ĐOÀN THÂN NHÂN NHÀ CHÍ SĨ YÊU NƯỚC KỲ ĐỒNG NGUYỄN VĂN CẨM VỀ THĂM QUÊ HƯƠNG VIỆT NAM

 

Từ ngày 20-26/02, gia đình cụ Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm gồm 14 người từ đảo Tahiti (Polynesia thuộc Cộng hòa Pháp) thực hiện chuyến trở về thăm quê hương Việt Nam.

Nhân dịp trở về Việt Nam lần này, gia đình cụ Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm bày tỏ mong muốn đưa di cốt cụ trở về, an táng tại quê hương theo di nguyện khi còn sống của Cụ.

Cụ Kỳ Đồng (1875- 1929) là một chí sĩ yêu nước, sống lưu vong ở Polynésia trong 30 năm. Ông là người có đóng góp to lớn trong phong trào yêu nước giải phóng dân tộc, đặc biệt trong giai đoạn Hoàng Hoa Thám lãnh đạo cuộc khởi nghĩa nông dân Yên Thế (1884- 1913).

 

Ngày 21/02 tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về NVNONN Lê Thị Thu Hằng tiếp đoàn gia đình cụ Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm do ông do ông Van Cam Charles (77 tuổi - cháu nội cụ Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm) làm trưởng đoàn. Đón tiếp gia đình gồm các thành viên 4 thế hệ là con cháu của cụ Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm về thăm Việt Nam, tìm hiểu về cội nguồn, Thứ trưởng Lê Thị Thu Hằng bày tỏ niềm xúc động và trân trọng đối với những cống hiến của cụ Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm cho phong trào yêu nước của dân tộc Việt Nam.

 

Dịp này, đoàn 4 thế hệ gia đình cụ Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm đã về Yên Thế, Bắc Giang thăm, dâng hương tại Khu di tích Kỳ Đồng và gặp gỡ bà con nơi đây – địa danh gắn liền với những năm tháng Cụ hoạt động ủng hộ phong trào Khởi nghĩa Yên Thế.

Sau đó, Đoàn cũng về thăm quê hương Thái Bình - nơi cụ Kỳ Đồng cất tiếng khóc chào đời. Tham gia cùng Đoàn có đại diện của Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài, Bộ Ngoại giao.

 

*Các thế hệ con cháu cụ Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm đang sinh sống tại đảo Tahiti thuộc Polynésie, Công hòa Pháp. Các thế hệ con cháu trong gia đình Cụ hiện nay đều mang chữ “Van Cam” trong họ tên. Trong suốt 20 năm, sau lần trở về thăm quê hương lần thứ 1 (năm 2004), con cháu gia đình cjụ Kỳ Đồng luôn nỗ lực tìm hiểu về quê hương, cội nguồn Việt Nam.

 

Thân thế và sự nghiệp của cụ Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm

Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm là nhân vật lịch sử có đóng góp to lớn trong phong trào yêu nước, đấu tranh giải phóng dân tộc, đặc biệt trong giai đoạn Hoàng Hoa Thám lãnh đạo cuộc Khởi nghĩa Nông dân Yên Thế.

Ông tên thật là Nguyễn Văn Cẩm, sinh ngày 8/10/1875 tại làng Ngọc Đình, tổng Hà Lý, huyện Duyên Hà, phủ Tiên Hưng, nay là xã Văn Cẩm - Hưng Hà - Thái Bình, trong gia đình có cha là thầy đồ dạy học và đan rổ rá, đóng cối xay.

 

Năm 6 tuổi, Nguyễn Văn Cẩm đã được học chữ Nho. Năm 8 tuổi, với tư chất thông minh, khả năng sáng tác thơ phú và làm câu đối ứng khẩu, Nguyễn Văn Cẩm nổi tiếng khắp vùng, được cha dẫn lên tỉnh dự kỳ khảo khóa để năm sau thi hương ở trường Nam Định và đã đạt loại ưu.

 

Theo lời đồn trong dân gian, năm 9 tuổi, Kỳ Đồng đã soạn bài hịch kêu gọi nhân dân chống Pháp, năm 11 tuổi sáng tác bài thơ Xích Bích phân tích thế mạnh của dân tộc. Ảnh hưởng của Kỳ Đồng đến dân chúng ngày một lớn, một rộng để rồi đỉnh điểm là sự kiện rước cờ vào thành Nam Định ngày 27/3/1887.

 

Hôm ấy, một đám rước quy tụ khoảng 100 người với khăn áo chỉnh tề, giương lá cờ “Thiên binh thần tướng” đem theo kiếm gỗ, giáo gỗ rước Kỳ Đồng từ chùa Vị Xuyên, nơi Kỳ Đồng nghỉ qua đêm đi qua các phố rồi tiến về thành Nam Định.

Sau cuộc diễu hành ấy, Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm bị người Pháp bắt và lưu đày sang Phi châu xa xôi để tách rời cậu bé với phong trào yêu nước Việt Nam, đồng thời những mong đào tạo Kỳ Đồng phục vụ cho nước Pháp.

Ở Algeria, Kỳ Đồng học tại trường trung học Louis Legrand trong 9 năm, từ tháng 10 năm 1887 đến tháng 9 năm 1896 tốt nghiệp tú tài khoa học và văn chương. có lẽ ông là người Việt Nam đầu tiên đỗ tú tài Pháp.

Năm 1896, Pháp đưa ông về nước làm công chức cho chính quyền bảo hộ, nhưng ông vẫn nuôi chí chống Pháp.

 

Ông xin đi khai hoang ở Yên Thế (Bắc Giang), lập ra một khu đồn điền lớn thuộc xã Đồng Kỳ và Hồng Kỳ ngày nay, lấy tên là “Thất diệu đồn điền”. Tại đây, Nguyễn Văn Cẩm đã sáng tác nhiều thơ, văn để huấn truyền, cổ vũ lòng yêu nước, tự tôn dân tộc, ý chí triệt để chống Pháp giành độc lập dân tộc đến các nghĩa sĩ và những người đồng chí.

 

Trong thời gian xây dựng đồn điền, Kỳ Đồng bắt liên lạc với Hoàng Hoa Thám - thủ lĩnh phong trào Khởi nghĩa Nông dân Yên Thế, giúp Hoàng Hoa Thám và nghĩa quân về người, tiền của và cả tinh thần. Nhưng vì Thiên Thai nằm gần trung tâm Phồn Xương, một vị trí nhạy cảm nên thực dân đã theo dõi rất sát sao hoạt động của Kỳ Đồng.

 

Chỉ sau hơn một năm Kỳ Đồng lại bị thực dân Pháp bắt và đi đày biệt xứ ở đảo Tahiti thuộc Polynésie (thuộc địa của Pháp ở Thái Bình Dương).

Ông lấy vợ người bản địa và sinh sống tại quần đảo này trong hơn 30 năm. Ông qua đời vào ngày 17/7/1929.

 

Khi còn sống nhà chí sĩ yêu nước Kỳ Đồng Nguyễn Văn Cẩm vẫn mang trong lòng niềm ái quốc, đau đáu muốn trở về quê hương Việt Nam.

Tại Bắc Giang, sau khi Kỳ Đồng mất, đệ tử cùng nhân dân địa phương đã xây dựng ngôi đền thờ ông ở động Thiên Thai, nơi từng làm trại trung tâm trong thời gian ông lập cứ tại đây.

 

Hà Linh