Thứ Hai, 1 tháng 12, 2025

Sức khỏe tinh thần ảnh hưởng lên sức khỏe thể chất

 

SỨC KHỎE TINH THẦN ẢNH HƯỞNG LÊN SỨC KHỎE THỂ CHẤT

 

Nhiều nghiên cứu đã phát hiện ra các bệnh lý tâm thần có thể làm tăng lão hóa, xuất hiện tỷ lệ các bệnh tim mạch và các bệnh khác liên quan đến tuổi tác tăng lên. Tâm thần phân liệt, một bệnh lý thần kinh, được cho là có tác động làm tuổi thọ ngắn đi từ 10-20 năm.

Những nghiên cứu này hầu hết đều dựa trên các đồng hồ biểu sinh, một thuật toán giúp dự đoán tuổi sinh học dựa trên một quá trình gọi là methyl hóa DNA.

Nhưng có nhiều thứ liên đới với lão hóa chứ không chỉ methyl hóa DNA. Vậy nên chúng ta chỉ nên coi đồng hồ biểu sinh như một yếu tố nguy cơ hoặc chỉ số dự đoán,

 

Cái mà nghiên cứu cho thấy chính là các bệnh lý tâm thần có liên hệ với lão hóa sớm theo một vài cách thức khác nhau:

– Chúng có thể đưa đến những hành vi không lành mạnh như chế độ ăn kém, thiếu vận động, và sử dụng chất có hại cho sức khỏe thể chất. Nhiều bệnh lý sức khỏe tâm thần và căng thẳng chúng gây ra có thể làm gián đoạn giấc ngủ, từ đó gây ảnh hưởng lên sức khỏe thể chất theo thời gian.

Căng thẳng có thể làm tăng lượng cortisol, làm gián đoạn tất cả mọi chức năng cơ thể, bao gồm hệ tiêu hóa, hệ miễn dịch, hệ tim mạch và thậm chí là hệ sinh sản. Đối với những người mắc bệnh lý tâm thần, họ sẽ có nguy cơ mắc cách bệnh lý y khoa cao hơn, bao gồm:

 

– Cao huyết áp.

– Bệnh tim.

– Tiểu đường.

– Đột quỵ.

– Ung thư.

 

Gợi ý duy trì sức khỏe thể chất và tinh thần. Có một sơi dây mỏng manh là điểm kết nối chung giữa tất cả các nghiên cứu về tương tác giữa sức khỏe thể chất và tinh thần: chính là cơ thể và não bộ đều cực kỳ đáp ứng với thay đổi.

Sự thích ứng này một phần chính là cái gây ra hiệu ứng bóng tuyết ở các nhóm triệu chứng thể chất và tinh thần.

Nhưng cũng chính sự thích ứng này đã giúp bạn làm mọi cách để chăm sóc bản thân, từ đó châm ngòi cho “hiệu ứng bóng tuyết” đưa đến hàng loạt các thay đổi tích cực trong cơ thể.

Dưới đây là một số gợi ý để bạn bắt đầu.

 

Biến tập thể dục thường xuyên trở thành thói quen suốt đời.

Lợi ích về thể chất và tinh thần của tập luyện thường xuyên là không hề phóng đại. Nó giúp cải thiện khối cơ và chức năng của cơ, cải thiện chức năng chuyển hóa, giảm viêm, tăng cường hệ miễn dịch, cải thiện sức khỏe hô hấp và tim mạch, và thậm chí góp phần cải thiện đa dạng hệ vi sinh đường ruột.

 

Vì tất cả những lợi ích thể chất này rồi sẽ giúp cải thiện sức khỏe tinh thần vì chúng liên hệ với nhau. Nhưng tập thể dục cũng có luôn lợi ích trực tiếp cho não bộ. Những lợi ích này bao gồm cải thiện chức năng nhận thức; cải thiện chức năng vận hành, bao gồm trí nhớ ngắn hạn và kiểm soát ham muốn; giảm các triệu chứng trầm cảm và lo âu; và giảm căng thẳng.

 

Tập thể dục cũng có một số lợi ích tức thời, như cải thiện tâm trạng một vài giờ sau khi tập, cải thiện mức năng lượng, và giảm các cơn đau nhẹ.

Đối với lợi ích ngắn và dài hạn, hãy cân nhắc các gợi ý dưới đây: Đừng cố quá; Tập luyện quá nặng có thể làm phản tác dụng lên cơ thể và tinh thần vì chúng gây căng thẳng và khiến bạn có nguy cơ bị chấn thương.

 Đặt mục tiêu tập 150-300 phút vận động thể chất mức vừa phải mỗi tuần, bao gồm một số hoạt động tăng cường cơ ít nhất hai ngày mỗi tuần.

– Tập thể dục không phải là tập cho tới “nóc” hay tập tối đa. Đơn giản chỉ là một thứ gì đó khiến cơ thể di chuyển và có thể hơi khó một chút khi bạn có đủ năng lượng để thách thức bản thân. Leo núi, bơi lội, khiêu vũ, chơi đùa với chó cưng, đi dạo, bất kể thứ gì khiến bạn di chuyển. Bắt đầu đặt mục tiêu mỗi ngày dễ thôi, dễ đến mức mà bỏ thì bạn sẽ thấy “kỳ”. Mỗi tuần, hãy tăng mục tiêu lên một chút.

 

Ăn uống lành mạnh, dinh dưỡng cân đối.

Chế độ ăn là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất khiến bạn mắc bệnh, nhưng nó cũng có thể là một trong những thay đổi lối sống gây bối rối nhất. Có quá nhiều thông tin trái chiều ngoài kia về việc bạn nên ăn hay không nên ăn gì. Ngoài ra, có nhiều chế độ ăn cón đòi hỏi bạn phải theo dõi tỉ mỉ những thứ như chất xơ, protein, và các vi chất dinh dưỡng. Gì mà phức tạp quá!

Thay vì cố gắng làm theo các chế độ ăn tối ưu bạn chỉ cần làm theo một vài nguyên tắc căn bản liên quan đến dinh dưỡng hợp lý:

 

– Uống nhiều nước hơn. Giữa ba đến bốn lít nước mỗi ngày là khuyến nghị chung. Đừng lo lắng về tính kiềm hay chất điện giải. Bất cứ nước uống an toàn nào cũng đủ cấp nước cho bạn.

– Ăn nhiều trái cây và rau xanh. Khuyến nghị ăn 5 phần sẽ tương đương khoảng tầm 1 pound (0.45kg) mỗi ngày. Bất cứ loại thực phẩm tươi nào cũng đều tốt cho bạn.

– Hãy cẩn trọng với thức ăn chế biến sẵn. Ngay cả một lượng nhỏ thứ ăn chế biến sẵn hoặc ăn liền, như bánh mì hay súp, có thể chứa một lượng đường và muối lớn. Cần tìm loại nào có lượng đường và muối thấp.

 

Dành thời gian để không làm gì cả.

Hãy dành ra một vài phút mỗi ngày để ngồi xuống, không TV, không điện thoại, không bị xao nhãng, cứ ngồi yên vậy thôi. Bạn chỉ cần dành ra một vài phút, hay thậm chí có thể 40-45 phút nếu có thời gian.

Mục tiêu ở đây chỉ là quay về với bản thân và nghỉ giải lao khỏi sự ồn ã của cuộc sống một chút. Một khi bạn đã tập được thói quen dành khoảng thời gian này cho bản thân.

Như Trang

 

Tục ngữ “Tối không chải đầu, sáng không nói mộng”

 

TỤC NGỮ “TỐI KHÔNG CHẢI ĐẦU, SÁNG KHÔNG NÓI MỘNG” ẨN CHỨA TRÍ TUỆ NHÂN SINH GÌ?

Rất nhiều tư tưởng và lời dạy của người xưa được tích lũy từ kinh nghiệm sống lâu dài, cho đến ngày nay vẫn có ảnh hưởng rất lớn đến đời sống hiện đại của chúng ta. Nhiều người mỗi khi vừa thức dậy liền đem giấc mơ đêm qua kể cho bạn bè xung quanh nghe. Dù có vài bậc trưởng bối luôn nhắc rằng buổi sáng nói mộng là không tốt, nhưng những người trẻ không hiểu rõ thì cũng chẳng mấy bận tâm.

Có một câu tục ngữ truyền từ xưa rằng: “Tối không chải đầu, sáng không nói mộng.” Vậy rốt cuộc câu tục ngữ này ẩn chứa trí tuệ nhân sinh như thế nào?

Nhiều người chú trọng ngoại hình thường trang điểm, nên trước khi đi ngủ vào buổi tối đều phải tẩy trang, làm sạch da toàn diện để làn da có thể trao đổi chất tốt hơn.

 

Điều này trong thời xưa cũng không khác mấy. Dù phụ nữ thời cổ không trang điểm toàn diện như hiện nay, nhưng son phấn, bột hương vẫn là những thứ không thể thiếu. “Tối không chải đầu” nghĩa là người phụ nữ chỉ cần tháo trâm cài, để tóc buông lơi tự nhiên, có một nếp nhất định là được, như vậy sáng hôm sau sẽ dễ bề vấn tóc lại.

 

Bởi vì phụ nữ thời cổ đa số đều để tóc rất dài, mà ở xã hội lúc bấy giờ, tóc dài được xem là biểu tượng của vẻ đẹp. Khổng Tử từng nói: “Thân thể, tóc da là do cha mẹ ban, chẳng dám làm tổn hại, đó là khởi đầu của lòng hiếu.” Vì hai lý do này, buổi tối nhất định phải chăm sóc mái tóc thật tốt.

Do đó, phụ nữ thời xưa buổi tối không chải đầu thường thể hiện nét đẹp mộc mạc, tự nhiên. Mái tóc “tự nhiên” ấy cũng được xem là một biểu hiện của vẻ đẹp người phụ nữ.

 

Vậy còn nửa câu sau “Sáng không nói mộng” nghĩa là gì?

Thực ra, trong dân gian có thể dùng một từ để khái quát: “Không may mắn.” Lý do người xưa kiêng kể chuyện mộng mị vào buổi sáng là vì họ cho rằng giấc mơ là một loại điềm báo. Nếu vừa thức dậy đã đem giấc mơ nói ra, thì chẳng khác nào không tôn trọng giấc mơ, khiến thần mộng nổi giận.

Như vậy, dù là điềm lành cũng khó mà ứng nghiệm; còn nếu là ác mộng thì thần mộng sẽ trừng phạt nặng hơn, khiến cả ngày hôm đó có thể trở nên bất thuận.

 

Tất nhiên trong thời cổ, con người chưa hiểu nhiều về hiện tượng giấc mơ, lại càng không biết phải làm sao khi gặp ác mộng, nên mới nhìn nhận theo cách này. Ngày nay, khoa học đã có một mức độ nghiên cứu nhất định về mộng mị. Dù mức độ hiểu biết nhiều hay ít, thì ít nhất con người hiện đại đã tiếp nhận chuyện giấc mơ thoải mái hơn rất nhiều, nên câu nói kia cũng không còn được ai quá coi trọng.

 

Hơn nữa, một ngày bắt đầu từ buổi sáng, và khoảng thời gian quý giá nhất trong ngày chính là lúc mới thức dậy. Nếu đem khoảng thời gian quý báu ấy dùng để hồi tưởng giấc mơ, quả thực dễ khiến tinh thần bị phân tán. Nhìn từ góc độ này, câu tục ngữ người xưa truyền lại vẫn mang ý nghĩa sâu sắc và giá trị đáng để suy ngẫm.

 

Khai Tâm 

Chủ Nhật, 30 tháng 11, 2025

Thư giản cuối tuần

 

THƯ GIẢN CUỐI TUẦN

Lớp đang học về truyền thuyết Mỵ Châu - Trọng Thủy, Cu Tèo ngủ gật. Thấy vậy, thầy giáo hỏi: “Tèo, ai đã lấy cắp nỏ của An Dương Vương?”. Giật mình, Cu Tèo vội đáp: “Thưa thầy con không lấy, con không lấy, bạn nào lấy con không biết…”.

Thầy giáo chán nản, đem câu chuyện kể lại cho hiệu trưởng nghe. Hiệu trưởng nghe xong, trầm ngâm một lúc rồi bảo: “Thôi được, chuyện đâu còn có đó, trẻ con ấy mà. Thầy xem thử cái nỏ đó giá bao nhiêu để trường bỏ tiền ra mua một cái khác thay thế. Rõ khổ, đồ dùng dạy học thì đang thiếu tứ bề!”.

Câu chuyện được đem kể lại ở sở giáo dục và đào tạo. Những người có mặt bò lăn ra cười, chỉ một người không cười, đó là kế toán trưởng. Mọi người ngạc nhiên nhìn bà ta, bà ta nói: “Tôi mà là giám đốc sở thì tôi sẽ cách chức tay hiệu trưởng đó. Tiền đâu ra mà cái gì cũng mua, cái gì cũng chi như vậy?…”

Theo báo “Người lao động”