Thứ Năm, 6 tháng 11, 2025

“Người yêu là người chăm sóc chư vị, cũng chính là người tra tấn chư vị”

 

“NGƯỜI YÊU LÀ NGƯỜI CHĂM SÓC CHƯ VỊ, CŨNG CHÍNH LÀ NGƯỜI TRA TẤN CHƯ VỊ”

 

Hai thầy trò cao tăng, không có việc gì liền pha trà nói chuyện phiếm, bởi vì ngày lễ tình nhân vừa mới qua, họ liền nhắc tới đề tài này.

 

Đồ đệ: Người yêu là kiểu người gì?

Sư phụ: Người yêu là người yêu (vợ, chồng), là địch nhân, là người xa lạ.

Đồ đệ: Tại sao thầy lại nói như vậy?

Sư phụ: Khi hai người yêu nhau, thì là người yêu; Khi trở mặt chống đối nhau, thì thành kẻ thù; Khi coi nhau như người lạ, thì đó là người xa lạ.

 

Đồ đệ: Tại sao nó lại phát triển thành như vậy?

Sư phụ: Tình cảm sinh ra là bởi vì tham ái, vì tham mà sinh ra chấp trước, bởi vì chấp trước mà muốn chiếm hữu, bởi vì chiếm hữu mà muốn khống chế đối phương, bởi vì không thể như mình mong muốn, cho nên nghi ngờ, ghen tỵ, sân hận sinh khởi, vô minh khởi, cho nên sinh ra tranh chấp, cãi vã, không tin tưởng lẫn nhau, làm tổn thương lẫn nhau, thô bạo động thủ, thậm chí muốn hủy diệt lẫn nhau, và đáng sợ hơn nữa là cùng đến chỗ chết.

 

Đồ đệ: Tại sao không quý trọng lẫn nhau? Nếu không thể ở bên nhau, cũng nên hảo tụ hảo tán (chia tay trong vui vẻ)?

Sư phụ: Người không lý trí thì nhiều, người lý trí thì ít. Có rất nhiều người ích kỷ, nhưng rất ít người vị tha. Người ngang ngược nhiều, người thông cảm ít. Nhiều người chủ quan, ít người khách quan. Đệ tử nói vậy! Ai có thể thực sự suy nghĩ cho người khác, trừ phi minh bạch được sự việc, mới có thể bao dung với người khác, và nguyện ý vì lợi ích của người khác.

 

Đồ đệ: Thì ra là như vậy, cho nên sư phụ mới xuất gia!

Sư phụ: Khi một người bị mắc kẹt trong tình yêu, bắt đầu giống như mùa xuân, vạn vật tươi đẹp. Tiếp theo là mùa hè, thường tranh cãi triền miên. Rồi đến mùa thu, dần dần trở nên lạnh hơn. Cuối cùng là mùa đông, kết thúc một mối tình. Nhưng tình huống này còn có thể tiếp tục kéo dài, lại tìm người tiếp theo lặp lại vết xe đổ. Bởi vì sau mùa đông, mùa xuân vẫn lại đến và cứ thế tiếp diễn. Đây chính là nguyên nhân chính khiến tất cả chúng sinh chìm trong dòng sông ái dục, luân hồi sinh tử.

 

Đồ đệ: Vậy sư phụ không khuyến khích người ta yêu đương sao?

Sư phụ: Không thể nói “tốt”, cũng không thể nói “không tốt”, làm thế nào để là “tốt nhất”, tùy thuộc vào quyết định của riêng mình!

Đồ đệ: Nếu không yêu đương, sẽ không kết hôn; Nếu không kết hôn, sẽ không có con; Nếu không có con, sẽ không có con người; Nếu không có con người, thế giới chẳng phải hoang phế sao?

 

Sư phụ: Đừng lo lắng về vấn đề này, khi gặp người mình yêu, tự nhiên sẽ kết hôn, giống như có người từng hỏi ta, nếu tất cả mọi người, ai ai cũng xuất gia, thì nền kinh tế của đất nước sẽ ra sao? Làm thế nào để tiếp nối nhân loại? Ta trả lời: “Giả định của ngươi không thể được xác lập, bởi vì ngươi không muốn trở thành một nhà sư, vì vậy đừng lo lắng về điều đó. Điều quan trọng hơn là chăm sóc tốt cho chính bản thân mình”.

 

Sư phụ: “Nếu chẳng một phen sương lạnh giá, hoa mai đâu dễ ngát hương thơm!”. Người yêu đang khảo nghiệm ngươi, rèn luyện ngươi, để cho ngươi từ trong nghịch cảnh bước ra, thuận cảnh thức tỉnh, mà đối mặt với hết thảy cảnh giới, mà đạt tới cảnh giới tự tại.

 

Đồ đệ: Vậy người yêu rốt cuộc là kiểu người gì?

Sư phụ: Là người chăm sóc chư vị, cũng chính là người tra tấn chư vị.

 

Minh Tâm

 

 

Xu hướng lựa chọn bạn đời từ truyền thống sang hiện đại

 

XU HƯỚNG LỰA CHỌN BẠN ĐỜI TỪ TRUYỀN THỐNG SANG HIỆN ĐẠI

 

Cùng với việc coi trọng giá trị gia đình, các tiêu chuẩn lựa chọn bạn đời của người Việt Nam vẫn nghiêng về các giá trị truyền thống nhưng đang có xu hướng dịch chuyển sang các giá trị mang tính cá nhân và hiện đại. Có thể thấy, tiêu chuẩn lựa chọn bạn đời của người dân được khảo sát ưu tiên các phẩm chất về tư cách, đạo đức hơn là các tiêu chuẩn về ngoại hình hay tiêu chuẩn về kinh tế.

 

Theo kết quả khảo sát:

Tiêu chuẩn đầu tiên của lựa chọn bạn đời là người đó “có tư cách đạo đức tốt” (chiếm 66,7%),

“biết cách ứng xử” (chiếm 45%),

Tiêu chuẩn “khỏe mạnh” đứng thứ 3 (chiếm 36,1%).

Các tiêu chuẩn liên quan đến điều kiện kinh tế, vật chất được lựa chọn nhưng với tỷ lệ thấp, như biết cách làm ăn (chiếm 28,6%), có nghề nghiệp ổn định (chiếm 12,9%). 

 

Trong các nhóm tiêu chí lựa chọn bạn đời hiện nay, tiêu chí tình yêu được người trả lời đề cập đến cao nhất. Điều này nói lên rằng những giá trị về tiêu chuẩn lựa chọn bạn đời đã có sự chuyển đổi rõ nét từ giá trị truyền thống sang các giá trị hiện đại. Vì thế, hôn nhân đã chuyển dần từ thể chế kinh tế là chính sang thể chế tâm lý là chính.

 

Tiêu chuẩn lựa chọn gia đình tương đồng về điều kiện kinh tế, địa vị xã hội “gia đình môn đăng hộ đối” hầu như không còn là giá trị cần chú ý trong thang tiêu chuẩn lựa chọn bạn đời.

Có đến 69% số người được hỏi cho rằng tiêu chuẩn người “cùng làng, cùng địa phương” không quan trọng; 64,1% cho rằng “cùng dân tộc, cùng tôn giáo” không phải là những tiêu chí quan trọng trong lựa chọn người yêu.

 

Bên cạnh đó, nhiều loại hình nghề nghiệp xuất hiện và sự phát triển của công nghệ thông tin là những yếu tố thúc đẩy việc hình thành hôn nhân giữa các tiểu văn hóa (dân tộc, vùng, miền) và giữa các nền văn hóa (hôn nhân có yếu tố nước ngoài).

Như vậy, có thể thấy, nếu chia tiêu chuẩn lựa chọn bạn đời theo nhóm giá trị cá nhân (tình yêu, hình thức, thu nhập, công việc, học vấn) và giá trị tập thể (gia đình tương đồng, sự chấp thuận của bố mẹ, cùng địa phương, cùng dân tộc) thì các giá trị cá nhân trong chọn lựa bạn đời là xu hướng nổi bật hiện nay, nhất là với nhóm có đặc điểm hiện đại, như học vấn cao, sống ở thành thị.

 

Gia đình truyền thống và mức độ chấp nhận cởi mở dần với một số hiện tượng hôn nhân gia đình mới

Các kiểu loại gia đình mới như hôn nhân đồng giới, chung sống không kết hôn, làm mẹ đơn thân, tùy từng giai đoạn, thường rất hiếm hoặc không có trong truyền thống nhưng lại có xu hướng gia tăng trong các xã hội đang chuyển đổi từ xã hội nông nghiệp sang xã hội công nghiệp, hiện đại.

Ở Việt Nam hiện nay, một bộ phận người dân, chủ yếu là người dân tộc Kinh, trẻ tuổi, học vấn cao, ở thành thị có tỷ lệ chấp nhận những kiểu loại gia đình mới cao hơn, tuy rằng có thể chưa thực sự hiểu rõ những hệ quả tiêu cực của nó.

 

Với những thay đổi lớn trong kinh tế, xã hội và hội nhập quốc tế, những hình thức hôn nhân gia đình mới ủng hộ tính cá nhân có xu hướng tăng.

Nghiên cứu cho thấy 38,5% người trả lời chấp nhận sống độc thân - mức độ này được chấp nhận cao hơn ở nữ giới và nhóm xã hội mang nhiều đặc điểm hiện đại; 28,4% có nhu cầu, mong muốn sống thử trước khi kết hôn; 58,3% không ủng hộ sống thử. Tỷ lệ này cho thấy nhóm người vẫn theo khuôn mẫu truyền thống trong kết hôn tuy vẫn chiếm tỷ lệ cao nhưng không mang tính gần như tuyệt đối như trong xã hội truyền thống trước đây.

 

Trong xã hội Việt Nam truyền thống, người phụ nữ không lấy chồng nhưng có con thường phải chịu sự lên án gay gắt của xã hội, cộng đồng và gia đình. Hiện nay, hôn nhân vẫn là quyết định hệ trọng trong cuộc đời của người phụ nữ.

Tuy vậy, cùng với sự tiếp nhận văn hóa phương Tây cộng với quyền cá nhân ngày càng được pháp luật bảo vệ, người phụ nữ ngày càng có quyền quyết định việc kết hôn và có con. Quyền làm mẹ không chỉ thể hiện sự biến đổi trong nhận thức mà còn là biểu hiện của sự nhân văn trong bảo vệ quyền của phụ nữ. 

Trần Thị Minh Trí

Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam

Thứ Tư, 5 tháng 11, 2025

Nhận diện người đàn ông mang hội chứng Peter Pan trước khi yêu

 

NHẬN DIỆN NGƯỜI ĐÀN ÔNG MANG HỘI CHỨNG PETER PAN TRƯỚC KHI YÊU

 

Có một kiểu đàn ông tâm lý và thái độ không bao giờ chịu trưởng thành, nếu phát triển cực đoan sẽ trở thành Hội chứng Peter Pan* (Peter Pan Syndrome).

Hẹn hò với kiểu người đàn ông này, không những không thể cảm nhận được sự ngọt ngào đến từ tình yêu thật sự mà bạn còn phải chăm sóc anh ta đúng kiểu như mẹ chăm con. Rõ ràng như thế là bạn chỉ đang lãng phí thời gian và chuốc lấy phiền phức mà thôi.

 

1. Tâm trí non nớt! Phụ nữ vừa làm cha vừa làm mẹ

Người đàn ông mắc Hội chứng Peter Pan có thể dùng khía cạnh y học giải thích là người có tâm trí non nớt, quá chú trọng cái tôi, thiếu trách nhiệm, không trọng lời hứa. Kiểu đàn ông này suốt ngày chìm đắm trong thế giới mạng, những trò chơi và hoạt hình. Anh ta có thể là “cao thủ” về game nhưng chỉ số EQ lại vô cùng nông cạn. Những người đàn ông này còn cho rằng thời gian còn không đủ để họ chơi game, xem hoạt hình thì lấy đâu ra thời gian đưa bạn đi dạo, càng đừng nói đến những chuyến du lịch lãng mạn của hai người.

 

Nếu như có một ngày chàng mời bạn đến nhà thì tốt nhất bạn hãy ăn no bụng trước khi xuất phát nhé. Tại sao ư? Vì như thế bạn mới có đủ sức lực mà chuẩn bị thực hiện hàng loạt yêu cầu của chàng, và trước tiên là dọn dẹp “bãi chiến trường” đang chực chờ ở nhà chàng đấy!

Người đàn ông có tâm trí non nớt không những thiếu chín chắn ổn định, không thể cùng bạn đương đầu với sóng gió mà còn khiến bạn gánh thêm trách nhiệm của một ông bố, bà mẹ chăm lo chàng. Và đau đớn hơn là khi bạn vì chàng bỏ cả thời gian, tâm tư của mình thì ngược lại có lúc còn bị chàng chê bai rằng bạn không bằng mẹ chàng!

 

2. Quá xem trọng cái tôi! Chàng nói một, bạn không được nói hai

Hẹn hò với anh chàng Peter Pan phần nhiều lại là kiểu tình chị em. Phụ nữ yêu người nhỏ hơn mình thường thích người đàn ông giống như một đứa em trai và những hành động “đáng yêu” ở họ. Nếu bạn cũng thuộc tình huống này, ngoài việc phải chăm sóc chàng như một đứa trẻ, bạn còn phải nhẫn nhịn cho tính cách “bá đạo” ở chàng nữa.

Trong nhà, chàng là “hoàng đế” và lời nói của chàng là “thánh chỉ”. Mọi chuyện, chàng đều lấy bản thân làm trung tâm thì bạn thấy mình còn khả năng thay đổi chàng sao?

 

Chàng đã nói một thì bạn không thể nói hai. Bất cứ chuyện gì chàng đã từ chối thì sẽ không có cơ hội “thảo luận”. Với tính “ông vua con” này, dù bạn chấp nhận bỏ ra bao nhiêu tâm trí và sự nhẫn nại để mong xoay chuyển chàng thì cuối cùng cũng chỉ khiến bản thân đi đến bước đường “thân chưa già mà tâm đã già nua” mà thôi.

 

3. Thiếu trách nhiệm! Yêu “chơi” thôi, không thật đâu

Đàn ông mắc Hội chứng Peter Pan với tính quá xem trọng bản thân thì chắc chắn chàng cũng là người đàn ông thiếu trách nhiệm.

Sự chăm sóc chu đáo của bạn, chàng cho đó là điều phải thế; sự phục tùng ngoan ngoãn của bạn, chàng cũng cho đó là điều nên vậy. Có điều, nếu bạn muốn cùng chàng kết tóc se duyên thì hãy bỏ ý định đi thôi, chàng chưa từng nghĩ tới vấn đề này đâu.

Phụ nữ luôn có bản năng làm mẹ, và người đàn ông giả ngây sẽ “kích thích” thiêng chức này. Trong vô thức, bạn sẽ tự nguyện chăm sóc, chiều chàng và bao dung chàng như một người mẹ! Thế thì hỏng mất thôi. Những thứ tốt bạn dành cho chàng đã trở thành “lẽ phải nên” trong mắt chàng, có thể trong lòng chàng cũng có chút tình cảm với bạn nhưng mà hiếm hoi lắm. Thế nên, mơ ước cùng chàng sống tới răng long đầu bạc thì xin lỗi nhé, không có đâu!  

* Một người trưởng thành từ tuổi tác nhưng vẫn mang tâm lý và hành vi của trẻ con.