Con người cần lý tính hay trực giác

 

CON NGƯỜI CẦN LÝ TÍNH HAY TRỰC GIÁC

Roger Sperry được xem là người tiên phong khám phá chức năng của não bộ và đã đoạt giải nobel Y Khoa 1981. Ông đã khám phá ra chức năng của 2 bán cầu não là não trái và não phải như sau: 

- Não trái - Logic, phân tích và ngôn ngữ

Ngôn ngữ: nói, viết, đọc, hiểu ngôn ngữ

Toán học: tư duy số học, tính toán, phân tích logic

Lập luận: suy nghĩ có tổ chức, giải quyết vấn đề theo từng bước

Chi tiết: chú ý đến phần nhỏ, phân tích từng phần

Kiểm soát bên phải cơ thể (vì mỗi bán cầu điều khiển bên đối diện)

* Người thiên về não trái thường: lý trí, cẩn thận, giỏi lập kế hoạch, học tốt các môn như toán, khoa học, luật.

- Não phải - Trực giác, sáng tạo và cảm xúc

* Người thiên về não phải thường: sáng tạo, mơ mộng, cảm xúc, thích nghệ thuật và có khả năng tư duy hình ảnh tốt.

Mặc dù não bộ có hai bán cầu phần đông con người có thiên hướng suy tư về một phía nhiều hơn bên kia. Nghĩa là có người thích lý tính (não trái), trong khi người kia thiên về trực giác (não phải).

Trong thực tế lý tính và trực giác luôn làm việc với nhau. Bình thường thì não trái phân tích và đặt câu hỏi nhưng tìm được đáp án là não phải. Và chỉ khi lý tính bất động thì trực giác mới xuất hiện cho lý tính biết đường để tìm giải pháp cho vấn đề.

Điều này các truyền thông huyền học đều biết rõ. Osho đã từng nói: “Mỗi khi bạn có vấn đề mà logic không giải quyết được, đừng tuyệt vọng, đừng thất vọng. Những khoảnh khắc đó là phước lớn nhất trong cuộc đời bạn. Đó là khoảnh khắc mà lý trí nhường cho trực giác.”

Albert Einstein cũng đã từng nói: “Trực giác là một món quà thiêng liêng và lý tính là một đầy tớ trung thành. Chúng ta đã tạo ra một xã hội tôn vinh người hầu (lý tính) và quên mất món quà (trực giác).”

Nhiều nghiên cứu cho thấy đại đa số trẻ em lớp vỡ lòng đều có khả năng sáng tạo cao độ nhưng đến khi trưởng thành khả năng đó đã suy giảm đáng kể.

Lý do là hệ thống giáo dục của chúng ta chỉ chú trọng đến chức năng của não trái như toán học, khoa học.

- Trí năng (não trái) cần cho nhà khoa học, trí năng cũng cần trong thương trường, nhưng trí năng có giới hạn, có những thứ tốt đẹp mà trí năng không thể chạm đến. Nếu bạn dẹp trí năng sang một bên thì có thứ gì đó nằm sâu trong bạn được kích hoạt. Trí năng sẽ hoạt động tốt nếu nó đóng vai trò là người hầu theo Albert Einstein.

Bởi vì có sự khác biệt giữa tri thức và sự hiểu biết. Tri thức là những kiến thức chúng ta góp nhặt được còn hiểu biết là sự trải nghiệm.

Một thí dụ về những người sống bằng não trái luôn luôn sợ chết là Sigmund Freud, tổ sư của Phân Tâm Học, khi nghe đệ tử của ông Carl Jung nói về xác ướp Ai Cập ông đã ngã xuống sàn bất tỉnh.

Sợ chết và thiếu quyết đoán là đặc thù của các triết gia. Các khoa học gia, triết gia, thương gia sống trong thế giới của iPad, Iphone, xe hơi nhà cao,…Họ đã chinh phục được thế giới nhưng đánh mất chính mình.

Vì bán cầu não trái là sự cản trở cho tâm linh. Thế thì phải bỏ bán cầu não trái (lý tính) mà quay về bán cầu não phải (trực giác) đó là thế giới của các nghệ nhân và các thiền sư.

- Trực giác (não phải): Napoleon Hill là một tác giả người Mỹ, một trong những người sáng lập nên một thể loại văn học hiện đại đó là môn "thành công học". Ông cho rằng trực giác tức là giác quan thứ 6, cánh cửa dẫn vào ngôi đền thông thái.

“Thông qua trực giác trí tuệ vô hạn sẽ giao tiếp một cách tự nguyện mà không cần con người phải bỏ ra nhiều nỗ lực hay yêu cầu nào. Trực giác giống như nơi trung gian giữa trí tuệ hữu hạn của con người và trí tuệ vô hạn của vũ trụ.”

Tất cả những thành tựu về khoa học, nghệ thuật hội họa, kiến trúc, âm nhạc đều xuất phát từ bán cầu não phải (trực giác) nơi mà trí tưởng tưởng không còn bị ngăn cản nữa. Não phải (trực giác) là đường vào tam muội, là hướng của những người tầm đạo.

Những người luôn quan tâm đến vấn đề nội tâm của mình, đến bình an nội tâm mà không quan tâm nhiều đến các thứ xung quanh.

Bên phương Tây đã bắt đầu quan tâm đến thiền và thực tập chánh niệm trong đời sống hằng ngày vì nghiên cứu của khoa học cho rằng: các hoạt động thư giãn và thiền định làm tăng hoạt động ở vùng não phải (trực giác), thúc đẩy khả năng sáng tạo và xử lý cảm xúc.

St

Tư duy thừa trong những mặt khác của cuộc sống

 

TƯ DUY THỪA TRONG NHỮNG MẶT KHÁC CỦA CUỘC SỐNG

 

Khái niệm Tư duy thừa và Tư duy thiếu thường được áp dụng nhiều nhất để bàn về công việc và thành công. Rất nhiều người, đặc biệt là những người sinh ra trong hoàn cảnh khó khăn, thường mang Tư duy thiếu về thành công. Họ cho rằng để có được thành công là phải tranh đấu.

 

Nếu đồng nghiệp có được cái này thì nghĩa là mình mất đi đúng cái đó – bởi vậy họ cảm thấy mình phải gồng mình lên để cạnh tranh, để tạo áp lực, để dành quyền lợi dù cho có phải thủ đoạn, giả dối như thế nào.

 

Khi mới tốt nghiệp Đại học ở Việt Nam, tôi có nguyện vọng muốn làm ở một trường Đại học công – hay nói cách khác là làm công chức ở trong bộ máy giáo dục. Rất nhiều người biết điều này đã chép miệng nói với tôi rằng để làm công chức thời này ai cũng phải “chạy”, đặc biệt là để vào trường công lập, không có tiền, không có quan hệ, không có quyền lực còn lâu mới xin được một chân “trà nước”.

 

Nhưng sự thực, khi biết tin một Khoa ở trường Đại học đúng ngành học của tôi có đợt tuyển, tôi làm hồ sơ nộp hoàn toàn khách quan và sau một thời gian chờ đợi, tôi được gọi đến thi và phỏng vấn.

 

 Ngày tôi đến phòng thi, có tôi và 3-4 bạn nữa trạc trạc tuổi nhau mới tốt nghiệp Đại học và 2 anh chị trung niên. Đợt đó tuyển không có giới hạn cụ thể về số lượng. Phần thi thứ nhất là viết bài luận bằng tiếng Việt, phần thứ hai viết bài luận bằng tiếng Anh, đều về chủ đề giáo dục với câu hỏi cho sẵn.

 

Phần tiếng Việt mọi người đều làm bình thường, không ai để ý đến ai, có một trong số 3-4 bạn trạc tuổi tôi hình như còn mang theo tài liệu lấy ra chép. Đến phần tiếng Anh thì không khí khác hẳn, chỉ có tôi và 2 anh chị trung niên có vẻ còn làm được, viết lách miệt mài, còn 3-4 bạn kia thì hầu như không viết được gì.

 

Tôi còn nhớ khi tôi viết được sang đến trang thứ hai thì một bạn bắt đầu nhìn sang lườm nguýt rồi nói: “Viết bài luận tiếng Anh thì chẳng cần viết dài. Viết dài thành ra viết dại”. Ngay sau đó, các bạn kia cũng hưởng ứng, nói vào: “Thi công chức làm hành chính thôi chứ có phải thi văn học Anh đâu mà viết nhiều làm gì. Chủ yếu đúng trọng tâm chứ ai đọc…”

 

Điều đáng nói là các bạn ấy đều chĩa mũi dùi vào tôi, chứ không hề để ý gì đến 2 anh chị trung niên kia, có lẽ vì các bạn nghĩ 2 anh chị ấy không phải là “đối thủ”. các bạn tiếp tục công kích nói mát mẻ tôi rất nhiều thứ, đại khái nói tôi giỏi tiếng Anh thế thì xin làm giảng viên chứ vào làm công chức đầu ngạch này làm gì, chỉ trà nước hành chính, đóng dấu thôi chứ cần gì tiếng Anh… thực sự rất kỳ cục.

 

Sau đợt tuyển đó, chỉ có tôi và 2 anh chị trung niên được tuyển. Tất cả quá trình này đều hoàn toàn khách quan, tôi chưa từng bỏ một đồng nào cho bất kỳ ai hay là con cháu ông bà nào tác động để được nhận vào làm. Công việc của tôi cũng rất tốt, nhận vào làm là làm chuyên môn luôn; thỉnh thoảng tôi có giúp các anh chị dọn dẹp hoa quả, trà bánh khi cần nhưng là vì phép lịch sự tối thiểu chứ không phải đó là việc chính tôi phải làm. 

 

Tư duy thừa cũng rất hiệu quả khi áp dụng vào quản lý tài chính. Phần đông chúng ta sống với một Tư duy thiếu về tiền bạc, chúng ta nghĩ rằng mình thường xuyên thiếu tiền, cần thêm nhiều tiền hơn nữa mới hạnh phúc. Nhưng thực chất, nếu có một Tư duy thừa, ta có thể nhận ra rằng số tiền mình có đôi khi đã là đủ, mình phải biết tiết kiệm, cân đo đóng đếm đồng tiền mình kiếm được vừa với cuộc sống hiện tại trước, thay vì tiêu xài quá mức rồi sau đó mới nghĩ đến muốn thêm tiền.

 

Nếu sống với Tư duy thiếu, bạn sẽ thấy cuộc sống ngột ngạt, bế tắc, bạn chờ một cơ hội lớn để “đổi đời” – đây cũng là thời điểm nguy hiểm để lòng tham và sự thiếu thốn của mình bị người khác lợi dụng và lừa đảo.

Ngược lại, nếu có một Tư duy thừa, bạn sẽ thấy cuộc sống nhẹ nhõm hơn, sẽ tích cực tìm kiếm cơ hội hơn thay vì chờ cơ hội đến với mình, bạn cũng cẩn trọng hơn, không bị mắc mưu vào những trò lừa đảo đánh vào lòng tham và sự thiếu hiểu biết.

 

Tư duy thừa cũng khiến bạn thoải mái hơn khi tiêu đồng tiền mình làm ra, bạn cảm thấy đủ đầy và hạnh phúc thay vì sống kham khổ kiếm tiền cho đến khi lớn tuổi, sắp qua đời rồi cũng không dám tiêu đồng tiền của mình vì sợ thiếu thốn. 

 

Vài tuần trước, tôi tình cờ xem được một bài phỏng vấn của Ellen DeGeneres (người dẫn talk show mà tôi thích nhất) và Ali Wong (một nghệ sĩ hài người Mỹ gốc Á nổi tiếng). Gần cuối đoạn phỏng vấn, Ellen hỏi Ali rằng tại sao cô là ngôi sao của Netflix (một kênh truyền hình trả tiền) mà lại không có tài khoản Netflix.

 

Ali mới cười và trả lời rằng vì cô ấy từng là nghệ sĩ nghèo trong một thời gian quá dài rồi nên giờ đến khi nổi tiếng, tư duy tiêu tiền của cô ấy vẫn rất “cheap” (tằn tiện). Cô ấy không muốn bỏ tiền ra, trừ khi Netflix cho tài khoản miễn phí. Khán giả ai cũng cười ồ. Nhưng Ellen lại có lời khuyên khá nghiêm túc thế này (lược dịch):

 

“Tôi lại nghĩ khác. Ngày xưa tôi cũng rất túng thiếu, nên tôi quyết định rằng mình sẽ không bao giờ để bản thân cảm thấy như thế nữa. Tôi sẽ luôn làm tất cả những gì tôi muốn. Tôi tin rằng cuộc sống thừa thãi, đủ đầy (abundance) và tôi sẽ luôn có những gì tôi muốn. Vì thế bạn không nên sống trong nỗi sợ về tiền vì nó sẽ thể hiện trong mối quan hệ của bạn với tiền bạc…”

 

Theo tôi, đây chính là cách nói súc tích nhất và chính xác nhất về Tư duy thừa đối với tiền bạc. Bạn không sợ thiếu thốn, bạn giải phóng bản thân khỏi nỗi sợ về tiền thì tiền sẽ tự khắc đến với bạn (nhờ vào sự tự do, thả lỏng tư duy, kiểm soát tốt những đồng tiền mình đang có và vươn tới những cơ hội mới) và bạn cũng sẽ thoải mái hơn khi tiêu tiền. Cảm ơn Ellen! 

 

Cuối cùng, Tư duy thừa cũng có thể được áp dụng trong quan hệ tình cảm. Tất nhiên, trong một mối quan hệ có cam kết, bạn không muốn chia sẻ tình cảm của người mình yêu cho bất cứ ai khác - việc đó cũng là hành vi lừa dối. Nhưng ở một khía cạnh khác, bạn không nhất thiết phải chiếm hữu toàn bộ tình cảm của người đó.

 

Nếu bạn có một Tư duy thừa, bạn hiểu rằng tình cảm của con người có rất nhiều hình thái, người ta yêu bạn nhưng cũng cần có thời gian bên cha mẹ, bạn bè, đồng nghiệp và những mối quan hệ xã hội khác — điều đó không có nghĩa là tình cảm dành cho bạn sẽ bị vơi cạn.

 

Một nét thể hiện rõ ràng của Tư duy thừa/thiếu trong mối quan hệ tình cảm là sự chia sẻ giữa mẹ chồng-nàng dâu và người chồng. Nếu bắt đầu bằng Tư duy thiếu, người mẹ chồng có thể ghen tức, gây áp lực cho con dâu vì thấy con trai mình – người mình chăm bẵm cả đời – dành nhiều tình cảm hơn cho một người phụ nữ khác.

 

Người con dâu cũng hậm hực, uất ức mẹ chồng vì chồng thương mẹ mà không dám bênh vực cho mình, yêu mẹ hơn yêu mình. Nhưng nếu cả mẹ chồng, nàng dâu, và người chồng đều có Tư duy thừa, mọi người sẽ hiểu rằng tình cảm của con người là rất đa dạng và dồi dào hơn chúng ta tưởng.

 

Tình yêu dành cho người vợ sẽ rất khác và không thể thay thế tình yêu dành cho người mẹ, và ngược lại. Bởi vậy, không có lý do gì để ganh đua, tranh cãi vì tình cảm của người chồng-người con trai trong gia đình (bởi vì hai loại tình cảm này khác hẳn nhau).

 

Thay vào đó, nếu ta có thể sống bao dung hơn, nghĩ rằng cuộc sống vốn đủ đầy, tình cảm dành cho nhau chan chứa, mọi thứ sẽ nhẹ nhõm, ấm áp hơn nhiều. 

 

Chi Nguyễn