BÍ QUYẾT HỌC TẬP HIỆU QUẢ TỪ KỸ THUẬT FEYNMAN

 

Chúng ta chấp nhận một thực tế rằng học tập là một quá trình suốt đời để theo kịp sự thay đổi. Nhiệm vụ cấp bách nhất là cần dạy mọi người về phương pháp học

Có một phương pháp học tập hữu ích có thể giúp bạn ghi nhớ kiến thức hiệu quả và lâu dài, kỹ thuật Feynman. 

Kỹ thuật Feynman, được đặt tên theo nhà vật lý học đoạt giải Nobel Richard Feynman. Kỹ thuật hướng đến việc đào sâu kiến thức thay vì học thuộc lòng như phương pháp truyền thống thông thường.

Giá trị cốt lõi và cách thức áp dụng kỹ thuật Feynman

Không khuyến khích việc nhồi nhét việc nhồi nhét kiến thức máy móc, kỹ thuật Feynman hướng đến việc diễn giải mọi khái niệm phức tạp trở nên đơn giản và dễ hiểu.

Bạn dùng ngôn ngữ của bạn để giải thích toàn bộ kiến thức bạn học hỏi. Quá trình diễn giải sẽ chuyển biến những kiến thức rời rạc thành một hệ thống tri thức bền vững, được lưu trong bộ nhớ dài hạn. 

Với kỹ thuật Feynman, việc học không chỉ đơn thuần là tiếp thu thông tin, mà còn là quá trình tích cực xây dựng và tổ chức lại tri thức. 

Phương pháp Feynman bao gồm các bước cơ bản sau:

Bước 1: Xác định những khái niệm, lĩnh vực cần tìm hiểu. Ghi chép lại để bắt đầu quá trình lý giải kiến thức.

Bước 2: Đọc kỹ lý thuyết, sau đó giải thích lại những khái niệm bằng ngôn ngữ dễ hiểu

Khi giải thích khái niệm, hãy sử dụng từ ngữ đơn giản như thể bạn đang giảng giải cho một em học sinh lớp 5 hoặc người chưa có nền tảng về kiến thức để họ có thể nắm bắt được vấn đề. 

Bước 3: Trong quá trình giải thích, nếu gặp những khái niệm, liên kết còn mơ hồ, hãy quay lại, ghi chép, lập thêm kế hoạch nghiên cứu phù hợp. 

Bước 4: Lặp lại chu trình hiểu - giải thích - xác định lỗ hổng kiến thức cho đến khi có thể giải thích một cách trôi chảy bằng ngôn ngữ của riêng bạn.

Ở bước 3 và bước 4 sẽ dành cho việc bạn thấy mình chưa thể giải thích hoặc hiểu những khái niệm, vậy thì phải quay lại bước 2, đọc kỹ kiến thức để hệ thống rõ ràng. 

 

Lợi ích của việc ứng dụng kỹ thuật Feynman vào quá trình tiếp thu kiến thức

Nếu người học tham gia tích cực và vận dụng kiến thức thì tỷ lệ ghi nhớ sẽ càng cao. Cụ thể, tỷ lệ ghi nhớ của não khi tiếp thu kiến ​​thức qua nghe giảng là 5%, đọc là 10%, các phương tiện truyền thông là 20%, diễn đạt tại chỗ là 30%, thảo luận với người khác là 50%, thực hành là 75% và dạy người khác là 90%".

Kỹ thuật Feynman hoàn toàn đáp ứng tiêu chí cho việc ghi nhớ sâu kiến thức, bao gồm diễn giải, thực hành, thảo luận, giảng dạy cho người khác.

 

Dưới đây là một số lợi ích khác của kỹ thuật Feynman:

- Tập trung vào việc hiểu sâu: Phương pháp Feynman hỗ trợ bạn tìm ra mối liên hệ, mối tương quan giữa các khái niệm, thay vì chỉ ghi nhớ lý thuyết máy móc.

- Tăng khả năng nhớ lâu dài: Liên tục giải thích lại những khái niệm, cách này sẽ giúp cho việc lưu trữ thông tin lâu dài.

Theo một nghiên cứu về khả năng ghi nhớ, các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng nếu một ai đó quyết định ghi nhớ một điều gì đó, bộ não sẽ tự hỏi hai câu hỏi cơ bản: Thông tin đó có hợp lý không? Thông tin có ý nghĩa gì không? (Sousa 2017).

Nếu những gì bạn nghe hoặc đọc không có ý nghĩa với bạn hoặc bạn không hiểu thông tin thì não bộ nhanh chóng để thông tin vào vùng quên lãng.

- Phát triển kỹ năng giao tiếp: Việc luyện tập giải thích các khái niệm cũng giúp bạn cải thiện kỹ năng giao tiếp và thuyết trình.

- Tăng tính chủ động trong học tập: Học tập chủ động thường đẩy nhanh quá trình học tập. Tích cực tham gia thảo luận, đặt câu hỏi hoặc áp dụng kiến ​​thức theo cách thực tế, tăng cường vốn hiểu biết, ghi nhớ thông tin hiệu quả.

Thành tựu đến từ ứng dụng kỹ thuật Feynman

Bản thân Richard Feynman vẫn luôn áp dụng kỹ thuật Feynman vào trong quá trình giảng dạy và nghiên cứu khoa học. Với nhà vật lý tài ba này, ông luôn coi việc giải thích một cách rõ ràng và dễ hiểu là một thách thức quan trọng trong quá trình trau dồi tri thức.

Đứng trước khối lượng thông tin đồ sộ, Feynman thường tự đặt câu hỏi "Liệu tôi có thể gắn cái này với một ví dụ đơn giản không?" hoặc "Liệu tôi có thể giải thích vấn đề này để sinh viên năm nhất có thể hiểu được không?".

Bill Gates, vị tỷ phú tài năng của nước Mỹ cũng say mê với phương pháp Feynman đến mức ông đặt tên cho Feynman là "người thầy vĩ đại nhất mà tôi từng có".

* Richard P. Feynman sinh ra tại Thành phố New York vào ngày 11 tháng 5 năm 1918. Từ khi còn là cậu bé, Feynman đặc biệt say mê với việc sửa chữa radio. Thời kỳ đó, chi phí gọi một thợ sửa radio không hề rẻ. Vậy nên bất cứ khi nào người dân có máy radio bị hỏng, họ đều nhờ cậu bé Feynman đến, giúp họ sửa chữa.

Thời niên thiếu Feynman từng làm nhân viên phục vụ trong nhà hàng, thỉnh thoảng chàng thiếu niên lại gây ra một số rắc rối ở chỗ làm vì những phát kiến “thảm họa” chẳng giống ai.

Nhưng có lẽ cũng chính nhờ tinh thần yêu thích khám phá những thử nghiệm mới mẻ đã khiến cho Feynman chọn bước chân thế giới của các nhà khoa học, trở thành một nhà vật lý học tài hoa về sau này. 

Feynman chọn theo học ngành vật lý tại viện công nghệ Massachusetts. Năm 1939 Feynman tốt nghiệp nhận bằng Cử nhân, rất nhanh sau đó vào năm 1942 ông lấy Tiến sĩ tại Đại học Princeton.

Feyman đạt được những thành tựu to lớn trong sự nghiệp. Ông từng tham gia làm trợ lý nghiên cứu tại Princeton (1940-1941), trở thành Giáo sư Vật lý tại Đại học Cornell (1945-1950).

Năm 1950-1959, ông được bổ nhiệm vào vị trí giáo sư tại Viện Công nghệ California.

Feynman là thành viên của nhiều tổ chức uy tín như Hiệp hội Vật lý Mỹ, Viện Hàn lâm Hoa Kỳ.

Ông được trao nhiều giải thưởng danh giá, bao gồm Giải thưởng Albert Einstein (1954), Giải thưởng Einstein (Giải thưởng Albert Einstein của trường Cao đẳng Y khoa) và Giải thưởng Lawrence (1962). Và đạt giải Nobel Vật Lý 1965.

Tầm quan trọng của kỹ năng quan sát

 

TẦM QUAN TRỌNG CỦA KỸ NĂNG QUAN SÁT

Quan sát không chỉ đơn thuần là nhìn thấy những gì đang diễn ra mà còn là hiểu và phân tích những dữ liệu mà chúng ta tiếp nhận. Điều này đòi hỏi sự tập trung, chú ý cao độ và khả năng phản xạ nhanh chóng với các tình huống cụ thể. Những người có kỹ năng quan sát tốt sẽ có tư duy nhạy bén, có khả năng đánh giá sự việc và đưa ra quyết định đúng đắn, giúp ích cho học tập, công việc trong tương lai.

 

Lợi ích của kỹ năng quan sát

Kỹ năng quan sát đóng vai trò quan trọng trong mọi lĩnh vực của cuộc sống, đặc biệt là trong việc học tập của trẻ. Phụ huynh rèn luyện kỹ năng quan sát cho trẻ sớm, đúng phương pháp sẽ mang lại nhiều lợi ích thiết thực như:

.

• Ghi nhớ tốt hơn: Khi trẻ có kỹ năng quan sát tốt sẽ biết cách áp dụng đúng thời điểm và xâu chuỗi các sự việc liên quan thành vấn đề. Nhờ đó, giúp bé học thuộc nhanh, ghi nhớ chính xác và dài lâu về bảng chữ cái, màu sắc, con vật, hiện tượng…

 

• Mở rộng kiến thức, nâng cao kỹ năng giao tiếp: Kỹ năng quan sát tốt sẽ giúp trẻ học được nhiều điều bổ ích, hiểu rõ hơn về con người, sự kiện, địa điểm,… từ đó nâng cao vốn sống hơn. Khi có kiến thức và kinh nghiệm, các bé sẽ trở nên tự tin hơn, dễ dàng tương tác với mọi người xung quanh, góp phần nâng cao kỹ năng giao tiếp của bản thân.

 

• Phát triển kỹ năng phân tích và quyết định: Thông qua việc quan sát kỹ lưỡng các sự kiện xung quanh, trẻ có thể ghi nhớ và xâu chuỗi những thông tin liên quan, qua đó nhận ra cốt lõi của vấn đề. Đây là các yếu tố quan trọng để trẻ biết cách tư duy, đánh giá và phân tích trước khi đưa ra những hướng giải quyết vấn đề đúng đắn giúp ích cho học tập và cuộc sống.

 

Rèn luyện kỹ năng quan sát tốt cho trẻ chủ yếu cần nâng cao tư duy phản biện, trí tuệ cảm xúc và khả năng giao tiếp.

 

• Tư duy phản biện tốt: Kỹ năng quan sát tốt có thể ảnh hưởng đáng kể đến tư duy phản biện của trẻ. Khi có khả năng quan sát tốt, trẻ dễ dàng thu thập các thông tin quan trọng và luôn phân tích các khía cạnh khác nhau của vấn đề. Không chỉ vậy, trẻ biết còn đặt câu hỏi và xem xét thông tin trước khi đưa ra nhận định và có quyết định chính xác hơn.

 

• Trí tuệ cảm xúc: Ngoài rèn luyện tư duy, trẻ quan sát tốt cũng sẽ có chỉ số EQ (chỉ số cảm xúc) cao. Trẻ có có khả năng tập trung lắng nghe, cũng như thấu hiểu và đồng cảm với cảm xúc của người khác. Vì vậy, trẻ sẽ trở thành người tinh tế và xây dựng được những mối quan hệ tốt đẹp trong tương lai.

 

• Giao tiếp khéo léo: Những học sinh có kỹ năng quan sát tốt thường nhạy bén trong giao tiếp bởi trẻ sẽ dễ nhận ra những thay đổi của người đối diện qua cử chỉ, biểu cảm cho đến ngôn ngữ cơ thể. Từ đó, các em biết cách xử lý tình huống hợp lý, khiến đối phương cảm thấy được tôn trọng.

 

Rèn luyện kỹ năng quan sát có vai trò quan trọng để nâng cao nhận thức của trẻ, tự tin hơn khi xử trí tình huống phát sinh và giao tiếp trong cuộc sống. Do đó, các bậc phụ huynh hãy kiên nhẫn, luôn khuyến khích và động viên trẻ trong quá trình rèn luyện kỹ năng này để giúp con tiến bộ từng ngày, năng lực quan sát ngày càng tinh tế, nhạy bén hơn.

 

 

Phương pháp loci (định vị): 2 bước để ghi nhớ hoàn toàn mọi thứ

 

PHƯƠNG PHÁP LOCI (ĐỊNH VỊ): 2 BƯỚC ĐỂ GHI NHỚ HOÀN TOÀN MỌI THỨ

Năm 2002, Dominic O'Brien (Tác giả cuốn sách: Siêu trí nhớ) đã giành Kỷ lục Guinness Thế giới khi đọc thuộc lòng một chuỗi 2.808 lá bài (hoặc 54 bộ bài) sau khi nhìn thấy mỗi lá bài chỉ một lần, chỉ mắc một vài lỗi trong quá trình này. Điều này nghe có vẻ như một kỳ tích nhận thức bất khả thi nếu bạn là kiểu người ngay cả chìa khóa ô tô của mình để ở đâu cũng không nhớ. Nhưng đối với những Nhà vô địch Trí nhớ Thế giới như O'Brien, đó là chuyện bình thường. 

Những người được gọi là vận động viên trí nhớ này có thể ghi nhớ một số lượng lớn thông tin đáng kinh ngạc: Rajveer Meena đã đọc chính xác 70.000 chữ số của số pi. Ryu Song I có thể ghi nhớ 4.620 số ngẫu nhiên trong một giờ. Và Katie Kermode đã ghi nhớ 103 cái tên và khuôn mặt lạ trong 15 phút.

Bí quyết là gì?

Kỹ thuật này - còn được gọi là phương pháp cung điện trí nhớ - lợi dụng thực tế là bộ não ghi nhớ hình ảnh dễ dàng hơn từ ngữ, một hiện tượng được gọi là hiệu ứng vượt trội hình ảnh. Và giống như nhiều truyền thống tri thức, nó bắt nguồn từ người Hy Lạp cổ đại. 

Phương pháp loci (định vị)

Trong “The Art of Memory”, nhà sử học người Anh Frances A. Yates lưu ý rằng một trong những văn bản quan trọng nhất về các kỹ thuật ghi nhớ cổ xưa là “Ad Herennium”, được viết bởi một giáo viên hùng biện không rõ tên tuổi.

Giáo viên này phác thảo cách người Hy Lạp và La Mã cổ đại quan niệm về trí nhớ, theo đó, mỗi người sinh ra đều có 2 loại trí nhớ: tự nhiên và có điều kiện.

Tự nhiên là kiểu chúng ta có từ khi sinh ra, cho phép chúng ta hình thành và nhớ lại những ký ức mà không cần nỗ lực có chủ đích. Ngược lại, trí nhớ có điều kiện được củng cố thông qua luyện tập. Trong phương pháp định vị, quá trình luyện tập này bao gồm hai yếu tố: địa điểm và hình ảnh.

Làm thế nào để xây dựng cung điện trí nhớ?

Derren Brown - một nhà ảo thuật người Anh sử dụng phương pháp định vị trong các trò ảo thuật, chẳng hạn như bằng cách ghi nhớ thứ tự các quân bài trong bộ bài - đã giải thích cách xây dựng cung điện trí nhớ trong một cuộc phỏng vấn năm 2020 với Big Think.

“Đó có thể là con đường quen thuộc khi đi từ ga tàu đến nhà. Tất cả những gì bạn cần là vài điểm cố định dọc theo con đường ấy để bạn có thể nhớ mà không cần phải suy nghĩ. Các điểm đó có thể là một hòm thư, một cửa hàng tiện lợi, một cái cây đặc biệt… nhưng phải là những thứ quen thuộc.” Brown nói.

Tiếp theo đó là hình ảnh. Đối với bất kỳ danh sách thông tin nào bạn đang cố ghi nhớ, hãy chọn điều đầu tiên và hình thành một hình ảnh sống động về nó trong tâm trí. 

Lấy ví dụ cho điều này, Brown giả dụ bạn đang cố gắng đặt lời nhắc nhở trong đầu rằng mang một bộ đồ đến tiệm giặt khô vào buổi sáng. “Bạn phải tạo ra một hình ảnh kỳ lạ về thứ đó. [Hãy tưởng tượng] Một bộ đồ sạch sẽ trắng sáng, lấp lánh mà bạn gần như không thể nhìn thẳng vào nó.

Sau đó bạn gắn trong đầu hình ảnh bộ vest trắng sáng vào vị trí đầu tiên trong cung điện trí nhớ của mình, chẳng hạn như hộp thư quen thuộc trên con đường quen thuộc. Và bạn lặp lại quá trình ghép nối những hình ảnh kỳ lạ trong tâm trí với những vị trí cụ thể trong cung điện trí nhớ để ghi nhớ mọi thông tin.

Vào ngày hôm sau, bạn đi đi lại lại trong đầu trên con đường đó và bạn nghĩ: ‘Tại sao lại có một bộ đồ trắng trên đường nhỉ? À, mình phải mang bộ đồ đi giặt là.

Phương pháp định vị rất hữu ích cho các công việc hàng ngày, chẳng hạn như ghi nhớ một danh sách việc cần làm đơn giản.

Brown cho biết anh thường mường tượng ra một tuyến đường dài qua thành phố London để ghi nhớ tới hàng trăm thứ. Để đếm các quân bài, Brown cho biết anh hình dung ra một ngôi nhà rộng lớn ở Florentine.

“Khi chơi bài, tôi đến phòng chơi bài ở tầng trên cùng. Trong đó, tôi có một bộ sưu tập gồm 52 đồ vật, mỗi đồ vật có một liên kết dễ nhớ đến một quân bài. Ví dụ, đồng hồ chỉ 7 giờ trong một mái vòm, tượng trưng cho bảy viên kim cương.”

Để đếm quân bài trong trò xì dách 4 tụ, Brown cho biết anh đã dán 3 miếng dán lên mỗi đồ vật xuất hiện trong đầu. Khi các quân bài được chia ra, anh di chuyển trong đầu đến đồ vật tương ứng và gỡ miếng dán xuống. Nếu một quân bài xuất hiện 4 lần, anh sẽ xóa hoàn toàn món đồ tương ứng với nó.

Khi cần xác định những lá bài nào còn lại trong bộ bài, anh sẽ quét qua 52 món đồ trong đầu và bắt đầu kiểm kê. “Sau đó, tôi biết khi nào nên chơi để đặt cược cao.”

Một kỹ năng bạn hoàn toàn có thể đạt được

Điều này nghe có vẻ phức tạp, nhưng việc phát triển kỹ năng này có thể dễ dàng hơn bạn nghĩ. Trong nghiên cứu về Neuron đã nói ở trên, các nhà nghiên cứu đã sử dụng fMRI (chụp cộng hưởng từ chức năng (tên tiếng Anh là Functional magnetic resonance imaging và viết tắt là fMRI) đo lường những thay đổi nhỏ trong lưu lượng máu diễn ra trong quá trình hoạt động của não..) để so sánh hoạt động não bộ và hiệu suất ghi nhớ của các vận động viên trí nhớ đẳng cấp thế giới với những người bình thường có khả năng ghi nhớ trung bình.

Kết quả cho thấy sự khác biệt rõ ràng giữa các vận động viên trí nhớ và những người khác về cách các vùng não giao tiếp với nhau. Các vận động viên có một “mạng hồ sơ kết nối trí nhớ vượt trội” giữa các vùng não như mạng chế độ mặc định, mạng thị giác và thùy thái dương ở giữa.

Nhưng đáng ngạc nhiên hơn là một số người có khả năng ghi nhớ trung bình có thể cải thiện trí nhớ của họ thông qua phương pháp định vị. Qua một loạt các bài kiểm tra ghi nhớ trong sáu tuần, những người tham gia không phải là vận động viên đã thực hành phương pháp định vị cho thấy kết quả vượt trội hơn đáng kể so với hai nhóm đối chứng không thực hành.

Một giả thuyết cho rằng phương pháp này giúp tăng cường trí nhớ bằng cách khai thác một số kỹ năng phát triển tự nhiên của bộ não: trí nhớ trực quan không gian và điều hướng. Nói cách khác, nó như một “lối tắt” nhận thức để ghi nhớ mọi thứ, khiến thông tin không còn trừu tượng mà trở thành hình ảnh sống động.

Bộ não con người được trang bị tốt để điều hướng lĩnh vực này. Trong hàng triệu năm, sự sống sót của các loài linh trưởng phụ thuộc vào khả năng nhận biết và ghi nhớ các chi tiết không gian trong một môi trường ba chiều phong phú, cho dù đó là vị trí trú ẩn an toàn, khuôn mặt của những người trong bộ lạc hay những địa điểm tốt nhất để tìm thức ăn. 

Vì vậy, khi cố gắng ghi nhớ hàng nghìn chữ số của số pi, hoặc đơn giản là tên của những người trong bữa tiệc tối, bạn nên khai thác khả năng cổ xưa của bộ não về trí nhớ không gian và hình ảnh.

- Theo Big Think