CÁCH DẠY BÉ TẬP NÓI HIỆU QUẢ, DỄ THỰC HIỆN
Dạy bé tập nói là một cột mốc quan trọng trong hành trình phát triển ngôn ngữ và tư duy của trẻ. Để con có thể phát âm rõ ràng, dùng từ đúng ngữ cảnh và giao tiếp tự tin, cha mẹ cần chú ý rèn luyện kỹ năng ngôn ngữ ngay từ sớm.
Bài viết dưới đây sẽ gợi ý những cách dạy bé tập nói đơn giản, dễ áp dụng tại nhà, giúp bố mẹ đồng hành cùng con hiệu quả trên hành trình học nói đầu đời.
Sự phát triển ngôn ngữ của bé qua các giai đoạn
Khi mới sinh ra, trẻ chưa thể nói chuyện và chỉ có thể thể hiện cảm xúc hay tâm trạng thông qua những cử chỉ như khóc, nhăn mặt. Bố mẹ chỉ có thể lắng nghe và thấu hiểu trẻ thông qua những ngôn ngữ hình thể. Đến từng giai đoạn khác nhau, trẻ sẽ có sự phát triển ngôn ngữ khác nhau như sau:
- Giai đoạn 3 tháng tuổi: Khi được 3 tháng tuổi, bé đã biết lắng nghe giọng nói cũng như quan sát khuôn mặt khi cha mẹ trò chuyện cùng bé. Bên cạnh đó, trẻ cũng rất thích thú khi lắng nghe những âm thanh và giọng nói trong môi trường xung quanh.
- Giai đoạn 6 tháng tuổi: Khi được 6 tháng tuổi, bé đã bắt đầu bập bẹ nói được những âm thanh khác nhau. Thông thường bé sẽ phát âm được “ba-ba” hoặc “da-da”. Đến đầu tháng thứ 7, một số bé đã có thể lắng nghe và trả lời khi được gọi tên. Ở giai đoạn này, bé thường chỉ có thể phát âm ngẫu nhiên và không có nghĩa.
- Giai đoạn 9 tháng tuổi: Khi được 9 tháng tuổi, bé bắt đầu có thể hiểu những từ cơ bản như “tạm biệt” và “không”. Trẻ cũng đã biết sử dụng phụ âm và điều chỉnh âm điệu của giọng nói.
Giai đoạn 12 - 18 tháng tuổi: Đa số các bé có thể nói được những từ đơn giản như “mama” và “baba” khi được 1 tuổi. Trẻ cũng có thể hiểu được những câu nói ngắn gọn của bố mẹ, ví dụ như “Con hãy ngồi xuống”.
- Giai đoạn 18 tháng tuổi trở lên: Khi trẻ được 18 tháng tuổi trở lên, bé đã có thể nói được những từ đơn giản như các bộ phận trên cơ thể, tên người. Trẻ có thể lặp lại theo những từ đơn giản khi bạn nói chuyện với trẻ.
- Giai đoạn 2 tuổi: Khi được 2 tuổi, bé đã có khả năng nói được những câu ngắn gọn từ 2 - 4 từ, ví dụ như “Con, sữa” hoặc “Mẹ ơi, tè”. Trẻ ở độ tuổi này cũng học thêm những từ ngữ chỉ sự vật như “ghế”, “bàn”.
- Giai đoạn 3 tuổi: Khi được 3 tuổi, vốn từ vựng của trẻ sẽ nhanh chóng mở rộng. Bé sẽ biết thêm những ngôn ngữ trừu tượng như “lúc này”, “bây giờ”, những từ ngữ chỉ cảm giác như “vui”, “buồn”.
Dưới đây những cách dạy bé tập nói mà bố mẹ có thể tham khảo và đồng hành cùng con trong quá trình trẻ tập nói:
Dạy bé tập nói qua hình ảnh
Hình ảnh nhiều màu sắc luôn thu hút sự chú ý của trẻ nhỏ, là công cụ tuyệt vời giúp bé học nói dễ dàng hơn. Cha mẹ có thể dùng sách tranh, thẻ hình, hoặc hình ảnh các con vật , đồ vật quen thuộc để dạy bé nhận biết và gọi tên.
Khi chỉ vào từng hình, mẹ nên phát âm rõ ràng và chậm rãi, ví dụ: “Đây là con voi – voi kêu tu tu”. Việc lặp lại thường xuyên kèm theo nét mặt biểu cảm sẽ giúp bé ghi nhớ từ nhanh hơn và hào hứng hơn khi học nói.
Đọc truyện cho bé
Đọc truyện cho bé là cách đơn giản nhưng rất hiệu quả để phát triển ngôn ngữ cho bé. Mẹ nên chọn truyện ngắn, nhiều hình minh họa, từ ngữ dễ hiểu. Khi đọc, mẹ có thể nhấn mạnh từ khóa và đặt câu hỏi đơn giản để bé cùng tham gia.
Tập nói cho bé qua mô tả đồ vật
Trong sinh hoạt hằng ngày, cha mẹ nên tận dụng mọi cơ hội để trò chuyện với bé . Khi cho bé ăn, thay đồ hay chơi cùng, hãy mô tả các đồ vật một cách đơn giản, gần gũi. Lặp lại lời nói gắn với hành động thực tế sẽ giúp bé ghi nhớ từ vựng nhanh hơn và hình thành phản xạ ngôn ngữ tự nhiên.
Đặt câu hỏi cho bé
Khi trẻ phát triển, trẻ sẽ dần quan tâm đến môi trường xung quanh nhiều hơn. Vậy nên, bố mẹ nên bắt đầu đặt câu hỏi cho con nhiều hơn khi trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên.
Bố mẹ có thể bắt đầu với những câu hỏi đơn giản ví dụ như: “Con có muốn uống sữa không?”, “Con có muốn đi chơi không?”,...
Khi trẻ lớn dần lên, bạn có thể trò chuyện với trẻ về sự vật hay con người xung quanh trẻ nhiều hơn, chẳng hạn như: “Ông nội ở kia”, “Con nhìn xem, đằng kia có một chiếc xe ô tô.”,...
Mở rộng vốn từ vựng cho bé
Ba mẹ có thể bổ sung vốn từ cho bé bằng cách thêm một vài từ mới trong những câu bé nói. Bé sẽ biết nhận diện thêm từ mới và biết cách liên kết các từ với nhau. Có thể sẽ mất nhiều thời gian để bé nói được một câu dài, vì vậy cần có sự kiên nhẫn để giúp bé luyện tập.
St
