không rút tay ra được. Chỉ cần buông bỏ đồ ăn, khỉ sẽ rút được tay nhưng chú khỉ không chịu bỏ miếng ăn.

Khỉ không sáng suốt để “buông bỏ”, vậy con người đủ sáng suốt để “buông bỏ” không? Có người có, người không. Có người có lúc đủ sáng suốt, có lúc không.

 

Có người cứng rắn trước cám dỗ của đồng tiền nhưng chưa chắc bình thản trước cám dỗ của mỹ nhân. Có người vượt qua được ải mỹ nhân nhưng chưa chắc vượt qua được cám dỗ của quyền lực.

Con người thường có thứ gì đó không thể buông bỏ được, đó là nhược điểm, cũng là biểu hiện của sự phức tạp trong tâm lý con người.

 

Tham lam là bản tính, cũng gọi là mặt tối trong tính cách con người. Qua các bài học đạo đức và câu chuyện văn học, người ta có thể tỉnh táo hơn một chút, nhưng căn bản không thể giải quyết vấn đề. Thế nên, Phật giáo mới có câu “Vạn vật là không, vạn sự cũng là không” nhằm nhắc nhở khắc chế sự tham lam. Tham lam là cội nguồn của cái ác, của nhiều sự đau khổ.

 

Thế nên, sách Hồng lâu mộng mới có bài ca: “Nhân thế đều ham cõi thần tiên, chỉ có công danh không gạt bỏ được. Nhân thế đều ham cõi thần tiên, chỉ có kim tiền không quên được. Nhân thế đều ham cõi thần thiên, chỉ có vợ yêu không quên được. Nhân thế đều ham cõi thần tiên, chỉ có cháu con không quên được”.

 

Chúng ta cần văn học nói với mọi người: Thong thả thôi, chậm rãi thôi. 10 phần thông minh thì dùng tám phần, tích hai phần cho con cháu.

Chúng ta cần văn học nói với mọi người: Những điều cơ bản nhất duy trì sinh mệnh là không khí, ánh nắng, thức ăn và nước. Tất cả đều là xa xỉ phẩm. Đương nhiên, quần áo và nhà cửa rất quan trọng.

Chúng ta cần văn học nói với mọi người: Những ngày tốt đẹp của thế giới không còn nhiều. Khi ở sa mạc, sẽ hiểu nước và đồ ăn quý hơn vàng bạc, kim cương. Khi động đất và sóng thần xảy ra, mới hiểu được biệt thự xa hoa cỡ nào cũng chỉ là nắm bùn giữa tự nhiên.

 

Văn học của chúng ta có thực làm con người tiết chế lòng tham không? Câu trả lời là bi quan, nhưng cho dù kết quả bi quan, chúng ta cũng không được ngừng cố gắng. Vì làm việc đó không chỉ giúp người khác mà đồng thời là giúp chính mình.”

***

Mạc Ngôn sinh ở tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc, sáng tác văn chương từ năm 1978, gây tiếng vang qua loạt tiểu thuyết Báu vật của đời, Cao lương đỏ, Đàn hương hình, Củ tỏi nổi giận, Rừng xanh lá đỏ.

Ông đoạt giải Nobel Văn học năm 2012. Sáng tác của Mạc Ngôn được dịch nhiều thứ tiếng, chuyển thể thành phim điện ảnh, truyền hình. Nhiều sách của ông được phát hành ở Việt Nam như: Báu vật của đời, Ếch, Sống đọa thác đày, Đàn hương hình.

 

Nghinh Xuân

Hãy biến mình thành các vận động viên của lòng từ bi

 

HÃY BIẾN MÌNH THÀNH CÁC VẬN ĐỘNG VIÊN CỦA LÒNG TỪ BI

Thật ra thì đấy cũng là thắc mắc lớn lao nhất mà ngành khoa học về lòng từ bi đang tìm cách giải đáp. Ngành khoa học này đã được hình thành trong các phòng thí nghiệm của các đại học danh tiếng tại Bắc Mỹ (chủ yếu hơn hết là tại đại học Stanford: và tại MIT The Dalai Lama Center for Ethics and Transformation Values.

Một trong số những người khởi xướng lừng danh nhất là nhà tâm lý học thần kinh (neuropsychiatric) Richard Davidson. Lần đầu tiên ông ta đến viếng tôi tại Dharamsala năm 1992 và tâm sự với tôi rằng ông ấy phải "chui vào tủ" để hành thiền, bởi vì việc luyện tập này rất chướng mắt đối với các đồng nghiệp của mình.

Ông ta giải thích cho tôi nghe về nội dung các công trình khảo cứu của ông liên quan đến chứng trầm cảm và các bệnh tâm thần. Tôi lưu ý ông ấy là việc nghiên cứu các bệnh lý của tâm thức con người tất nhiên là rất hữu ích, thế nhưng càng hữu ích hơn nữa nếu các việc khảo cứu này được hướng vào các thể dạng tâm thần tích cực hơn để tìm cách phát huy chúng.

Thật vậy tôi tin rằng lòng từ bi, tình thương yêu và các cảm nhận hạnh phúc có thể luyện tập được, bởi vì chính tôi đã thực hiện cho tôi nhờ vào các sự suy tư (tức là các phép thiền định) theo truyền thống tín ngưỡng của tôi. Richard Davidson suy nghĩ rất nhiều [sau khi nghe tôi nói] và sau đó đã dồn tất cả mọi nỗ lực khảo cứu của mình theo đường hướng mà tôi đưa ra.

Lúc đầu các kết quả mà ông ta gửi cho tôi thật ít ỏi, thế nhưng 25 năm sau đó, mọi sự vụt trở nên khác hẳn. Tiền ủng hộ cho việc khảo cứu này đã được dồn dập gửi đến cơ quan của ông, giúp thiết lập một ngành khoa học đúng nghĩa của nó về lòng từ bi.

Qua các sự quan sát và đối chiếu giữa các tập tính của thú vật và loài người, các khảo cứu gia nhận thấy khả năng nhận thức và sự lý luận phân giải [của con người] có thể giúp vào việc phát huy lòng từ bi.

Nếu các bạn quan sát các phản ứng từ bi bên trong chính mình thì tất các bạn sẽ nhận thấy các phản ứng này diễn tiến theo năm cấp bậc khác nhau.

Cấp bậc thứ nhất là sự nhận thức: các bạn nhận biết được khổ đau của kẻ khác;

Cấp bậc thứ hai là xúc cảm: các bạn cảm thấy âu lo trước cảnh khổ đau của kẻ khác; Cấp bậc thứ ba là ý định (tác ý): các bạn mong sao làm được một chút gì đó hầu làm cho khổ đau của kẻ khác nhẹ bớt đi;

Cấp bậc thứ tư là sự chú tâm cụ thể: các bạn dồn sự tập trung hướng thẳng vào sự khổ đau của kẻ khác;

Cấp bậc thứ năm là thái độ: các bạn dấn thân thật sự bằng hành động nhằm làm nhẹ bớt đi sự khổ đau ấy.

Tự nhắc đi nhắc lại với mình về năm giai đoạn diễn tiến trên đây là bước đầu tiên trong phép luyện tập về lòng từ bi (phép luyện tập về sự nhận thức về lòng từ bi còn gọi là Cognitive Based Compassion Training, đã được Đức Đạt-lai Lạt-ma giảng dạy tại Trung tâm nghiên cứu đa ngành về thiền định tại đại học Emory,

Vậy các bạn hãy biến mình thành các lực sĩ của lòng từ bi! (từ bi là một thứ gì đó có thể luyện tập được, vậy các bạn hãy cố gắng để trở thành một người lực sĩ. Người phụ nữ tuy chân tay yếu đuối nhưng tâm hồn họ nhạy cảm và từ bi hơn người đàn ông, nếu đọ sức thì họ sẽ hơn hẳn nam giới trên phương diện này.

Tương tự như một nhà thể thao hàng đầu, các bạn phải luyện tập đều đặn để cải tiến thành tích của mình.

Thật vậy, từ đầu thập niên 2000 đến nay các nhà khảo cứu về khoa thần kinh học liên tiếp chứng minh cho thấy tính cách mềm dẻo của khối óc, tức khả năng biến cải cấu trúc hóa học và sự vận hành của não bộ nhờ vào sự luyện tập đều đặn và kiên trì. Tóm lại các bạn có thể nhờ vào các phép luyện tập thích nghi để tạo ra cho mình một thể dạng từ bi vô biên.

Đức Lạt Lai Lạt Ma