Chủ Nhật, 6 tháng 9, 2026

Đại Cồ Việt là quốc hiệu do vua Đinh Bộ Lĩnh đặt ra

 

ĐẠI CỒ VIỆT LÀ QUỐC HIỆU DO VUA ĐINH BỘ LĨNH ĐẶT RA

Đất nước Việt Nam qua các thời kỳ lịch sử đã dùng nhiều tên gọi hoặc quốc hiệu khác nhau: Trong đó, Đại Cồ Việt là quốc hiệu do vua Đinh Bộ Lĩnh (Đinh Tiên Hoàng) đặt ra, tồn tại dưới thời nhà Đinh, nhà Tiền Lê đến đầu thời Nhà Lý, với kinh đô ban đầu đặt tại Hoa Lư và từ tháng 7 âm lịch năm 1010 dời về tại Thăng Long.

"Đại" theo nghĩa chữ Hán là lớn, "Cồ" là âm Việt cổ của từ Cự hay Cừ cũng là lớn. Về sau, Cồ viết theo chữ Nôm gồm 2 chữ Hán là Đại ở trên và Cù ở dưới. Đinh Tiên Hoàng muốn ghép hai chữ để khẳng định nước Việt là nước lớn.

"Đại Cồ Việt có nghĩa là nước Việt rộng lớn trông suốt cả bốn cõi hay tám cõi theo lối hiểu ngày xưa, ấy là cái cao vọng của người không những muốn thống trị mà còn muốn bành trướng thế lực ra tám cõi nữa".

Đại Cồ Việt là quốc hiệu được dùng trong 8 đời vua của 3 triều Đinh, Tiền Lê, Lý, với quãng thời gian dài 86 năm (968 - 1054). Đến năm Giáp Ngọ, niên hiệu Long Thụy Thái Bình thứ 1 (1054), vua Lý Thánh Tông mới đặt lại quốc hiệu là Đại Việt. 

Sử sách ghi chép rằng: Ở thời ấy, nhà Tống (Trung Hoa) đã thành lập, thống nhất lãnh thổ và đang ra sức lập nên một đế chế như nhà Đường trước kia. Tình hình đó đặt nước ta trước nguy cơ xâm lược mới, đòi hỏi tầng lớp thống trị trong nước phải nhanh chóng thống nhất lực lượng để đối phó với nạn ngoại xâm.

Với tài năng sáng suốt, dũng cảm mưu lược hơn người, nắm trong tay một lực lượng quân sự mạnh, Đinh Bộ Lĩnh đánh đâu thắng đấy, tự xưng là Vạn thắng Vương. Cùng với các tướng đánh chiếm các vùng xung quanh Hoa Lư, rồi đánh ra Đằng Châu… quét sạch các hùng trưởng cát cứ (Mười hai sứ quân), tiếp nối quốc thống của Triệu Vũ Đế.

Năm Mậu Thìn, năm thứ I (968), Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi tự xưng hoàng đế, lập nên nhà Đinh, đặt quốc hiệu là Đại Cồ Việt, dời kinh ấp về động Hoa Lư, bắt đầu dựng đô mới, đắp thành đào hào, xây cung điện, đặt triều nghi, tôn hiệu là Đại Thắng Minh Hoàng Đế... thể hiện ý chí độc lập của dân tộc ta mà bộ máy quân chủ nhà Đinh là đại biểu.

Đầu năm 970, Đinh Bộ Lĩnh tiến thẳng một bước, bỏ hẳn việc dùng niên hiệu của hoàng đế Trung Hoa, đặt niên hiệu là Thái Bình rồi sai sứ sang giao hảo với nhà Tống.

Năm 979, nhân tình hình nước ta không ổn định. Đinh Bộ Lĩnh và con trai đầu bị tên quan nhỏ giết chết.

Con trai nhỏ 6 tuổi Đinh Toàn lên ngôi không quán xuyến được triều chính, Lê Hoàn – thập đạo tướng quân làm phó vương nắm quyền chỉ huy quân sự, được thái hậu giao cho quyền chấp chính thay vua, các tướng nhà Đinh do nghi kỵ (sợ Lê Hoàn cướp ngôi nhà Đinh) mà khởi binh chống lại đã bị Lê Hoàn tiêu diệt.

Nhà Tống đem quân sang xâm lược. Lê Hoàn được thái hậu giao cho tuyển tướng, luyện quân chuẩn bị cuộc kháng chiến, sau đó ông được các tướng suy tôn làm vua Lê Đại Hành (nhà Tiền Lê) đến đầu năm 1005.

Mùa thu năm 980 các vương triều Trung Hoa mang quân sang xâm lược, nhưng bị chống trả quyết liệt. Tiêu biểu là chiến thắng vang dội của Lê Hoàn đã đánh thắng quân nhà Tống xâm lược (981), giết chết tướng Hầu Nhân Bảo. Năm sau (982), Lê Đại Hành mang quân đánh Chiêm Thành vì Chiêm Thành đã bắt giữ sứ giả của Đại Cồ Việt…

Thắng lợi của Lê Hoàn trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống thật to lớn và nhanh chóng làm nức lòng nhân dân cả nước, củng cố vững chắc niềm tin vào khả năng bảo vệ độc lập của dân tộc.

Sau khi Lê Hoàn chết (1006), con trai Lê Long Đĩnh lên ngôi vua, nhưng không được lòng dân. Lý Công Uẩn (chỉ huy cấm quân) lên làm vua đặt niên hiệu là Thuận Thiên dời đô từ Hoa Lư ra thành Đại La và đổi tên là Thăng Long.

Sự việc này thể hiện một bước trưởng thành mới của ý thức dân tộc, mở ra một giai đoạn phát triển quan trọng của chế độ quân chủ trung ương tập quyền Việt Nam.

Sự thay đổi ngôi vua từ nhà Lê sang nhà Lý phù hợp với tình hình lúc bấy giờ, muôn dân muốn có một triều vua mới đủ uy tín để ổn định đất nước, phát triển xã hội.

Trong thế kỷ XI, nhà Lý trải qua các triều vua Thái Tổ (1010-1028), Thái Tông (1028-1054), Thánh Tông (1054-1071), Nhân Tông (1072-1127). Các vua đầu nhà Lý tổ chức lại việc cai trị, đặt quan lại, luật pháp, xây dựng quân đội, củng cố khối đoàn kết dân tộc…

Dưới thời Đinh Bộ Lĩnh, ruộng đất trong nước tập trung vào tay chính quyền trung ương. Để đảm bảo quyền sở hữu đó, nhà vua thực hiện việc phong lại các trang ấp vốn đã tồn tại của các thổ hào không chống đối,…

Để giữ vững quyền lực của chính quyền trung ương, nhà nước thời Đinh – Lê đã có một số ruộng đất riêng để vừa tự cấp, vừa phục vụ việc tế lễ (tự điền). Cơ sở kinh tế chủ yếu của xã hội vẫn là ruộng đất ở làng xã, đem chia cho nhân dân theo tập tục của làng xã hàng năm nộp tô thuế cho Nhà nước.

Ở thế kỷ 10, khi đất nước Ðại Cồ Việt bước vào kỷ nguyên độc lập tự chủ lâu dài, cũng là lúc nảy sinh những mầm mống của một nền văn học dân tộc dưới hình thức chữ Hán và chịu ảnh hưởng của tư tưởng Phật giáo.

Các danh nhân như Khuông Việt, Pháp Thuận và Vạn Hạnh là những người được triều đình trọng dụng và có tầm ảnh hưởng lớn đến văn hóa dân tộc. Đinh Tiên Hoàng là người đầu tiên lập chức tăng thống đưa phật giáo trở thành quốc đạo.

Đinh Nhài

 

Thứ Bảy, 5 tháng 9, 2026

Tham gia vào các hoạt động xã hội và gắn kết cộng đồng bạn sẽ sống yêu đời hơn

 

THAM GIA VÀO CÁC HOẠT ĐỘNG XÃ HỘI VÀ GẮN KẾT CỘNG ĐỒNG BẠN SẼ SỐNG YÊU ĐỜI HƠN

Một cuộc nghiên cứu vào năm 1996 với hơn 12.000 người Thụy Điển và nhiều cuộc nghiên cứu khác đều cho kết quả: Những người tham gia vào các sự kiện mang tính văn hóa, xã hội như đi lễ nhà thờ, đến rạp chiếu phim, nhà hàng hay tham gia các sự kiện thể thao có xu hướng sống lâu và khỏe mạnh hơn những người không tham gia.

Một trong những lý do để lý giải cho việc này là các hoạt động trên làm gia tăng kết nối xã hội, cải thiện các mối quan hệ và tăng cường cảm giác được thuộc về trong cộng đồng, vốn là những yếu tố đi liền với sự tích cực và sức khỏe tinh thần.

Ngoài ra, các hoạt động văn hóa còn giúp rèn luyện tư duy nhạy bén hơn. Vì vậy, tham gia vào các sự kiện trên sẽ giúp bạn đánh tan nỗi lo tuổi tác và sống yêu đời hơn.

Bằng chứng khoa học nổi bật

Giảm tuổi sinh học: Các nghiên cứu từ Đại học College London (UCL) công bố cho thấy những người tham gia hoạt động nghệ thuật, văn hóa hàng tuần có tuổi sinh học trẻ hơn khoảng 1 năm so với người không tham gia. Thậm chí, việc đi xem kịch, nghe nhạc sống hay đi rạp phim thường xuyên giúp cơ thể lão hóa chậm hơn tới 4%.

Giảm nguy cơ tử vong: Một nghiên cứu theo dõi kéo dài cho thấy nhóm có mức độ gắn kết xã hội cao giảm đến 42% nguy cơ tử vong.

Hiệu quả tương đương tập thể dục: Các nhà khoa học tại Viện Khoa học Tokyo nhận định tác động tích cực của việc duy trì đời sống văn hóa phong phú đối với sức khỏe thể chất có thể sánh ngang với lợi ích của việc tập thể dục thường xuyên hoặc từ bỏ thuốc lá.

Vì sao các hoạt động này giúp sống lâu và khỏe mạnh?

Các chuyên gia y tế tế lý giải lợi ích này đến từ mô hình sinh-tâm-xã hội (biopsychosocial):

1. Về mặt sinh học (Thể chất): Bước ra ngoài để đến nhà hàng, nhà thờ hay sân vận động buộc cơ thể phải vận động nhẹ nhàng. Trải nghiệm nghệ thuật và giải trí kích thích hệ thống miễn dịch, làm giảm các hormone căng thẳng (như cortisol) và hạ thấp chỉ số viêm nhiễm trong hệ tim mạch.

2. Về mặt tâm lý (Tinh thần): Điện ảnh, thể thao và âm nhạc mang lại cảm xúc tích cực, khơi dậy cảm hứng và sự thư thái. Điều này giúp ngăn ngừa suy giảm nhận thức, đẩy lùi chứng trầm cảm và chứng sa sút trí tuệ (Alzheimer) ở người lớn tuổi.

3. Về mặt xã hội (Kết nối): Đi lễ nhà thờ, đến nhà hàng hay câu lạc bộ thể thao giúp củng cố các mối quan hệ xã hội. Sự kết nối này xóa bỏ cảm giác cô đơn – một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm sức khỏe nghiêm trọng ở người già.

Thanh Xuân Mỗi Người Chỉ Có Một, Sao Không Sống Cho Chính Mình?

 

THANH XUÂN MỖI NGƯỜI CHỈ CÓ MỘT, SAO KHÔNG SỐNG CHO CHÍNH MÌNH?

 1) Ước mơ thanh xuân, hạnh phúc cuộc đời

Tôi nhớ khi tôi có 4 tuổi, có lần cô giáo mầm non của tôi đã hỏi: “Ước mơ của con mai sau là gì?”. Lúc đó, tôi cũng rất ngây thơ: “Ước mơ à…mai sau con muốn là công chúa”. Lúc đó, tôi chỉ nghĩ công chúa vừa xinh đẹp lại vừa tốt bụng, sống trong lâu đài nguy nga, chỉ việc đợi một ngày hoàng tử đẹp trai tới cưới công chúa, nếu được như vậy thì thật tốt quá!

Đáng tiếc, 10 năm sau, tôi lại cho rằng trở thành công chúa là 1 ước mơ viển vông, vô nghĩa, những mơ mộng hồi nhỏ sớm đã bị tôi vứt bỏ. Nhưng mà, càng lớn suy nghĩ người ta càng thay đổi, thanh xuân này của tôi, tôi muốn thử một lần sống cho mơ ước “viển vông” ngày bé.

Tôi muốn là một công chúa. Một công chúa có thể khóc, có thể cười, tự do, an nhiên, ngẩng cao đầu mà sống và có được tất cả hạnh phúc không phải từ hào quang của công chúa, mà là từ hào quang của chính tôi!

Đó là ước mơ của tôi. Vậy bây giờ bạn có thể nói cho tôi, ước mơ bạn dành cho thanh xuân này là gì?

Thanh xuân mà! Hãy dám mơ, dám sai. Hãy mơ một giấc mơ lớn, không phải để ngủ say trong đó, mà là để phù phép nó thành hiện thực.

Thanh xuân chính là tuổi trẻ, mà với mỗi người thanh xuân lại là duy nhất. Không có ai mãi mãi 18 tuổi, nhưng luôn có những con người 18 tuổi. Bầu trời của năm 18 tuổi là hoa nở, là trời xanh, là mây trắng, là những ánh mặt trời đan vào nhau, là tiếng cười, tiếng hò reo không ngớt.

Các bạn đang tuổi trẻ đầy hoài bão, mơ mộng, đừng chần chừ lo nghĩ gì nhiều, hãy cứ mơ đi. Người lớn hay phàn nàn trẻ con lắm mơ nhiều mộng, mơ ước nhưng lại không thực tế, viển vông, vô nghĩa, sao không sống một cuộc đời nhàn nhã, ổn định một chút, sau này cũng chẳng lo lênh đênh, tạm bợ.

Nhàn nhã thật ra là yếu đuối, ổn định thật ra là đơn điệu, với tuổi trẻ đang hừng hực khí thế kia, bạn chấp nhận cuộc sống như vậy sao? D. Điđơrô có câu nói rằng “Nếu không có mục đích, anh không làm được gì cả, anh cũng không làm được cái gì vĩ đại nếu như mục đích tầm thường” mục đích tầm thương chính là ước mơ sợ hãi, một ước mơ sợ hãi sẽ chẳng thể làm nên một thành quả mạnh mẽ.

Ước mơ phải lớn hơn sự sợ hãi. Nếu ước mơ của bạn không thể khiến bạn khao khát thì có thể chúng không đủ mạnh để chống lại những sự sợ hãi lớn dần lên và cuối cùng ngăn bạn hiện thực hóa giấc mơ. Cho nên, bạn trẻ, bạn hãy dũng cảm lên, hãy mơ một giấc mơ lớn, bạn hãy mơ cho mình một tương lai như một nàng công chúa để mà cố gắng từng ngày.

Có ước mơ mà không hành động, mãi mãi sẽ chẳng bao giờ thực hiện được

Thật ra, mọi người ở tuổi trẻ, ai cũng có ước mơ, dù nhỏ hay lớn, thế nhưng mà số ước mơ có thể thực hiện được đều rất ít, tại sao vậy?

Khoa học đã chứng minh rằng ai cũng có một ước mơ trong cuộc đời nhưng lại có đến 92% cho rằng “giấc mơ mãi mãi chỉ là giấc mơ”. 8% còn lại họ có bí quyết gì thế? Nội dung câu chuyện tự lực của 8% này chỉ đơn giản nói về mấy yếu tố: kiên cường, dũng cảm, kiên trì, cần cù, …

Các bạn có thấy người thành công nào đến giữa chừng mà dừng lại, nói “Thôi, tôi mệt lắm, tôi không thể tiếp tục được nữa” chưa ?, tất cả đều nỗ lực đến phút cuối, bởi vì nếu bạn theo đuổi ước mơ, thành công sẽ theo đuổi bạn. Đừng khi nào đặt ra bất cứ giới hạn nào cho bản thân, phá bỏ vòng an toàn ấy đi, bạn sẽ thấy mình tiến bộ từng ngày để có thể tạo ra ánh hào quang cho chính mình.

Con người chăm chỉ mới là con người cầu tiến, con người luôn không ngừng nỗ lực, hoàn thiện bản thân mới là con người làm chủ thanh xuân, làm chủ vận mệnh đời mình.

Một nhà hiền triết đã nói: “Người ta không mắc sai lầm vì dốt mà vì tưởng mình là giỏi”. Đừng tạo cho bản thân mình bất cứ một giới hạn nào cả, vì năng lực của con người là vô hạn, năng lực đó sẽ tiếp tục được phát triển chừng nào bạn có đủ niềm tin và sự khiêm nhường.

Có người nói: “Thanh xuân chính là gặp gỡ 7 cái tôi: Một là tươi sáng, hai là đau buồn, ba là đẹp đẽ, bốn là mạo hiểm, năm là quật cường, sáu là mềm yếu, và cái cuối cùng là đang trưởng thành”

Thế nhưng, thanh xuân cũng là những chuyến tàu chất chứa ước mơ tuổi trẻ mà nơi đến có khi là những sân ga không có ánh mặt trời. Trong một ngày gió đông cản lối, ta đã từng hao hụt niềm tin… Rồi giữa những bối rối, bâng khuâng, một bông hoa cứ lặng lẽ nở, gửi gắm vào thanh xuân những rung động đầu đời, để rồi cứ thế mà tỏa hương.

Hãy nghe tôi, bạn hãy dũng cảm mà tiến về về phía trước, đừng ngại ngần mà hãy sống hết mình cho một tương lai duy nhất, để đến lúc quay đầu nhìn lại có thể mỉm cười, mình đã từng có một thanh xuân không nuối tiếc.

Đỗ Thu Phương