10 CÂU CHÂM NGÔN XỬ THẾ CỦA MẠNH TỬ, ĐỌC XONG CUỘC ĐỜI THAY ĐỔI

 

Chỉ bằng 10 câu châm ngôn, nhưng đã thể hiện được trải nghiệm sâu sắc và nhạy bén trong cách đối nhân xử thế tài tình. Bậc ‘Á Thánh’ Mạnh Tử đã để lại cho hậu thế những lời nhắn nhủ vô cùng ý nghĩa. 

 

Mạnh Tử tên là Mạnh Kha, tự là Tử Dư, là một nhà tư tưởng và nhà giáo dục được người dân Á Đông tôn kính. Ông đã kế thừa và phát huy tư tưởng Nho gia của Khổng Tử và được người đời tôn sư là “Á thánh”.

 

Mạnh Tử rất giỏi hùng biện, ông đã giảng một cách thấu đáo và sinh động về mệnh đề rộng lớn là “Tu thân, tề gia, trị quốc, bình thiên hạ”. Đồng thời ông cũng thể hiện được trải nghiệm sâu sắc và nhạy bén trong cách đối nhân xử thế tài tình của mình.

 

Vương Mãnh, một tác gia đương đại của Trung Quốc, tuổi đã hơn 80. Sau khi nghiên cứu cuốn “Mạnh Tử”, ông vô cùng tán dương trí huệ của bậc ‘Á Thánh’ này.

Trí huệ ấy tập trung trong 10 câu châm ngôn xử thế dưới đây của Mạnh Tử:

 

1. Lời nhắc nhở khi ra quyết định:

Con người thường phải chọn việc nào nên làm, việc nào nên bỏ, mới có thể có thành danh dựng nghiệp.

Có một điều rất phổ biến là, chúng ta thường làm rất nhiều việc không cần làm, không nên làm, những việc với tầm mắt hạn hẹp.

 

Thậm chí còn làm những việc tổn hại thiên lý, thất đức bất nhân, thì sao có thể bước trên con đường chính đạo? Chí ít chúng ta cũng sẽ không còn thời gian, tinh lực để làm những việc lớn hay gánh vác đại sự.

 

Những người tài năng thì rất giỏi bỏ bớt những việc không cần làm. Người mà việc gì cũng làm rất chăm chỉ, không phân lớn nhỏ, thì không thể có thành tích lớn lao.

 

2. Lời nhắc nhở về việc tự biết mình

Người này có chút tài mọn, nhưng xưa nay không hề biết đại đạo, thì (chút tài mọn này) lại có thể hại chết bản thân họ.

Thà làm người đại trí huệ giả ngốc, chứ quyết không làm kẻ tài mọn ra vẻ ta đây hiểu biết.

 

Người khôn vặt, có tài mọn, nếu thể hiện ra ngoài sẽ gây ấn tượng cho người khác, từ đó mà được giao phó trọng trách. Như vậy giở trò khôn vặt sẽ làm lỡ đại sự, còn thu hút sự chú ý của mọi người, dễ sinh chuyện thị phi.

Người này dễ bị người khác đố kỵ, oán hận mà sinh dã tâm… Chỉ bấy nhiêu thôi cũng đủ để hại mình hại người.

 

3. Lời nhắc nhở về việc ứng biến

Nên làm quan thì làm quan, nên từ chức thì từ chức, nên tiếp tục thì tiếp tục, nên lập tức rời đi thì hãy lập tức rời đi.

 

Về cuộc sống hiện thực, cách nói này của Mạnh Tử khá linh hoạt. Cùng là Thánh nhân, có Bá Di làm được “Thanh cao như thánh nhân”, cũng có Y Doãn “Có thể gánh vác công việc của Thánh nhân”, lại có Liễu Hạ Huệ làm được “sự hài hòa của Thánh nhân”, và có Khổng Tử “thức thời như bậc Thánh nhân”.

Trong những thời thế khác nhau thì cần có cách ứng xử linh hoạt khác nhau. Đây chính là hàm nghĩa của câu “Thức thời như bậc thánh nhân”.

 

4. Lời nhắc nhở về suy xét sâu xa

Người biết cung kính sẽ không nhục mạ mọi người xung quanh. Người hiểu cách khắc chế bản thân sẽ không xâm phạm người bên cạnh.

Lão Tử giảng về Tam bảo: “Từ bi, cần kiệm, không đứng trước thiên hạ”. Khổng Tử cũng giảng: Ôn hòa, lương thiện, cung kính, cần kiệm, khiêm nhường. Mạnh Tử lại giảng Cung kính, cần kiệm.

 

Chữ “Kiệm” này không chỉ là không xa hoa, lãng phí về vật chất, mà là sự khiêm nhường và biết kiềm chế bản thân về mặt tinh thần.

Tức là khi làm quan phải biết quý tiếc công sức, của cải của nhân dân, hành sự một cách thận trọng, trọng tu dưỡng và biết suy xét sâu xa. Chữ “kiệm” còn là không kiêu ngạo hay tự mãn.

Học cách kiềm chế bản thân, quay trở về với lễ nghĩa, dẫn dụ thiên hạ trở về với lòng nhân.

 

5. Lời nhắc nhở về việc hướng nội hoàn thiện bản thân

Nếu hành vi chưa thể đạt được mục đích dự tính ban đầu, thì ngược lại càng phải yêu cầu bản thân mình hoàn thiện hơn. Chỉ khi mình làm thật chính thì thiên hạ mới thuộc về bạn.

 

Những người như thế này quả thực không hiếm gặp: Khi làm lãnh đạo, hay theo đuổi học vấn, kết bạn, mua bán, đọc sách… mà gặp phải trắc trở thì sẽ vô cùng phẫn nộ mà oán trời trách người.

 

Bản thân không thể lãnh đạo, lại còn oán trách lãnh đạo của mình tố chất thật kém. Học vấn không vững vàng thì oán trách đồng nghiệp không biết nhìn người. Người cô quả thì oán trách bạn bè bất nghĩa. Việc mua bán không được toại nguyện thì oán trách thương gia. Đọc sách không thông thì oán trách tác giả hay thầy cô.

 

Nhưng oán trách cũng chẳng thể giúp gì cho con người. Những lúc như vậy tốt nhất chúng ta nên dũng cảm nhìn thẳng vào những thiếu sót của mình mà hoàn thiện bản thân thì tốt hơn biết mấy.

 

6. Lời nhắc nhở về cái tâm thuở ban đầu

Những người cao thượng là người không mất đi sự thuần khiết và chân thành thuở ấu thơ của mình.

Một trong những đặc điểm của con người là vì yêu mến sinh mệnh mà hoài niệm, mà tô điểm cho sự đơn thuần và chân thành thuở nhỏ.

Tuy nhiên, người càng vĩ đại quả thực lại càng người giữ được sự đơn thuần trong nhân cách của mình.

 

7. Lời nhắc nhở về việc nói năng

“Khi nói những điều bất thiện về người khác, nếu điều này mang lại phiền phức cho bạn về sau, thì bạn nên đối đãi như thế nào đây?”

 

Người hay than vãn thì người khác lại than phiền về họ. Người hay nói xấu người khác thì người khác sẽ nói xấu họ. Người hay giúp đỡ người khác thì thường được người khác giúp đỡ. Người yêu mến người khác thì người khác sẽ yêu mến họ.

Nhưng vẫn luôn có người coi việc bới móc, ly gián, bôi nhọ, vu khống là nghề của mình. Lại càng có những kẻ bất tài lại vô dụng, nhẫn tâm coi những điều trên thành phương thức sống của mình. Nhưng “ở hiền gặp lành” có bao giờ sai? Hại người trước hóa ra là gieo mầm họa cho mình về sau.

 

8. Lời nhắc nhở về lòng kiên trì

Một người kết thúc ở điểm lẽ ra không nên kết thúc, giữa đường đứt gánh, vứt bỏ sự nỗ lực của bản thân thì dễ nản chí, đánh trống bỏ dùi.

 

Khổng Tử và Mạnh Tử đều rất coi trọng làm người, làm việc phải có thủy có chung, không nên bỏ dở giữa chừng như câu “Người đi trăm dặm, thì 90 dặm cũng chỉ là nửa đường”. Một việc mà bạn bỏ dở giữa chừng cũng đồng nghĩa với việc có thể từ đó bạn sẽ không thể hoàn thành, không thể làm tốt nó.  

 

Bạn tiếp đón một người không chu đáo thì cũng như vừa chạm mặt đã từ chối đón tiếp người ta. Kết quả của việc tiếp đón không chu đáo cũng tương đương với việc không tiếp đón.

Mà hậu quả có khi biến đổi khôn lường, khắc nghiệt còn hơn cả việc từ chối tiếp đón người khác.

 

Như vậy chẳng phải là tuýp người tiến nhanh mà thoái cũng nhanh hay sao?

Những người như vậy không thể gánh vác đại sự, khó có thể làm nên công trạng trong kiếp người.

 

9. Lời nhắc nhở về việc hủy hoại thanh danh

Đôi khi bạn sẽ được nghe những lời tán dương và có được danh tiếng như dự liệu. Đôi khi bạn cũng sẽ gặp phải sự phỉ báng, công kích của búa rìu dư luận.

 

Giữa hai sự việc thường tồn tại mối quan hệ song song, thậm chí có thể là mối quan hệ nhân quả. Danh tiếng lẫy lừng cũng rất dễ đột nhiên chuyển hướng thành những lời đàm tiếu của dư luận.

Trong lời này của Mạnh Tử còn đề xướng về nhân cách vững vàng của con người: Đừng quá để ý những gì điều người khác nói về bạn.

 

Thấu hiểu một người là chuyện dễ dàng hay sao? Đặc biệt là những người nổi tiếng, có tầm ảnh hưởng trong xã hội, khi đối mặt với những lời ca tụng quá sức tưởng tượng hay phỉ báng hà khắc của người đời cũng cần phải chuẩn bị cho mình một tâm lý vững vàng.

Đừng quá để ý những gì điều người khác nói về bạn. Thấu hiểu một người là chuyện dễ dàng hay sao?

 

10. Lời nhắc nhở về tâm thái khiêm nhường

Mang tài sản của hai đại gia Hàn Ngụy (Hai gia đình giàu có nước Tấn, cuối thời Xuân Thu) gộp cho một người, mà họ vẫn khiêm nhường cẩn thận, vậy thì phẩm chất của người này đã mạnh hơn người bình thường rất nhiều lần rồi.

 

Nghịch cảnh là khảo nghiệm, hoàn cảnh thuận lợi cũng là khảo nghiệm, kim cương từ trên trời rơi xuống cũng là khảo nghiệm. Càng thăng quan phát tài, trở thành người quan trọng, công danh càng hiển hách, tiếng tăm lẫy lừng năm châu bốn bể lại càng khó có thể được bền lâu.

 

Đây là thách thức lớn nhất. Nguyên nhân do đâu? Công danh hiển hách dễ khiến tầm nhìn con người trở nên hẹp hòi, lòng dạ kiêu ngạo. Kiêu ngạo thì dễ gây thù kết oán với người khác. Yêu sinh ra phúc, ghét sinh ra họa, vậy chẳng phải là tự rước vạ vào thân hay sao?

 

Vậy nên muốn được bình an, hạnh phúc bền lâu thì khiêm nhường là tố chất không thể thiếu cho con người.

 

Nhã Văn

 

NGƯỜI NHIỀU TIỀN VÀ NGƯỜI GIÀU CÓ KHÁC NHAU NHƯ THẾ NÀO?

 

Người nhiều tiền và người giàu có khác nhau như thế nào?

sách "Tâm lý học về tiền" (The Psychology of Money), tác giả Morgan Housel định nghĩa về tiền không phải là một vật lưu trữ giá trị, mà là vật dẫn của những cảm xúc: hy vọng, mơ ước, nỗi sợ hãi, đau khổ, tự tin, ghen tị, hối tiếc...

 

Để chứng minh cho quan điểm ấy của mình, ông kể lại một câu chuyện có thật của mình: Một triệu phú công nghệ đưa vài nghìn USD cho một nhân viên khách sạn để mua những đồng xu vàng tại một tiệm nữ trang gần đó; tuy nhiên, vị triệu phú này sau đó đã cầm những đồng xu kia ném xuống biển với mục đích "mua vui cho mọi người" mà không hề suy nghĩ.

Ước tính, mỗi đồng xu trị giá khoảng 1000 USD. Cái kết của vị triệu phú này mà Housel viết trong cuốn sách là bị phá sản.

 

Một câu chuyện khác, tác giả Housel lấy dẫn chứng về Ronald Read, một nhà từ thiện, nhà đầu tư, người gác cổng và nhân viên trạm xăng người Mỹ.

Người ta nhìn thấy người đàn ông này là một nhân viên bơm xăng, dọn dẹp nhà vệ sinh suốt mấy chục năm nhưng không hề biết ông đầu tư từng đồng mình có vào chứng khoán.

Khi ông qua đời ở tuổi 92, vào năm 2014, ông đã để lại khối tài sản trị giá 6 triệu USD cho nhiều tổ chức từ thiện địa phương.

 

Đồng tiền có giá trị như thế nào là do cách nhìn nhận và tư duy của mỗi người. Từ những ví dụ mà Morgan Housel đưa ra trong cuốn sách của mình, tác giả đã rút ra sự khác biệt lớn giữa người có tiền và người giàu có:

 

- Người có tiền là người có thu nhập hiện tại cao.

- Người giàu có là người có quyền tự do trong cách sử dụng tiền của mình.

 

Theo Morgan Housel, nhiều người giàu có cảm thấy bản thân không giàu. Họ không quan tâm những người xung quanh nghĩ gì về bản thân mình, thay vào đó, họ tập trung vào việc sử dụng đồng tiền mình có như thế nào. Từ đó, họ quản lý thời gian của mình tốt hơn.

 

Đồng ý với quan điểm của chuyên gia tài chính Morgan Housel, doanh nhân, nhà đầu tư nổi tiếng Robert Toru Kiyosaki cũng viết suy nghĩ trong cuốn sách của mình: "Người có tiền sẽ sở hữu nhiều tiền, còn người thực sự giàu có thì không lo lắng về tiền".

 

Chẳng hạn, bạn làm một công việc mà được trả lương cao hơn mặt bằng chung; tuy nhiên, bạn phải chi trả rất nhiều cho những sinh hoạt phí hằng ngày và lại không biết tiết kiệm do những quyết định kém. Như vậy, bạn chỉ là một người có tiền.

Còn giàu có hay không phụ thuộc vào sự tự do tài chính. Tức là bạn không sống nhờ đồng lương được trả, bạn có thể nghỉ việc ngay ngày mai với số tiền đã tiết kiệm được mà không gặp bất cứ áp lực tài chính nào.

 

Robert Toru Kiyosaki khẳng định sự giàu có thực sự không đo bằng những tờ tiền, mà bằng thời gian. Sự khác biệt đơn giản giữa một người có tiền và một người giàu có nằm ở sự bền vững của giá trị tài sản mà người đó sở hữu.

Hay nói cách khác, một người giàu có sẽ luôn giàu có, còn một người có tiền có thể hết tiền bất cứ lúc nào.

 

Theo vị doanh nhân này, sự khác biệt ấy còn liên quan đến kiến thức tích luỹ của từng người, bởi người giàu có thực sự là người biết cách kiếm tiền và chính vì thế, tiền luôn không ngừng đến với họ.

 

 

NỘI DUNG CỦA 10 NGUYÊN LÝ KINH TẾ HỌC CƠ BẢN HIỆN NAY

 

Nguyên lý Kinh tế học là tổng hợp 10 ý tưởng cơ bản của Kinh tế học do Giáo sư kinh tế Mankiw ở trường Đại học Havard nêu ra trong những nguyên lý của kinh tế học. Trong bài viết này, hãy cùng VinUni tìm hiểu về các nguyên lý cơ bản này

 

Kinh tế học có thể định nghĩa là ngành khoa học xã hội tập trung nghiên cứu về quá trình sản xuất, phân phối và tiêu dùng các loại hàng hóa, dịch vụ. Nó cũng nghiên cứu về cách thức sử dụng, quản lý các nguồn tài nguyên khan hiếm của mỗi cá nhân và toàn xã hội.

 

Kinh tế học chủ yếu nghiên cứu cách thức xã hội quản lý nguồn lực khan hiếm của xã hội, tức là giải quyết ba vấn đề cơ bản nhất của nền kinh tế

• Sản xuất cái gì?

• Sản xuất như thế nào?

• Sản xuất cho ai?

10 nguyên lý của kinh tế học

Nền kinh tế không có gì là bí hiểm cả, suy cho cùng thì khái niệm này được dùng để chỉ về “một nhóm người có tác động qua lại với nhau trong một cuộc đấu tranh sinh tồn”. Suy cho cùng, thì hoạt động của nền kinh tế chẳng qua chỉ là tác động tổng hợp hoạt động của các cá nhân cấu thành trong nền kinh tế hiện nay.

Dưới đây là thông tin về các nguyên lý Kinh tế học căn bản mà bạn nên biết:

 

Nguyên lý 1: Con người đối mặt với sự đánh đổi

“Mọi thứ đều có giá” – Để có được một vật ưa thích, người ta bắt buộc bỏ ra một thứ khác mà mình thích. Nói cách khác, quá trình ra quyết định đòi hỏi sự đánh đổi (Trade-off) một mục tiêu nào đó để đạt được mục tiêu khác lớn hơn.

 

Nguyên lý 2: Chi phí của một thứ là thứ mà bạn phải từ bỏ để có được nó

Sự đánh đổi liên quan trực tiếp đến lợi ích và tổn thất, vì vậy trong quá trình ra quyết định đó, ta thường phải so sánh giữa chi phí và lợi ích trực tiếp của các cách hành động khác nhau. Cái khó ở đây là trong nhiều tình huống chi phí của một số hành động không phải lúc nào cũng rõ ràng như lúc mới quan sát.

 

Nguyên lý 3: Con người hành động hợp lý (rational people) suy nghĩ tại vị trí cận biên

Các quyết định trong cuộc sống hiếm khi được đưa ra dưới dạng tuyệt đối có hoặc không, mà thường là dưới dạng tăng lên hay giảm xuống một lượng nào đó.

 

Khi đến giờ ăn tối, bạn phải đối mặt không phải là phải ăn hay không ăn, mà là có nên ăn thêm một ít cơm hay thức ăn không.

Khi đến kỳ thi, vấn đề không phải là bỏ mặc không ôn tập hay học 24 giờ một ngày, mà là nên học thêm một đến hai tiếng nữa hay dừng lại để lên mạng Wikipedia để tìm hiểu thông tin.

 

Các nhà kinh tế sử dụng thuật ngữ thay đổi cận biên để ám chỉ những điều chỉnh nhỏ dần và tăng dần trong kế hoạch hành động hiện tại. Cận biên có nghĩa là khu vực lân cận một cái gì đó và bởi vậy thay đổi cận biên là những điều chỉnh cơ bản ở vùng lân cận.

 

Trong nhiều trường hợp, mọi người thường đưa ra được quyết định tối ưu nhờ tính đến điểm cận biên; bằng việc so sánh ích lợi cận biên và các chi phí cận biên.

 

Nguyên lý 4: Con người phản ứng lại các kích thích

Con người thường đưa ra các quyết định dựa trên sự so sánh về chí phí và ích lợi, nên hành vi của họ có thể thay đổi khi một tiêu chí là chi phí, ích lợi hoặc cả hai thay đổi.

Nắm rõ các nguyên tắc kinh tế giúp vận hành bộ máy công ty tốt hơn

 

Nguyên lý 5: Thương mại đều mang lại lợi ích cho mọi người

 

Nguyên lý 6: Thị trường thường là phương thức tốt nhất để tổ chức các hoạt động kinh tế

 

Nguyên lý 7: Đôi khi chính phủ tác động để cải thiện được kết cục của thị trường

Thúc đẩy tính hiệu quả và công bằng của xã hội hiện nay là hai nguyên nhân chủ yếu để chính phủ trực tiếp can thiệp vào nền kinh tế.

Nghĩa là, hầu hết các chính sách đưa ra đều nhằm vào mục tiêu vừa làm cho chiếc bánh kinh tế được lớn lên và vừa làm thay đổi các cách thức phân chia chiếc bánh đó.

 

Nguyên lý 8: Mức sống của một nước phụ thuộc vào năng lực sản xuất của nước đó

Hầu hết sự chênh lệch về mức sống có nguyên nhân xuất phát từ sự khác nhau về năng suất lao động của mỗi quốc gia (nghĩa là số lượng hàng hóa được làm ra trong mỗi một giờ lao động của một nhân công).

 

Ở những quốc gia, người lao động sản xuất ra được số lượng hàng hóa và dịch vụ lớn hơn trong một đơn vị thời gian nhất định, thì hầu hết người dân được hưởng mức sống cao hơn; còn những quốc gia có năng suất kém hơn, thì hầu hết người dân phải chịu cuộc sống khó khăn và thiếu thốn hơn.

 

Thực chất, tốc độ tăng năng suất lao động của một đất nước quyết định tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người của quốc gia đó.

 

Nguyên lý 9: Giá cả tăng khi chính phủ in quá nhiều tiền

Trong dài hạn, nguyên nhân chủ yếu gây ra tình trạng lạm phát chính là sự gia tăng quá mức của lượng tiền làm cho đồng tiền bị mất giá. Khi Chính phủ phát hành ra một lượng tiền lớn thì giá trị của tiền sẽ giảm đi.

 

Nguyên lý 10: Trong ngắn hạn Chính phủ đối mặt với việc phải đánh đổi ngắn hạn giữa lạm phát và tình trạng thất nghiệp

Nếu lạm phát như vậy, thì tại sao đôi khi các nhà hoạch định chính sách kinh tế lại gặp rắc rối trong việc chèo lái con thuyền kinh tế của đất nước? Một lý do là mọi người cho rằng việc cắt giảm lạm phát thường dẫn đến tình trạng thất nghiệp tăng lên trong ngắn hạn..

 

Bài viết trên đây là tổng hợp thông tin liên quan đến Kinh tế học và 10 nguyên lý Kinh tế học mà chúng tôi muốn chia sẻ đến bạn. Ngành Kinh tế học tại VinUni sẽ giúp bạn có cái nhìn sâu rộng hơn về những nguyên lý cơ bản này