BÍ QUYẾT HỌC TẬP HIỆU QUẢ TỪ KỸ THUẬT FEYNMAN

 

Chúng ta chấp nhận một thực tế rằng học tập là một quá trình suốt đời để theo kịp sự thay đổi. Nhiệm vụ cấp bách nhất là cần dạy mọi người về phương pháp học

Có một phương pháp học tập hữu ích có thể giúp bạn ghi nhớ kiến thức hiệu quả và lâu dài, kỹ thuật Feynman. 

Kỹ thuật Feynman, được đặt tên theo nhà vật lý học đoạt giải Nobel Richard Feynman. Kỹ thuật hướng đến việc đào sâu kiến thức thay vì học thuộc lòng như phương pháp truyền thống thông thường.

Giá trị cốt lõi và cách thức áp dụng kỹ thuật Feynman

Không khuyến khích việc nhồi nhét việc nhồi nhét kiến thức máy móc, kỹ thuật Feynman hướng đến việc diễn giải mọi khái niệm phức tạp trở nên đơn giản và dễ hiểu.

Bạn dùng ngôn ngữ của bạn để giải thích toàn bộ kiến thức bạn học hỏi. Quá trình diễn giải sẽ chuyển biến những kiến thức rời rạc thành một hệ thống tri thức bền vững, được lưu trong bộ nhớ dài hạn. 

Với kỹ thuật Feynman, việc học không chỉ đơn thuần là tiếp thu thông tin, mà còn là quá trình tích cực xây dựng và tổ chức lại tri thức. 

Phương pháp Feynman bao gồm các bước cơ bản sau:

Bước 1: Xác định những khái niệm, lĩnh vực cần tìm hiểu. Ghi chép lại để bắt đầu quá trình lý giải kiến thức.

Bước 2: Đọc kỹ lý thuyết, sau đó giải thích lại những khái niệm bằng ngôn ngữ dễ hiểu

Khi giải thích khái niệm, hãy sử dụng từ ngữ đơn giản như thể bạn đang giảng giải cho một em học sinh lớp 5 hoặc người chưa có nền tảng về kiến thức để họ có thể nắm bắt được vấn đề. 

Bước 3: Trong quá trình giải thích, nếu gặp những khái niệm, liên kết còn mơ hồ, hãy quay lại, ghi chép, lập thêm kế hoạch nghiên cứu phù hợp. 

Bước 4: Lặp lại chu trình hiểu - giải thích - xác định lỗ hổng kiến thức cho đến khi có thể giải thích một cách trôi chảy bằng ngôn ngữ của riêng bạn.

Ở bước 3 và bước 4 sẽ dành cho việc bạn thấy mình chưa thể giải thích hoặc hiểu những khái niệm, vậy thì phải quay lại bước 2, đọc kỹ kiến thức để hệ thống rõ ràng. 

 

Lợi ích của việc ứng dụng kỹ thuật Feynman vào quá trình tiếp thu kiến thức

Nếu người học tham gia tích cực và vận dụng kiến thức thì tỷ lệ ghi nhớ sẽ càng cao. Cụ thể, tỷ lệ ghi nhớ của não khi tiếp thu kiến ​​thức qua nghe giảng là 5%, đọc là 10%, các phương tiện truyền thông là 20%, diễn đạt tại chỗ là 30%, thảo luận với người khác là 50%, thực hành là 75% và dạy người khác là 90%".

Kỹ thuật Feynman hoàn toàn đáp ứng tiêu chí cho việc ghi nhớ sâu kiến thức, bao gồm diễn giải, thực hành, thảo luận, giảng dạy cho người khác.

 

Dưới đây là một số lợi ích khác của kỹ thuật Feynman:

- Tập trung vào việc hiểu sâu: Phương pháp Feynman hỗ trợ bạn tìm ra mối liên hệ, mối tương quan giữa các khái niệm, thay vì chỉ ghi nhớ lý thuyết máy móc.

- Tăng khả năng nhớ lâu dài: Liên tục giải thích lại những khái niệm, cách này sẽ giúp cho việc lưu trữ thông tin lâu dài.

Theo một nghiên cứu về khả năng ghi nhớ, các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng nếu một ai đó quyết định ghi nhớ một điều gì đó, bộ não sẽ tự hỏi hai câu hỏi cơ bản: Thông tin đó có hợp lý không? Thông tin có ý nghĩa gì không? (Sousa 2017).

Nếu những gì bạn nghe hoặc đọc không có ý nghĩa với bạn hoặc bạn không hiểu thông tin thì não bộ nhanh chóng để thông tin vào vùng quên lãng.

- Phát triển kỹ năng giao tiếp: Việc luyện tập giải thích các khái niệm cũng giúp bạn cải thiện kỹ năng giao tiếp và thuyết trình.

- Tăng tính chủ động trong học tập: Học tập chủ động thường đẩy nhanh quá trình học tập. Tích cực tham gia thảo luận, đặt câu hỏi hoặc áp dụng kiến ​​thức theo cách thực tế, tăng cường vốn hiểu biết, ghi nhớ thông tin hiệu quả.

Thành tựu đến từ ứng dụng kỹ thuật Feynman

Bản thân Richard Feynman vẫn luôn áp dụng kỹ thuật Feynman vào trong quá trình giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Với nhà vật lý tài ba này, ông luôn coi việc giải thích một cách rõ ràng và dễ hiểu là một thách thức quan trọng trong quá trình trau dồi tri thức.

Đứng trước khối lượng thông tin đồ sộ, Feynman thường tự đặt câu hỏi "Liệu tôi có thể gắn cái này với một ví dụ đơn giản không?" hoặc "Liệu tôi có thể giải thích vấn đề này để sinh viên năm nhất có thể hiểu được không?".

Bill Gates, vị tỷ phú tài năng của nước Mỹ cũng say mê với phương pháp Feynman đến mức ông đặt tên cho Feynman là "người thầy vĩ đại nhất mà tôi từng có".

* Richard P. Feynman sinh ra tại Thành phố New York vào ngày 11 tháng 5 năm 1918. Từ khi còn là cậu bé, Feynman đặc biệt say mê với việc sửa chữa radio. Thời kỳ đó, chi phí gọi một thợ sửa radio không hề rẻ. Vậy nên bất cứ khi nào người dân có máy radio bị hỏng, họ đều nhờ cậu bé Feynman đến, giúp họ sửa chữa.

Thời niên thiếu Feynman từng làm nhân viên phục vụ trong nhà hàng, thỉnh thoảng chàng thiếu niên lại gây ra một số rắc rối ở chỗ làm vì những phát kiến “thảm họa” chẳng giống ai.

Nhưng có lẽ cũng chính nhờ tinh thần yêu thích khám phá những thử nghiệm mới mẻ đã khiến cho Feynman chọn bước chân thế giới của các nhà khoa học, trở thành một nhà vật lý học tài hoa về sau này. 

Feynman chọn theo học ngành vật lý tại viện công nghệ Massachusetts. Năm 1939 Feynman tốt nghiệp nhận bằng Cử nhân, rất nhanh sau đó vào năm 1942 ông lấy Tiến sĩ tại Đại học Princeton.

Feyman đạt được những thành tựu to lớn trong sự nghiệp. Ông từng tham gia làm trợ lý nghiên cứu tại Princeton (1940-1941), trở thành Giáo sư Vật lý tại Đại học Cornell (1945-1950).

Năm 1950-1959, ông được bổ nhiệm vào vị trí giáo sư tại Viện Công nghệ California.

Feynman là thành viên của nhiều tổ chức uy tín như Hiệp hội Vật lý Mỹ, Viện Hàn lâm Hoa Kỳ.

Ông được trao nhiều giải thưởng danh giá, bao gồm Giải thưởng Albert Einstein (1954), Giải thưởng Einstein (Giải thưởng Albert Einstein của trường Cao đẳng Y khoa) và Giải thưởng Lawrence (1962). Và đạt giải Nobel Vật Lý 1965.

20 triệu người Việt đang thừa cân béo phì

 

20 TRIỆU NGƯỜI VIỆT ĐANG THỪA CÂN BÉO PHÌ

Tổ chức Y tế Thế giới ghi nhận 19,5% người Việt đang thừa cân béo phì, tương đương 20 triệu người, tốc độ tăng thuộc các nước top đầu Đông Nam Á.

 

Tại sự kiện hưởng ứng Ngày Thế giới nâng cao nhận thức về bệnh béo phì sáng 4/3, PGS.TS.BS Trần Quang Nam, Trưởng khoa Nội tiết, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, cho biết béo phì đã được công nhận là một bệnh lý mạn tính phức tạp, không đơn thuần chỉ là vấn đề thẩm mỹ hay lối sống.

 

Tại Việt Nam, tỷ lệ người sống chung với tình trạng thừa cân, béo phì hiện ở mức 19,5%, tương đương 20 triệu người. Tỷ lệ này còn thấp so với nhiều nước, song tốc độ gia tăng lại rất nhanh, kèm tình trạng trẻ hóa.

 

Theo Viện Dinh dưỡng Quốc gia, tỷ lệ thừa cân và béo phì của trẻ em trong độ tuổi đi học tăng gấp đôi, từ 8,5% năm 2010 lên 19% năm 2020. Đặc biệt, tỷ lệ béo phì ở thanh thiếu niên tại TP HCM đã vượt mốc 50% và ở Hà Nội là trên 41%.

 

Theo báo cáo World Obesity Atlas 2023, nếu không có biện pháp can thiệp sớm, béo phì có thể gây ra gánh nặng kinh tế lên tới 16,28 tỷ USD tại Việt Nam vào năm 2035, chiếm khoảng 2% GDP.

Trên toàn cầu, dự báo đến năm 2035, tỷ lệ người thừa cân, béo phì sẽ chiếm khoảng 50% dân số thế giới.

 

Phó giáo sư Nam lý giải cơ chế chính của béo phì là sự mất cân bằng năng lượng, khi lượng calo nạp vào nhiều hơn nhưng mức tiêu thụ lại giảm đi.

Lối sống hiện đại với thói quen ngồi máy tính nhiều giờ, ít vận động, kết hợp với việc tiêu thụ thức ăn nhanh, nước ngọt khiến năng lượng thừa chuyển hóa thành mô mỡ.

 

Sự tích tụ mỡ, đặc biệt là mỡ nội tạng, tiết ra nhiều chất gây viêm và tạo ra một "vòng xoắn bệnh lý". Tình trạng này kéo theo một loạt các bệnh lý tim mạch, chuyển hóa khôn lường như xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim, đột quỵ, đái tháo đường và gan nhiễm mỡ.

 

Khi các bệnh lý diễn tiến nặng, bệnh nhân mệt mỏi, khó thở, suy giảm khả năng vận động, khiến cân nặng tiếp tục tăng và bệnh thêm trầm trọng. Biến chứng đặc biệt nguy hiểm là hội chứng ngưng thở khi ngủ, làm cản trở hô hấp và tăng nguy cơ đột tử ban đêm.

Việc phòng trị bệnh đang gặp rào cản từ chính thói quen và tâm lý người bệnh. Báo cáo nghiên cứu do Decision Lab thực hiện trên 1.000 người trưởng thành năm 2025 chỉ ra một nghịch lý: 83% người Việt biết béo phì kéo theo nhiều nguy cơ mạn tính, nhưng hành động can thiệp sớm rất hạn chế.

60% người thừa nhận thường xuyên ngồi lâu hơn 6 giờ mỗi ngày, thức khuya và tiêu thụ đồ uống giàu calo.

 

Bên cạnh lối sống bận rộn, người bệnh còn chịu áp lực tâm lý nặng nề. Theo ThS.BS Phạm Thị Minh Châu, Bộ môn Tâm thần, Đại học Y Dược TP HCM, bệnh nhân béo phì có nguy cơ mắc trầm cảm cao gấp hai lần người có cân nặng bình thường.

 

Nghiên cứu Action Việt Nam cho thấy 79% người béo phì gặp trở ngại trong công việc cần ngoại hình, 62% có xu hướng bị trêu chọc và 54% bị định kiến là lười biếng.

Hệ quả là người bệnh thường có xu hướng che giấu, tự ti và mất từ 2-5 năm loay hoay tự giảm cân sai cách trước khi tìm đến bác sĩ.

Những quan niệm sai lầm như "trẻ mũm mĩm mới khỏe" hay tin vào cách giảm cân thiếu cơ sở trên mạng cũng đang vô tình dung túng cho béo phì.

 

Trước thực trạng trên, ông Erik Wiebols, Tổng giám đốc Novo Nordisk Việt Nam, nhấn mạnh việc quản lý căn bệnh này đòi hỏi sự chung tay của toàn xã hội để xóa bỏ rào cản kỳ thị và nạn nhiễu loạn thông tin.

Doanh nghiệp đang phối hợp với các nhà hoạch định chính sách và truyền thông để hỗ trợ nâng cao năng lực y tế tuyến cơ sở, giúp người bệnh tiếp cận điều trị và can thiệp sớm.

 

Bác sĩ Nam khuyến cáo việc giảm cân cần có lộ trình bền vững, không nên nôn nóng giảm quá nhanh gây teo cơ, mất nước.

Chỉ cần giảm được 5-10% trọng lượng cơ thể, các chỉ số huyết áp, đường huyết, mỡ máu và tình trạng ngưng thở khi ngủ đã được cải thiện rõ rệt.

 

Bên cạnh đó, nếu người bệnh gặp căng thẳng, chững lại trong quá trình giảm cân, việc tham vấn bác sĩ tâm thần là cần thiết để điều chỉnh cảm xúc và duy trì động lực.

 

Lê Phương

 

Tư duy tích cực và cách phát triển tư duy tích cực

 

 

 TƯ DUY TÍCH CỰC VÀ CÁCH PHÁT TRIỂN TƯ DUY TÍCH CỰC

Tư duy tích cực (Positive Thinking) là cách nhìn nhận vấn đề theo hướng tốt đẹp, lạc quan, nhưng không phải là viễn cảnh thiếu thực tế hay xem mọi thứ trong cuộc sống luôn màu hồng. Nó là thái độ chủ động tập trung vào những điều tốt đẹp, những khả năng tiềm ẩn và những giải pháp cho dù gặp phải khó khăn hay thử thách.

 

Tư duy tích cực không đồng nghĩa với việc phớt lờ những điều tiêu cực hay cố gắng gượng ép bản thân luôn vui vẻ. Thay vào đó, nó nhìn nhận những điều tiêu cực một cách khách quan, tìm kiếm bài học từ đó và tin tưởng vào khả năng vượt qua của bản thân.

Lợi ích của tư duy tích cực

Nhiều nghiên cứu khoa học đã chứng minh sức mạnh của tư duy tích cực trong việc cải thiện sức khỏe tổng thể, các nhà nghiên cứu tiếp tục nghiên cứu mối liên hệ giữa suy nghĩ tích cực và sức khỏe tối ưu. Theo Mayo Clinic, một số lợi ích liên quan đến tư duy tích cực bao gồm:

 

Sức khỏe tinh thần

·       Giảm căng thẳng, lo âu và trầm cảm: Tư duy tích cực giúp chúng ta tập trung vào những điều tốt đẹp trong cuộc sống và ít bị ảnh hưởng bởi những điều tiêu cực. Việc này góp phần giúp giảm bớt căng thẳng, lo âu và nguy cơ mắc bệnh trầm cảm.

 

·       Tăng cường sự tự tin: Tin tưởng vào bản thân và khả năng của mình, chúng ta sẽ có nhiều khả năng đạt được mục tiêu và thành công hơn.

 

Sức khỏe thể chất

·       Tăng cường hệ miễn dịch: Nghiên cứu cho thấy tư duy tích cực có thể giúp tăng cường hệ miễn dịch, giúp cơ thể chống lại bệnh tật tốt hơn.

 

·       Giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch: Căng thẳng và lo âu có thể dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe, bao gồm cả bệnh tim mạch. Tư duy tích cực giúp giảm bớt căng thẳng, từ đó giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch.

 

·       Ngủ ngon hơn: Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng những người có suy nghĩ tích cực thường có chất lượng giấc ngủ tốt hơn so với những người hay lo âu, căng thẳng. Lý do là vì tư duy tích cực giúp giảm bớt căng thẳng và lo âu, hai yếu tố chính gây ra mất ngủ.

 

Lợi ích khác của tư duy tích cực

·       Mối quan hệ tốt đẹp hơn: Những người có tư duy tích cực thường mang đến năng lượng tích cực cho những người xung quanh. Khi gặp mâu thuẫn, thay vì tập trung vào những điều tiêu cực, những người có tư duy tích cực sẽ tìm kiếm giải pháp và hướng đến sự hòa giải.

Họ sẵn sàng lắng nghe, thấu hiểu và tha thứ cho người khác, giúp duy trì mối quan hệ tốt đẹp.

 

·       Tăng cường hạnh phúc: Những người có tư duy tích cực thường cảm thấy vui vẻ, yêu đời, có sức khỏe tinh thần tốt và mối quan hệ hài hòa. Họ cũng có xu hướng thành công hơn trong học tập, công việc và cuộc sống cá nhân.

Cách phát triển tư duy tích cực

Cởi mở với nụ cười

Đối với những người cố gắng duy trì tư duy tích cực, tiếng cười có thể là một công cụ có giá trị. Tiếng cười đã được chứng minh là có tác dụng cải thiện tâm trạng, giảm căng thẳng và thậm chí cải thiện chức năng miễn dịch. Khi cười, cơ thể chúng ta giải phóng endorphin, chất có đặc tính nâng cao tâm trạng một cách tự nhiên.

 

Tiếng cười cũng giúp chúng ta phân tâm khỏi những suy nghĩ tiêu cực và lo lắng, đồng thời học cách cười khi cuộc sống cố gắng làm chúng ta suy sụp có thể xây dựng khả năng phục hồi. Và hãy nhớ rằng, tiếng cười có tính lây lan, vì vậy nếu cảm thấy chán nản, hãy thử dành thời gian với bạn bè hoặc gia đình, những người có thể khiến chúng ta cười.

 

Thực hiện lối sống lành mạnh

Khi khỏe mạnh về thể chất, chúng ta có nhiều năng lượng hơn, ngủ ngon và ít bị căng thẳng hơn, tạo điều kiện cho tư duy tích cực phát triển. Lối sống lành mạnh bao gồm chế độ ăn uống phù hợp, tập thể dục thường xuyên, ngủ đủ giấc và dành thời gian cho những người thân yêu, hạn chế các thói quen không tốt như hút thuốc, lạm dụng chất kích thích.

Những thói quen này giúp cải thiện tâm trạng, giảm căng thẳng, tăng cường sức khỏe tim mạch và là nền tảng cho sự lạc quan, lòng biết ơn.

 

Kết giao với những người tích cực

Môi trường xung quanh đóng vai trò quan trọng trong việc định hình suy nghĩ và cảm xúc của chúng ta. Việc kết giao với những người tích cực được xem là một cách hiệu quả để phát triển tư duy tích cực.

Khi tiếp xúc với những người có tinh thần lạc quan, yêu đời, chúng ta sẽ được lan tỏa bởi năng lượng tích cực của họ. Nó giúp chúng ta có xu hướng nhìn nhận cuộc sống một cách tích cực hơn, giải quyết vấn đề một cách hiệu quả và gặt hái nhiều thành công hơn.

 

Thực tế

Tư duy tích cực là tốt nhưng đừng thái quá, hãy thực tế. Nếu lạc quan thái quá, ta có thể đánh giá thấp rủi ro, đưa ra quyết định vội vàng và dễ nản lòng khi gặp thất bại. Do đó, cách hiệu quả nhất để phát triển tư duy tích cực là kết hợp hài hòa giữa suy nghĩ thực tế và thái độ lạc quan. Hãy nhìn nhận mọi việc một cách khách quan, đánh giá chính xác những khó khăn và thách thức, đồng thời giữ vững niềm tin vào bản thân và kiên trì nỗ lực để đạt được mục tiêu.