“AI VEGANS”: LỐI SỐNG MỚI GIỮA THỜI ĐẠI CÔNG NGHỆ

 

Một bộ phận người trẻ châu Âu đang lựa chọn một lối sống khác biệt: “AI vegan” - nói không với ChatGPT và các hình thức trí tuệ nhân tạo tạo sinh. Họ đang trở thành lực lượng tiên phong trong làn sóng phản đối AI vì những hệ lụy đạo đức, môi trường và xã hội.

 

Phong trào này đã phát triển đều đặn kể từ khi ChatGPT của OpenAI ra mắt vào năm 2022. Trên Reddit, cộng đồng phản đối AI hiện đã thu hút hơn 71.000 thành viên.

Tương tự như chủ nghĩa thuần chay, động cơ phản đối AI phần lớn xuất phát từ các mối quan ngại về đạo đức và môi trường.

 

Theo một nghiên cứu năm 2023, chỉ một cuộc trò chuyện ngắn với ChatGPT cũng có thể tiêu tốn lượng nước tương đương một chai nước uống. Việc công nghệ này thu thập và sử dụng trái phép các tác phẩm sáng tạo đã khiến nhiều nghệ sĩ, nhà văn, nhà làm phim và nhạc sĩ nổi tiếng cùng lên tiếng phản đối.

 

Trong cuộc trao đổi với Euronews Next, Marc, 23 tuổi, sống tại Tây Ban Nha, bày tỏ thái độ kháng cự quyết liệt: “AI tạo sinh liên tục đánh cắp mọi thứ mà không có sự đồng thuận, xâm phạm quyền riêng tư và kiếm tiền từ đó…

Đó là công cụ của chủ nghĩa tư bản nhằm duy trì sự bóc lột người lao động, thậm chí còn đẩy nó lên một mức độ nghiêm trọng hơn”.

 

Lạm dụng AI và nguy cơ bào mòn trí tuệ con người

Bên cạnh những lo ngại này là nỗi sợ sâu xa hơn về việc AI có thể đang gây tổn hại đến sức khỏe tinh thần và sự phát triển nhận thức của con người, tạo ra sự lệ thuộc vào các lời giải nhanh chóng, từ đó làm xói mòn tư duy phản biện.

 

Một nghiên cứu quy mô nhỏ gần đây của Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) đã củng cố lo ngại này. Nghiên cứu cho thấy, những người tham gia sử dụng ChatGPT để viết bài luận có mức độ hoạt động não thấp hơn so với những người không sử dụng công cụ này.

 

Những người dùng ChatGPT cũng gặp khó khăn khi trích dẫn chính nội dung mà họ vừa tạo ra, đồng thời thể hiện hiệu suất kém hơn ở các cấp độ “thần kinh, ngôn ngữ và hành vi”, theo kết luận của nghiên cứu.

 

Theo Nataliya Kosmyna, đồng tác giả nghiên cứu và là nhà khoa học tại nhóm Fluid Interfaces của MIT Media Lab, điều này có thể kéo theo những hệ lụy lớn hơn đối với việc học tập, sự tự tin và cách con người sử dụng AI trong các bối cảnh quan trọng.

 

“Nếu một người thậm chí không nhớ mình vừa viết gì, họ sẽ không cảm thấy đó là của mình và rốt cuộc là họ cũng chẳng thực sự quan tâm đến nó. Vậy nếu đây không chỉ là một thí nghiệm trong phòng lab thì sao? Nếu đó là tình huống thực tế, như những tình huống sống còn thì sao? Có những công việc đòi hỏi điều đó.”

 

Với Lucy, 22 tuổi từ Tây Ban Nha cũng theo đuổi lối sống “kiêng AI”, mối lo của cô tập trung vào xu hướng nịnh bợ của một số chatbot. Điều có thể dẫn đến việc củng cố những niềm tin hoang tưởng, thậm chí nguy hiểm.

 

“Tôi cảm thấy kỷ nguyên số vốn đã khiến cho khả năng suy nghĩ của con người bị thoái hóa do sử dụng internet và điện thoại sai cách, thay vì dùng chúng để học hỏi. Một điều đáng lo ngại là khi năng lực suy nghĩ của con người bị suy giảm đi thì chatbot lại liên tục nói với họ rằng họ đúng và thông minh”, cô nói.

 

Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang áp dụng giới hạn độ tuổi trên các nền tảng mạng xã hội, với việc Australia đã thông qua lệnh cấm đối với người dưới 16 tuổi, Kosmyna cho rằng cũng nên có chính sách tương tự đối với AI tạo sinh.

 

“Tôi thực sự nghĩ rằng AI nên bị cấm tuyệt đối đối với trẻ vị thành niên. Và với ‘trẻ vị thành niên’, tôi muốn nói đến tất cả những người đang đi học cho đến năm 18 tuổi”, cô nhấn mạnh. “Và trong môi trường giáo dục, việc sử dụng AI không nên bị ép buộc”.

 

Khi AI ngày càng gắn chặt vào đời sống con người, vẫn có một lời nhắc nhở đáng suy ngẫm từ những người chọn cách từ chối nó: Không có gì thay thế được sự kỳ diệu của thực tại.

“AI rất lặp lại và hời hợt”, Lucy nói. “Khi sự mới mẻ qua đi, bạn sẽ nhận ra giải trí do con người tạo ra tuyệt vời hơn nó nhiều đến mức nào”.

 

Như vậy, trong cơn say công nghệ, điều quan trọng nằm ở việc học cách sử dụng một cách tỉnh táo. Dành lại thời gian để tự suy nghĩ, tự sáng tạo và tự chịu trách nhiệm có thể là cách đơn giản nhất để con người không đánh mất mình giữa những tiện lợi ngày càng dễ dãi do AI mang lại.

 

Theo Euronews