Thứ Hai, 28 tháng 7, 2025


‘CHA LÀ ĐẤT, MẸ LÀ TRỜI’

Đối với con trẻ, ‘cha là đất, mẹ là trời’, mỗi lời nói hay hành vi của cha mẹ đều có ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển và hình thành nhân cách của trẻ. Do đó, giáo dục trong gia đình luôn được coi là quan trọng nhất, vượt qua cả giáo dục tại nhà trường.

“Cha mẹ tốt là từ học mà ra”

Trên đời này không có ai sinh ra thiên bẩm đã biết làm cha mẹ, cũng không có ai là không cần học hỏi mà vẫn có thể làm một người cha, người mẹ tốt được. Những bậc cha mẹ thành công trong việc nuôi dạy con cái đều là những người không ngừng nỗ lực học tập.

Tôi từng tiếp xúc với không ít phụ huynh của những người con kiệt xuất, trong số họ không có ai nói rằng nuôi dạy con cái là việc nhẹ nhàng cả. Thậm chí có người còn nói: “Rất nhiều người không biết cứ tưởng rằng tôi được thảnh thơi, con cái giỏi giang nên không phải quản nhiều. Nhưng đâu ai biết rằng, thậm chí đi ngủ tôi còn phải căng mắt ra mà coi chừng”.

Một người cha, người mẹ biết dạy con sẽ luôn phòng tránh trước khi vấn đề phát sinh với con cái. Ngược lại, những người cứ để “nước đến chân mới nhảy”, đợi thầy cô phải tìm đến nói chuyện thì chính là không biết dạy con. Người như vậy, đôi khi vấn đề phát sinh rồi họ vẫn chưa định thần được vấn đề ấy là gì.

Bước vào thế kỷ 21, xã hội thông tin đòi hỏi con người phải có tố chất nhiều hơn. Bất kỳ một lĩnh vực nào cũng cần phải học tập, đào tạo, trong khi nuôi dạy con cái lại không có một trường lớp nào, dường như đó là việc mà mỗi một ông bố bà mẹ khi sinh ra đều hiển nhiên tự biết vậy. Kỳ thực, trước khi làm cha mẹ mỗi người đều cần phải trang bị cho mình những kiến thức liên quan. Hơn nữa, trang bị càng sớm càng tốt, càng đầy đủ càng tốt.

“Thành tích tốt là do nuôi dạy mà ra”

Chúng ta cần phải có cái nhìn chính xác về hai kiểu giáo dục ngày nay: Một là giáo dục tố chất, hai là giáo dục ứng thi.

Giáo dục ứng thi là điều không tránh khỏi, nó yêu cầu cả nhà trường và phụ huynh cùng hợp lực cố gắng. Thực ra giáo dục ứng thi và giáo dục tố chất cũng không mâu thuẫn với nhau. Nếu như không có năng lực để ứng thi thì vẫn chưa đạt được giáo dục tố chất chân chính.

Theo thống kê gần đây, cả Trung Quốc có khoảng 10 triệu “học sinh nhàn rỗi”. Điều gọi là “học sinh nhàn rỗi” chính là chỉ những thành phần học sinh đang độ tuổi tới trường nhưng lại không chịu học. 94% trong số đó chấp nhận thất bại trên con đường học vấn, các em bỏ học, trốn nhà đi chơi, sau cùng thành những tội phạm tuổi vị thành niên.

Vậy phương thức tốt nhất giúp con cái ở đây là gì? Chính là giảm bớt áp lực cho con, tăng trách nhiệm của cha mẹ, các bậc cha mẹ cũng phải trở thành những người thầy dẫn dắt con cái.

Đương nhiên để có được thành tích học tập tốt là trách nhiệm của nhà trường. Nhưng trong môi trường học tập, trong xã hội cạnh tranh như hiện nay thì một đứa trẻ cũng phụ thuộc vào sự giáo dục của cha mẹ phần nhiều.

“Thành tựu tốt là do đức mà ra”

Trí tuệ không quan trọng bằng ý chí, nhưng ý chí lại không quan trọng bằng phẩm chất đạo đức.

Nhưng tiếc thay, xã hội ngày nay người coi trọng đạo đức ngày càng ít đi, nguyên nhân chính là vì đạo đức đã không còn liên quan đến điểm số nữa.

Nhưng thực tế, đạo đức và phẩm hạnh là yếu tố quan trọng nhất của một người, quyết định sự thành bại của cả một đời người. Chúng ta có thể thấy, trong lịch sử xưa nay những người thành công lưu danh sử sách đều có phẩm hạnh đạo đức cao đẹp. Để một người có được thành công trong đời thì việc đầu tiên, việc tất yếu, việc tối quan trọng chính là bồi dưỡng đạo đức. Dù tài giỏi đến đâu nhưng thiếu đi đức hạnh thì người đó có phấn đấu cả đời cũng chỉ là con số không, nếu như không muốn nói là con số âm.

Để một đứa trẻ có ý chí, nghị lực, phẩm chất đạo đức, những yếu tố quan trọng này không phải thông qua lời nói mà cần thông qua hành động của cha mẹ để cảm hoá con cái. Ngoài ra cũng còn một phương thức hỗ trợ tương đối đắc lực, đó là khuyến khích con cái đọc những tác phẩm văn học đạo đức nổi tiếng, những tác phẩm về nhân vật anh hùng, những bậc đại nghĩa ôm chí lớn xưa nay. “Văn dĩ tải Đạo”, văn học cũng chính là một phương thức để giáo hóa, trau dồi phẩm hạnh, bồi dưỡng nhân cách và đạo đức làm người.

Theo Sound of Hope

 

Âm nhạc: Viên thuốc kỳ diệu trong nhịp sống vội

 

ÂM NHẠC: VIÊN THUỐC KỲ DIỆU TRONG NHỊP SỐNG VỘI

Một trong những điều thanh bình nhất con người từng sáng tạo nên chính là bài hát ru. Gần như trong mọi nền văn hoá, người mẹ đều bế con đung đưa và hát ru cho đứa trẻ ngủ.

Có ý kiến cho rằng lời bài hát không nhất thiết phải giúp chúng ta cảm thấy yên bình. Tuy đứa bé không hiểu ý nghĩa câu từ trong bài hát nhưng lần nào âm thanh lời ru cũng đưa nó vào giấc ngủ yên lành.

Đứa bé cho chúng ta thấy rằng chúng ta là những sinh vật có khuynh hướng cảm âm trước khi hiểu ý nghĩa. Người lớn tất nhiên hiểu được ý nghĩa của câu từ, nhưng vẫn có một mức cảm nhận nhất định xuyên thấu vào tâm can nhiều hơn những gì chúng ta thấu hiểu một ý tưởng hay luận điểm.

Theo cách nào đó, người nhạc sĩ đã đánh bại tất cả triết gia trong việc truyền đạt ý tưởng tới chúng ta.

Trong Thần thoại Hy Lạp có một câu chuyện về người nhạc công nổi tiếng Orpheus - người phải giải cứu vợ mình thoát khỏi địa ngục. Để tới đó, anh cần đi qua con chó ba đầu hung dữ Cerberus, sinh vật canh gác cổng dẫn vào thế giới người chết. Orpheus đã chơi một khúc nhạc ngọt ngào mê hồn khiến con thú hoang dã trầm lại và trở nên hiền lành, dễ bảo trong chốc lát.

Người Hy Lạp viết nên câu chuyện này như muốn nhắc nhở chính mình về sức mạnh của âm nhạc. Orpheus không lý lẽ với Cerberus, không cố giải thích tầm quan trọng của việc anh phải đi qua cánh cổng thế nào, không kể lể về tình yêu của anh với vợ và anh muốn cô ấy trở về ra sao.

Cerberus cũng như chúng ta trong những lúc đau buồn - khá “miễn dịch” với lý lẽ. Nhưng nó vẫn mở lòng lắng nghe. Vấn đề là làm sao tìm ra con đường thay đổi nó.

Khi chúng ta lo lắng hay buồn bã, những người tốt thỉnh thoảng cố gắng vỗ về chúng ta bằng cách đưa ra ý kiến hay chỉ ra những sự thật: họ muốn thay đổi suy nghĩ của chúng ta - thông qua những lập luận cẩn trọng - để giúp làm dịu đi nỗi đau. Nhưng, giống như trường hợp của Cerberus, cách hiệu quả nhất để giải quyết chuyện này có thể chỉ đơn giản là được nghe một khúc nhạc.

Có lẽ tâm hồn chúng ta cần được làm dịu và yên bình trở lại (bằng một bài hát ru, một bản dạo đầu của Chopin hay một nhạc phẩm của Natalie Merchant), trước khi nó có thể lắng nghe bất kỳ lý lẽ nào.

Chúng ta khám phá ra tất cả duyên nợ với âm nhạc khi hiểu rõ rằng ta bất lực thế nào khi ta muốn biến chuyển tâm trạng chỉ thông qua lý trí. Một cuộc sống tốt đẹp không chỉ cần một “thư viện” ý tưởng: nó cần một danh sách bài hát dài và phong phú có thể kéo chúng ta một cách có hệ thống quay lại với bản ngã kiên cường, nhạy cảm và đầy hi vọng.

 

 

Chủ Nhật, 27 tháng 7, 2025

Dịch giả Nguyễn Lệ Chi hỏi nhà văn Mạc Ngôn

 

DỊCH GIẢ NGUYỄN LỆ CHI HỎI NHÀ VĂN MẠC NGÔN

Nguyễn Lệ Chi từng tu nghiệp điện ảnh tại Bắc Kinh đặc biệt thành công với việc dịch thuật dòng văn học Trung Quốc đương đại.

Lệ Chi hỏi nhà văn Mạc Ngôn: “Theo ông, một người đàn ông thực sự cần có những yếu tố gì?” Và Mạc Ngôn đã trả lời: “Tôi cho rằng, một người đàn ông thực sự phải hội tụ đủ ba yếu tố sau.

Một là có tinh thần trách nhiệm, với gia đình, với xã hội, với bạn bè.

Hai là cần có lòng bao dung, có thể chấp nhận nhược điểm của người khác, tha thứ cho những hiểu lầm và tổn thương của người khác, không chấp nhất so đo, tính toán.

Ba là cần có sự nghiệp, có chí hướng lớn, phải luôn có yêu cầu cao nhất đối với công việc của mình, không phải làm vì tiền hay vì danh”.

Mạc Ngôn cũng cho rằng: Với đàn ông ở nông thôn, nỗi khổ thường đến từ sự nghèo khó, thiếu thốn vật chất. Còn đàn ông ở thành phố, nỗi khổ phần lớn do sự trống rỗng về tinh thần, không có lý trí, không có mục tiêu đeo đuổi trong cuộc đời nên tự khắc thấy đau khổ về mặt tình cảm.

Khi Lệ Chi hỏi thẳng nhà văn tự đánh giá mình thuộc loại đàn ông gì, và ưu nhược điểm ra sao? Mạc Ngôn đã trả lời thật thẳng: Tôi thuộc dạng người lương thiện, yếu đuối, thiếu hụt tinh thần, là loại người sẵn sàng chịu thiệt thòi. Nhược điểm của tôi là quá dịu dàng, không quyết đoán, không thể làm được việc lớn. Ưu điểm là chịu khó tỉ mỉ, dễ hòa đồng.

Và điều đặc biệt ở chỗ, dịch giả Lệ Chi cũng đề nghị nhà văn Mạc Ngôn viết ít dòng về cô, nhà văn Mạc Ngôn viết về Lệ Chi có đoạn: Nhờ Nguyễn Lệ Chi, tôi thêm quan tâm hơn tới độc giả Việt Nam và cảm thấy có trách nhiệm hơn nữa với họ. Cảm ơn độc giả Việt Nam đã yêu thích tác phẩm của tôi”.