Thứ Ba, 17 tháng 11, 2026

Những chiếc 'drone lửa' của Chúa Trịnh

 

NHỮNG CHIẾC 'DRONE LỬA' CỦA CHÚA TRỊNH

 

Năm 1672, trong cuộc chiến Trịnh - Nguyễn, quân chúa Trịnh đã thả con diều lửa vào lũy Thầy. Từ ghi chép về trận đánh, lần theo dấu vết kỹ thuật và nguyên liệu, có thể thấy mạng lưới tri thức quân sự rộng lớn hiện diện trên chiến trường.

 

Một đêm tháng 11 âm lịch, năm 1672, bên ngoài lũy Thầy nổi tiếng ven sông Nhật Lệ, Quảng Bình, một trong những trận đánh lớn cuối cùng của cuộc xung đột Trịnh - Nguyễn đã kéo dài được gần nửa thế kỷ sắp nổ ra.

Tháng 10 năm đó, Trịnh Tạc huy động một lực lượng lớn tấn công Nam Hà trong trận chiến lớn thứ bảy, cũng là trận chiến cuối cùng, giữa hai bên trong vòng 46 năm.

 

Quân thủy phe Đàng Ngoài gồm 800 chiến thuyền dưới quyền chỉ huy của Trịnh Căn, con trai và người kế vị của Trịnh Tạc, và quân bộ do viên tướng dày dạn kinh nghiệm đã 64 tuổi Lê Thì Hiến thống suất.

Đối thủ của Lê Thì Hiến, chỉ huy lực lượng phòng thủ bên phía Chúa Nguyễn Phúc Tần, là lão tướng Nguyễn Hữu Dật đã 70 tuổi và gần như là một huyền thoại sống trong quân đội Nam Hà.

 

Nhiều ngày giao tranh bất phân thắng bại diễn ra ở khu vực lũy Trấn Ninh, một trong ba lũy chính của hệ thống lũy Thầy. Lê Thì Hiến đã sử dụng gần như mọi thủ thuật và kỹ thuật binh pháp của thời bấy giờ: giáp công hai mặt thủy - bộ, đại bác để bắn vào lũy, các cuộc tập kích ban đêm, dùng sào dài buộc mồi lửa phóng vào trong lũy, và dùng "súng mật sự" lắp thứ đạn "một mẹ năm con" bắn thủng được cả đồ đồng, đồ sắt.

 

Trước sức ép lớn từ lực lượng tấn công, bên phòng thủ đã phải dốc toàn lực. Đích thân Nguyễn Phúc Tần "thống suất tướng sĩ chánh doanh tiến đóng ở trại Toàn Thắng, huyện Vũ Xương để làm thanh thế tiếp viện," và tăng quân cho lũy Trấn Ninh.

Nguyễn Hữu Dật ra lệnh "vơ lượm lấy các thuyền của nhân dân đỗ ở sông, bóc lấy ván, dựng lên làm sách lũy, rồi đan sọt chứa cát ở trong chia đặt thân lũy," cũng như sai quân lính bó củi và cỏ để đốt đồng loạt vào ban đêm, tạo ra hiệu ứng tâm lý lớn cho quân phòng thủ - "quân chúa Trịnh đem hết sức sắc bén ra đánh, cũng không hạ được".

 

Vũ khí từ bầu trời

Trong hoàn cảnh chiến sự bế tắc, Lê Thì Hiến đã viện tới thứ vũ khí tối hậu, trong những diễn biến cuối cùng của cuộc xung đột. Cảnh tượng được "Lịch triều tạp kỷ" mô tả không khác một cuộc hãm thành trong phim Chúa nhẫn đã diễn ra ở Quảng Bình vào ngày đông năm 1672 đó:

 

"Bọn Lê Thời [Thì] Hiến sai người đem rất nhiều diều giấy. Buộc đồ dẫn hỏa, nhân chiều gió, thả lên, khiến diều theo gió bay vào trong lũy, rồi cắt dây cho diều bổ xuống. Quân trại và pháo đài [ở trong lũy] bị thiêu cháy, sáng rực góc trời.

Cai cơ Thái Sơn hầu đốc thúc quân lính chữa cháy: lấy nước tưới thì lửa lại lem lém bén đến thân họ, đến nỗi nhiều lính cứu hỏa bị thương chết. Đó là vì diều giấy dùng thứ dầu rái để dẫn hỏa, nếu không dùng cát thì không sao dập tắt được".

 

Diều lửa, nếu nói theo ngôn ngữ ngày nay có thể là "drone lửa", chỉ là một trong nhiều sáng tạo quân sự của thời Trung đại có tính toàn cầu đã được áp dụng trong cuộc xung đột địa phương tại Việt Nam, nhưng nó là một sáng tạo khá tiêu biểu, và rất hấp dẫn về mặt hiệu ứng tâm lý - thị giác. Nó có chi phí thấp, dễ sản xuất và triển khai, với hiệu quả không hề tồi.

 

Diều lửa hẳn đã trở thành tri thức và sáng tạo có tính toàn cầu, hoặc ít ra là phổ quát ở châu Á vào thời chiến tranh Trịnh Nguyễn.

Ở Thái Lan chẳng hạn, khi Vua Petracha (trị vì 1688-1703) của Vương quốc Ayutthaya xâm lăng Ratchsima vào năm 1690, ông đã dùng những con diều có gắn hũ đất sét đựng dầu, thả cho bay qua tường thành Ratchsima, rồi đốt dây diều nối với hũ đất, gây ra trận "mưa lửa" xuống thành phố.

 

Diều lửa, như một kỹ thuật chiến tranh, như vậy đã trở thành tri thức chung của các chuyên gia quân sự thời bấy giờ, với những điều chỉnh địa phương phù hợp.

 

St

 

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét