TRÍ TUỆ DẠY CON ĐỈNH CAO CỦA NGƯỜI DO THÁI

Bí quyết ở 3 ‘chìa khóa vàng’: Nuôi con cũng như trồng hoa, phải kiên chờ đợi hoa nở

Mọi người đều biết, Do Thái được cả thế giới công nhận là "Dân tộc thông minh nhất trên thế giới". Chỉ chiếm 0,3% dân số thế giới song 17% số người đoạt giải Nobel và 30% của cả thế giới thuộc về dân tộc này. Người Do Thái chiếm đến 1/2 số doanh nhân giàu nhất thế giới, chiếm 1/3 số triệu phú ở Mỹ và 18/40 người đứng đầu danh sách Forbes (theo số liệu của năm 2013) cũng chính là người dân đến từ dân tộc này như ông vua dầu mỏ Rockefeller, ông trùm tài chính George Soros, ông trùm tài chính phố Wall Morgan...

 

Dường như những người thành công nhất đều là các đại diện kiệt xuất của dân tộc Do Thái. Vậy tại sao dân tộc này lại sở hữu những doanh nhân kiệt xuất đến vậy?

Tất cả nằm ở 3 “chìa khóa vàng” dưới đây mà cha mẹ Do Thái nào cũng áp dụng trong cách nuôi dạy con:

 

Chìa khóa thứ nhất: Chế độ sống “có thù lao”, rèn luyện khả năng sinh tồn

Chế độ sống "có thù lao" là một trong những phương pháp giáo dục sinh tồn thú vị của người Do Thái.

Đầu tiên, các bậc cha mẹ Do Thái sẽ liệt kê một danh sách các công việc lặt vặt trong gia đình và quy định một mức thù lao nhất định cho từng công việc đó. Khi hoàn thành một công việc nào đó, trẻ sẽ nhận được số tiền thù lao như quy định và có thể tự do sử dụng khoản tiền đó của mình.

Điều này mang lại kết quả xuất sắc, không chỉ khiến con cháu người Do Thái hiểu biết về giàu có mà còn cho phép họ thực hiện sự nghiệp của mình ở bất kỳ thời điểm nào với số tiền thù lao có được.

 

Theo quan điểm của các bậc cha mẹ Do Thái, giáo dục kỹ năng khác nhau được dạy trong trường học, bao gồm âm nhạc, khiêu vũ, nghệ thuật, quần vợt... là những dưỡng chất cần thiết để trẻ phát triển. Tuy nhiên, những giáo dục này không thể cho phép trẻ học hỏi kinh nghiệm sống.

Để nuôi dạy con cái, cha mẹ Do Thái đã vứt bỏ rất nhiều thứ hào nhoáng, đặt giáo dục sinh tồn lên hàng đầu và đi thẳng vào mục đích ban đầu của việc nuôi dạy - làm cho mọi đứa trẻ lớn lên có một cuộc sống tốt hơn.

 

Cách làm này có tác dụng tốt đối với tất cả trẻ em, đặc biệt là lứa tuổi thanh thiếu niên. Dưới sự vận hành của cơ chế sống "có thù lao", mọi đứa trẻ đều có khả năng hơn cha mẹ tưởng tượng. Đồng thời, ý thức về thời gian, tiền bạc, tự quản lý và có trách nhiệm được hình thành ở trẻ.

Người Do Thái tin rằng trẻ biết lao động ngay từ nhỏ có thể tự tìm ra hướng đi cho cuộc đời mình trên cơ sở không ngừng trải nghiệm cuộc sống. Sau này chúng sẽ dễ dàng thành công hơn trong sự nghiệp.

 

Chìa khóa thứ 2: Trì hoãn sự thoả mãn để rèn luyện ý chí cho trẻ

Trì hoãn sự thỏa mãn là một trong những phương pháp giáo dục quan trọng của người Do Thái. Điều này cho phép trẻ học cách kiên nhẫn, tinh thần chịu khó, khả năng kiềm chế nhằm hình thành một người kiên cường trong tương lai.

Trong nhiều gia đình, cha mẹ thường đáp ứng nguyện vọng và thỏa mãn các yêu cầu của con một cách nhanh chóng.

Điều này khiến trẻ không hiểu được thế nào là khó khăn để có được thứ mình muốn và sẽ tự coi mình cao hơn người khác một bậc. Sara Imas, bà mẹ Do Thái có 2 con trai là tỷ phú ngành công nghiệp kim cương đã khẳng định: “Người nào nuông chiều con cái, ắt có ngày người đó phải băng bó vết thương cho con”.

 

Trì hoãn sự thỏa mãn nhằm nâng cao sức chịu đựng tâm lý của trẻ khi bị từ chối và nuôi dưỡng "trí thông minh nghịch cảnh" là điều cần thiết để thành công. Đồng thời, cha mẹ có thể rèn luyện cho trẻ ý chí và kỳ vọng vào cuộc sống trong việc hưởng thụ chậm trễ, từ đó trở nên linh hoạt và kiên nhẫn hơn trong học tập.

 

Chìa khóa thứ 3: Giáo dục nuôi dưỡng từ từ để rèn luyện khả năng giải quyết cho trẻ

Một đứa trẻ Do Thái khi tới 18 tuổi sẽ có khả năng sống tự lập. Điều này liên quan tới phương pháp "giáo dục kiểu buông tay" của các bà mẹ Do Thái. Trong cách dạy dỗ con cái của mình, các bậc cha mẹ Do Thái tình nguyện chỉ làm tốt ở mức 80 điểm. Họ cố ý để lại một vài vấn đề để con mình tự đối diện và tìm cách giải quyết.

Các phụ huynh Do Thái cho rằng nuôi con giống như trồng hoa, phải kiên nhẫn chờ đợi hoa nở. Sự chậm rãi này không phải là chậm về mặt thời gian, mà là sự kiên nhẫn của cha mẹ.

Các bậc phụ huynh không nên phê bình trẻ vì biểu hiện nhất thời, đừng thay con giải quyết những vấn đề lớn nhỏ mà trẻ gặp phải, hãy cho con cơ hội được tự mình giải quyết. "Đừng nhân danh tình yêu của cha mẹ để kiểm soát và quản thúc con".

 

Ngay cả khi trẻ làm sai, phụ huynh cũng không nên can thiệp bởi chúng sẽ học được nhiều hơn từ những lần thất bại. Bằng cách này, trẻ sẽ nhớ lâu hơn, sáng tạo nhiều hơn trong quá trình quyết định và chịu trách nhiệm của mình.

Cũng nhờ phương pháp kể trên, trẻ em Do Thái luôn có ý thức trách nhiệm cao, luôn hài lòng trong mọi việc và khả năng thành công cũng lớn hơn.

 

Tình yêu cha mẹ đáng quý nhất là để trẻ trở thành những cá thể độc lập càng sớm càng tốt, tách biệt khỏi cuộc sống của chính mình và đối mặt với thế giới với một cá tính độc lập. Bạn rút lui và buông bỏ càng sớm, con bạn càng dễ dàng thích nghi với tương lai.

 

Đinh Anh

Toán học với văn hóa dân tộc

 

TOÁN HỌC VỚI VĂN HÓA DÂN TỘC

 

Henri Poincaré, nhà toán học và triết gia khoa học nổi tiếng, từng khẳng định: “Toàn bộ khoa học, đặc biệt là toán học, là sản phẩm của trí tuệ phổ quát của con người, chứ không phải của một dân tộc nào.” Dưới góc nhìn này, toán học đích thực không mang tính dân tộc.

Tuy nhiên, khi xét đến các nền toán học cụ thể, ta lại thấy đó là những câu chuyện riêng biệt của từng nền văn hóa. Dẫu mang tính phổ quát, toán học không thể phát triển trong một “khoảng không” trung tính. Nó luôn được thai nghén trong lòng những nền văn minh nhất định.

Cũng như ngôn ngữ, toán học là bản giao hưởng trầm mặc của một nền văn minh – nơi lý trí và văn hóa hòa quyện thành một bản thể sống động của nhân loại.

 

Nhìn lại từ thời cổ đại, với khát vọng lý tính và xây dựng hệ thống của Hy Lạp, tinh thần thực tiễn và tổng hợp của Trung Hoa, đến mô hình học thuật tự do, liên ngành và sáng tạo của Mỹ ngày nay, có thể thấy rằng toán học không chỉ là sản phẩm của trí tuệ, mà còn là tấm gương phản chiếu những giá trị nền tảng, những cách thức con người cảm nhận và lý giải thế giới.

Sự phát triển của mỗi nền toán học luôn gắn bó mật thiết với bối cảnh văn hóa của nó. Toán học Mỹ đương đại, không chỉ kế thừa tinh hoa từ toán học Hy Lạp và Trung Hoa, mà còn phát triển chúng một cách ngoạn mục, kết hợp lý thuyết trừu tượng với ứng dụng thực tiễn.

Điều này tạo nên một nền toán học toàn cầu, vừa có chiều sâu lý thuyết, vừa đáp ứng nhu cầu thực tiễn trong xã hội hiện đại.

 

Tư duy toán học và triết lý sống của các nền văn hóa

Người Ấn Độ cổ đại phát triển một nền toán học giàu sức tưởng tượng và mang chiều kích triết học sâu sắc. Khái niệm về số không (zero) – không chỉ là một phát minh mang tính kỹ thuật, mà còn thể hiện của triết lý hư vô trong Ấn Độ giáo và Phật giáo. Việc chấp nhận số không – vốn là một ý niệm rất khó nắm bắt – cho thấy tinh thần siêu hình, ưa trừu tượng và chấp nhận nghịch lý của văn hóa Ấn.

Cùng với đó, hệ thống số thập phân, phép khai căn hay khái niệm về vô hạn cũng đều xuất hiện rất sớm trong các văn bản toán học Ấn Độ, nhiều thế kỷ trước khi châu Âu tiếp cận được. Điều này phản ánh sự kết nối giữa toán học và triết lý về sự vô hạn, cũng như sự tồn tại vô hình của vũ trụ – những khái niệm trừu tượng, nhưng lại là cốt lõi trong thế giới quan Ấn Độ.

 

Một bối cảnh văn hóa khác, thời trung đại, văn hóa Hồi giáo – trải rộng từ Ả Rập đến Ba Tư và Bắc Phi – phát triển mạnh mẽ một nền toán học, không chỉ dựa vào nhu cầu thực tế của các quốc gia Hồi giáo, mà còn chịu ảnh hưởng sâu sắc từ triết học Hy Lạp mà người Ả Rập tiếp thu và phát triển.

Tác phẩm nổi tiếng: Al-Kitab al-Mukhtasar fi Hisab al-Jabr wal-Muqabala của nhà toán học Al-Khwarizmi – người được coi là cha đẻ của đại số học – là minh chứng cho một nền văn hóa – kết hợp nhu cầu thực tiễn với tinh thần trừu tượng hóa cao. Các khái niệm như số học, đại số và hình học đều được nghiên cứu một cách toàn diện, thể hiện mối quan hệ gắn bó giữa toán học và các yếu tố triết lý về sự hoàn hảo và trật tự trong vũ trụ.

 

Như vậy, mỗi nền văn hóa đều hình thành nên một phương thức tư duy toán học đặc trưng, phản ánh sự hòa nhập giữa những giá trị triết học sâu xa và những yêu cầu thực tế của xã hội. Từ tính trừu tượng siêu hình trong toán học Ấn Độ đến sự kết hợp nhu cầu thực tiễn và tinh thần trừu tượng hóa trong toán học Hồi giáo, mỗi nền văn hóa đều góp phần làm giàu thêm cho tiến trình phát triển chung của tri thức nhân loại.

Qua đó, toán học hiện lên không chỉ như một phương tiện giải quyết vấn đề, mà còn như tấm gương thu nhỏ, phản chiếu những quan niệm triết lý về thế giới và sự tồn tại của con người.

 

Văn hóa – xã hội và số phận của toán học

Văn hóa không chỉ chi phối cách con người tư duy, mà còn quy định ai được học, và học cái gì. Châu Âu thời Phục Hưng, khi tinh thần nhân văn trỗi dậy, đã chứng kiến sự giải phóng khoa học và toán học khỏi những ràng buộc thần quyền. Khoa học trở thành công cụ khai mở ánh sáng văn minh và tiến bộ. Những tên tuổi vĩ đại như Galileo Galilei, René Descartes và Isaac Newton, không chỉ đại diện xuất sắc cho các nhà khoa học, mà còn là biểu tượng văn hóa – hiện thân của một thời đại tự tin vào lý trí và khả năng cải tạo thế giới bằng tri thức.

Trái lại, với những xã hội mà thần quyền hoặc truyền thống cứng nhắc chiếm ưu thế, toán học thường bị hạn chế. Trong những hoàn cảnh ấy, tri thức có thể chỉ được sử dụng để phục vụ nghi lễ, bói toán hay duy trì trật tự tôn giáo, thay vì khám phá tự nhiên hay cải thiện đời sống con người.

 

Hilbert và Bourbaki từng đề cập với ý rằng: “Toán học không sinh ra từ thói quen học thuộc, mà từ khát vọng không chấp nhận những điều chưa được chứng minh.” Còn Kinh Thánh có câu: “Dân chúng không có sự khải tượng thì bị hư mất.” Vậy thử hỏi, trong một xã hội thiếu vắng cả khát vọng lẫn khải tượng ấy – tức là nơi con người không có truy cầu chân lý, không lý tưởng để soi đường, không động lực để vượt qua những giới hạn – liệu toán học có thể có được sức sống nội tại, và hiện hữu như một biểu tượng rực rỡ của tinh thần nhân loại hay không?

 

Toán học góp phần tái định hình văn hóa

Mối quan hệ giữa toán học và văn hóa là một mối quan hệ hai chiều. Không chỉ bị văn hóa định hình, toán học cũng tham gia định hình lại văn hóa – thông qua ảnh hưởng của nó đến cách con người tư duy, thay đổi khoa học, và tổ chức hành động.

Đặc biệt trong thế kỷ XX, sự phổ cập của xác suất thống kê, tư duy logic và các mô hình toán học đã làm biến đổi sâu sắc triết học, cũng như cách thức tổ chức đời sống xã hội, kinh tế, chính trị, hành chính và giáo dục.

Một minh chứng sống động là Phần Lan – nơi giáo dục nhấn mạnh tư duy phản biện, năng lực tính toán và khả năng giải quyết vấn đề, góp phần kiến tạo một xã hội minh bạch, dân chủ và hiệu quả. Ở đó, năng lực toán học không chỉ là kỹ năng học thuật, mà còn là một phần thiết yếu của văn hóa – thúc đẩy việc hình thành một xã hội lý trí, nền nếp và năng động.

 

Toán học, khi được nuôi dưỡng bởi những giá trị văn hóa tích cực và được đầu tư đúng hướng trong giáo dục, không chỉ hỗ trợ cho việc tạo dựng những thành tựu khoa học – công nghệ vượt trội, mà còn làm sâu sắc thêm bản sắc và sức mạnh văn hóa của mỗi dân tộc.

Vậy phải chăng, toán học, khi được tích hợp vào cấu trúc giáo dục và chính trị, có thể trở thành một trụ cột của bản sắc văn hóa mới – thúc đẩy sự đổi mới và hiện đại hóa?

***

Trong suốt hành trình phát triển của mình, toán học chưa bao giờ tách khỏi dòng chảy văn hóa – xã hội. Tuy bản thân môn khoa học này mang tính phổ quát, nhưng mỗi nền toán học lại phản chiếu tinh thần của thời đại và triết lý sống của cộng đồng đã sản sinh ra nó.

 

Hiểu được mối liên hệ sâu xa ấy, không chỉ giúp ta trân trọng hơn những giá trị của tri thức, mà còn khơi dậy một cái nhìn toàn diện, về vị trí của toán học trong tiến trình khai mở văn minh. Và chính trong sự đan xen giữa tư duy lý tính và bối cảnh văn hóa, giữa khát vọng khám phá và những giới hạn của thời đại, toán học tiếp tục khẳng định vai trò của mình – như một trong những động lực cốt lõi, âm thầm nhưng bền bỉ, dẫn dắt nhân loại hướng tới một tương lai không chỉ tiến bộ, mà còn bền vững và nhân bản.

 

Dương Quốc Việt

Sức mạnh tiềm ẩn của thói quen

 

SỨC MẠNH TIỀM ẨN CỦA THÓI QUEN

Một cách khiến hành vi trở thành thói quen, như trong sách, là nhờ sự lặp lại. Nếu chúng ta tiếp nhận một thói quen xấu bằng cách này sẽ rất khó để thay đổi bởi vì những lối mòn này đã hằn quá sâu trong tâm trí chúng ta.

Ý thức con người, khả năng phản ánh, suy tư và lựa chọn tuyệt diệu, là thành tựu đột phá nhất của chúng ta. Chúng ta vẫn có thể có rất nhiều điều tuyệt diệu cùng một lúc, bởi, may mắn thay, chúng ta còn có khả năng vận hành một cách tự động, thể hiện những hành vi phức tạp mà không cần một chút nhận thức nào.

Bằng cách tập luyện rất nhiều. Những nhiệm vụ ban đầu tưởng chừng rất phức tạp như học chơi guitar, nói ngôn ngữ nước ngoài hay vận hành máy chạy DVD trở thành khả năng trời phú thứ hai sau khi chúng ta thực hành những hành động đó nhiều lần (có thể không áp dụng với máy chơi đĩa DVD). "Nếu luyện tập không dẫn tới sự hoàn hảo," Williams James nói, "mà thói quen cũng không tiết kiệm chi phí cơ năng và xung thần kinh, thì chúng ta thực sẽ ở trong một hoàn cảnh tuyệt vọng."

Tất nhiên cũng có những mặt trái của thói quen, có thể kể đến những thói quen xấu như hút thuốc hay ăn quá độ. Tôi có thể tưởng tượng phần lớn mọi người — đôi khi là cả bạn tôi, đã phản ứng với một bản tin về sự nguy hiểm của tính quá tập trung. "Tôi đã bỏ hết những thói hư tật xấu của mình; xin đừng lấy mất cả gia vị cuộc sống của tôi!" — tất cả đều mong muốn tìm được một cách dễ dàng để bỏ một số thói quen xấu.

Charles Duhigg, phóng viên điều tra của tờ New York Times, đã viết một cuốn sách thú vị để giúp chúng ta làm việc đó, "Sức mạnh của Thói quen: Tại sao chúng ta làm những việc chúng ta làm trong cuộc sống và công việc." Duhigg từng đọc hàng trăm trang nghiên cứu khoa học và phỏng vấn các nhà khoa học chủ nhân các nghiên cứu đó, và khai quật ra nhiều kết luận thú vị về sự hình thành và thay đổi của thói quen từ các lĩnh vực như tâm lý học xã hội, tâm lý học lâm sàng và khoa học thần kinh.

Đây không phải là một cuốn sách self-help chỉ phản ánh một biện pháp thô kệch của chỉ một tác giả, thay vào đó, là một cái nhìn nghiêm túc về khoa học về cách hình thành và thay đổi của thói quen.

Duhigg lạc quan về cách chúng ta vận dụng khoa học vào thực tế. "Khi bạn hiểu rằng thói quen có thể thay đổi," ông kết luận, "bạn lập tức có sự tự do — và trách nhiệm — để tái tạo thói quen. Ngay khi bạn hiểu được rằng thói quen có thể được tái tạo, sức mạnh này trở nên dễ nắm bắt, và lựa chọn duy nhất còn lại là lao vào mà làm việc." Ông cũng đưa ra gợi ý rằng chúng ta có thể ảnh hưởng tới hành vi nhóm bằng việc hiểu bản chất của thói quen, biến các công ty trở thành những kẻ làm lợi và đảm bảo sự thành công của các phong trào xã hội.

Ông ấy lập luận bằng cách đưa ra các câu chuyện thi thú và trường hợp điển hình. Người đọc sẽ hiểu được bằng cách nào và tại sao Target có thể nói được khách nào nữa nào đang mang bầu, ngay khi họ kể với bạn bè và gia đình; bằng cách nào mà Rick Warren từ một mục sư u sầu của một giáo đoàn nhỏ trở thành một vị lãnh đạo của một trong những đại giáo đoàn lớn nhất thế giới; tại sao sự từ chối nhường ghế của Rosa Parks khởi xướng một phong trào trong khi những sự từ chối khác không làm được điều tương tự; và tại sao vụ cháy năm 1987 ở Ga Ngầm London không bị dập tắt, dẫn tới cái chết của 31 người.

Đáng tiếc là, cuốn sách của Duhigg không làm rõ làm thế nào để chúng ta có thể phân tách những ví dụ này thành một toa thuốc cho sự thay đổi, vì ông đã gộp chung những hành vi khác biệt tương đối rõ, ở cấp độ cá nhân và xã hội, vào thành một khối lập phương về thói quen. Trong chương đầu tiên, ông đưa ra một cơ chế đơn giản là "mạch thói quen", trong đó một ám hiệu từ môi trường có thể tự động dẫn đến một chuỗi hành vi được đền đáp. 

Ông bám lấy cơ chế này, sử dụng nó như một khung nghiên cứu những hành vi khác nhau như tại sao người ta mua một loại kem đánh răng nhất định, nghiện thuốc lá và chất cồn, và thích nghe những bài hát nhất định trên đài. Sự nguy hiểm của việc cố gắng để giải thích quá nhiều chỉ với một khung nghiên cứu đó là nó bỏ qua những sự phân hoá lớn về lý do người ta cư xử "như mất trí", đó là những sự phân hoá chúng ta cần hiểu nếu muốn thay đổi những hành vi này.

Một cách khiến hành vi trở thành thói quen, như trong sách, là nhờ sự lặp lại. Nếu chúng ta tiếp nhận một thói quen xấu bằng cách này sẽ rất khó để thay đổi bởi vì những lối mòn này đã hằn quá sâu trong tâm trí chúng ta. Chúng ta phải tập luyện đầy đau đớn một cách phản xạ tốt hơn để tạo hằn một nếp mới. Duhigg đưa ra ví dụ về sự thành công của huấn luyện viên Tony Dungy, người, với rất nhiều sự luyện tập, đã dạy những cầu thủ của anh ta nhiều những chuyển động quan trọng để họ có thể thực hiện mà không cần nghĩ, kể cả ở thời điểm quan trọng nhất trong trận đấu. Những thói quen xấu có thể vượt qua được bằng cách học những thói quen mới và tập luyện chúng nhiều lần.

Nhưng tiếp tới những sự cưỡng ép hoặc nghiện, những hành vi bao gồm sự lệ thuộc vào chất hoá học, như nicotine hoặc cồn, hoặc những hành vi đã trở nên quá thoả đáng đến nỗi chúng gần như không thể chống cự (như đánh bạc). Nhiều gia đình đổ vỡ có thể minh chứng cho điều này, những thói quen này là những thói quen khó thay đổi nhất. Không may thay, không có một viên đạn thần kỳ nào, mặc dù đặc trị và bảo trợ xã hội có thể hiệu quả.

Những hành vi khác trở thành thói quen bởi chúng là những lề thói xã hội — những lề thói mà chúng ta chẳng mấy khi đặt câu hỏi hay nghĩ về. Chúng ta bắt tay nhau khi gặp, đi tất cùng màu và ăn bằng dao bởi đó là những tập quán ta đã được học. Những hành vi đó không phải những đường hằn sâu trong tâm trí ta, mà là những hành động ta dễ dàng thay đổi nếu như quy luật hay phong tục quy định chúng thay đổi.

Trước đây không lâu, ví dụ, người Mỹ theo thói quen thường quên không đeo đai an toàn — vào năm 1984, 86% không đeo dây. Trước 2010, "thói quen" đã bị đảo ngược, 85% người Mỹ đã thắt dây an toàn. Sự thay đổi này không bao gồm việc học một thói quen mới, cách ma ta dành ra hàng trăm giờ học một nhạc cụ mới. Sau tất cả, người ta cũng học được cách đeo và thắt đai an toàn. Thực ra, điều này diễn ra bởi sự thay đổi lề thói trong xã hội (khích lệ bởi lập pháp một số bang). Trên thực tế, các nhà tâm lý học xã hội đã cho biết một cách hiệu quả để thay đổi nhiều hành vi theo thói quen đó là thay đổi nhận thức của con người ta về những lề thói quy định chúng, dẫn tới việc giảm uống rượu trong khuôn viên trường đại học, hay là giảm sử dụng năng lượng tại nhà. 

Một loại hành vi theo thói quen khác liên quan nhiều hơn tới hoạt động thần kinh, có thể kể tới sự diễn giải tình huống tuỳ theo ý nghĩa của tình huống đối với họ và cách họ tương xứng với diễn ngôn họ thường nói với chính mình. Những hành vi này trở thành thói quen bằng cách kinh niên mà người ta diễn giải thế giới. Một "câu chuyện" của một sinh viên da màu có thể là về việc cô không thấy thuộc về ngôi trường đại học chủ yếu toàn da trắng mà cô theo học, khiến cô rơi vào sự tách biệt và ê chề trong học tập. Nghiên cứu chỉ ra rằng thay đổi những câu chuyện về sinh viên da đen về cảm giác thuộc về của họ cải thiện khả năng học thuật và sức khoẻ trong suốt thời gian đại học.

Mấu chốt ở đây là những hành vi mang tính thói quen có rất nhiều dạng khác nhau, và gom chúng lại tất cả trong một khung nghiên cứu sẽ bỏ qua những sắc thái về cách mà ta thay đổi hành vi hiệu quả. Những năm gần đây, các nhà tâm lý học xã hội đã phát triển nhiều phương pháp can thiệp để giúp con người cải thiện cuộc sống, chỉ có một vài trong số đó là bao gồm cách phá bỏ các thói quen xấu như Duhigg mô tả.

Tuy vậy thì "Sức mạnh của Thói quen" vẫn là một cuốn sách dễ chịu, và người đọc sẽ tìm thấy những lời khuyên hữu ích để thay đổi ít nhất là vài thói quen xấu của họ — kể cả nếu họ không dễ dàng từ bỏ chúng.

Trạm đọc