GÁNH NẶNG NAM TÍNH TRÊN VAI NGƯỜI ĐÀN ÔNG VIỆT
Sâu xa mà nói, xã hội này vẫn được lãnh đạo và cầm trịch bởi nam giới, nam giới đâu muốn thừa nhận vấn đề của họ? họ vẫn cho là họ ở vị trí cao hơn, là phụ nữ mới cần nâng đỡ.
Tôi hay được mời đi nói chuyện ngày 8/3 hoặc 20/10 thì thấy lãnh đạo nam giới thường có thái độ như vậy, các anh ấy đến phát biểu úy lạo chị em vài câu, đại loại họ rất quan tâm đến chị em, thông cảm với chị em chịu nhiều thiệt thòi, đã, đang và sẽ tạo điều kiện cho chị em phát triển.
Họ chẳng bao giờ nhìn sự việc theo cách phụ nữ và nam giới phải là "đôi bạn cùng tiến." Phụ nữ Việt Nam vẫn chưa được nhìn nhận như một đối tác, mà như một đối tượng được nâng đỡ. Nhiều nam giới vẫn nghĩ là đàn ông ban ơn huệ cho phụ nữ, nếu họ không nâng đỡ thì phụ nữ không thể vươn dậy được.
Trở lại truyện Kiều mà tôi vẫn muốn lấy làm ví dụ về những khuôn mẫu giới điển hình ở Việt Nam. Nguyễn Du mô tả Kiều trong thân phận đàn bà bị cuộc đời vùi dập, trải qua vô vàn sóng gió trong một xã hội mà đàn ông là bóng tùng quân còn đàn bà là phận bồ liễu mong manh.
Nguyễn Du đã đưa những trang nam tử điển hình của thời đại đến với nàng trong những giai đoạn khác nhau của cuộc đời. Nhưng chừng ấy người đàn ông có người nào "che chở" được cho Kiều?
Lúc nào cũng là Kiều tự quyết định số phận của mình, từ việc bán mình chuộc cha, gửi gắm tình duyên cho em gái, cắn răng chấp nhận kiếp lầu xanh, liều mạng trốn theo Sở Khanh, trốn khỏi bàn tay Hoạn Thư, "làm loạn" cùng Từ Hải hay gieo mình xuống sông Tiền Đường vì không cam tâm làm lẽ mọn cho một thổ quan và cuối cùng là từ chối đời sống vợ chồng với Kim Trọng để được ngẩng cao đầu.
Tất cả những trang nam tử đó, có ai dám "thách thức" số phận được như Kiều? Phải chăng họ ở vị thế cao hơn mà sinh ra là đàn ông họ đã mặc nhiên có được nên chẳng thấy cần phải thử thách bản thân.
Vì thế, cuối cùng, dưới ngòi bút tài tình của Nguyễn Du, tất cả những trang nam tử đó chẳng ai sánh được với Kiều, cả về tính cách, tài năng, phẩm hạnh và sự quật cường. Nói theo ngôn ngữ thời nay thì có nghĩa là đàn ông mặc nhiên được cho là ưu việt hơn, hoặc có nhiều đặc quyền hơn phụ nữ nên họ không cần được quan tâm, không cần thay đổi.
Nhưng bây giờ không phải là thời đại của Nguyễn Du nữa, do vậy, nếu không thay đổi thì đàn ông, có thể sẽ mãi bị cầm tù trong ngôi tháp cao nhưng ngột ngạt của mình.
Cứ "cũ kỹ" như vậy thì nam giới có khả năng thay đổi không?
Nghiên cứu này cũng chỉ ra, nam giới Việt Nam không phải là một nhóm đồng nhất và nam tính không phải là bất di bất dịch. Nhìn vào đó sẽ thấy được tại sao có những nhóm nam giới này, nhóm nam giới khác, và sự khác biệt của họ là cơ sở cho chúng ta tin rằng họ có thể thay đổi được.
Đúng thế, chúng tôi rất mừng là khảo sát* cho thấy những người đàn ông trẻ tuổi, ở thành phố, chịu ảnh hưởng của toàn cầu hóa (như dùng internet nhiều, đi du lịch nhiều, học vấn cao...) có tư tưởng thoáng hơn, ít bị ràng buộc bởi các khuôn mẫu truyền thống, họ ít kiểm soát, ít bạo hành phụ nữ hơn, sẵn sàng chia sẻ công việc nhà với phụ nữ, không cho rằng đàn ông ưu việt hơn phụ nữ...
Những thay đổi xã hội như vậy đang bắt đầu từ đô thị và hy vọng rằng chúng sẽ khuếch tán rộng hơn và nhanh hơn trong thời gian tới.
-----
* Khảo sát đầu tiên về Nam giới và Nam tính của Viện Nghiên cứu Phát triển Xã hội

