Chủ Nhật, 4 tháng 1, 2026

“Nam không thể thiếu hẹ, nữ không thể thiếu ngó sen”

 

“NAM KHÔNG THỂ THIẾU HẸ, NỮ KHÔNG THỂ THIẾU NGÓ SEN”

 

Trong dân gian có câu: “nam bất ly hẹ, nữ bất ly ngẫu”, đàn ông không rời rau hẹ, đàn bà không rời ngó sen. Thoạt nghe tưởng là lời truyền miệng trong bếp núc, nhưng kỳ thực lại phản ánh kinh nghiệm dưỡng sinh lâu đời của y học cổ truyền phương Đông.

Theo Đông y, nam thuộc dương, nữ thuộc âm. Âm – dương không phải là hai khái niệm trừu tượng, mà biểu hiện rất cụ thể trong khí huyết, tạng phủ, nội tiết, tinh thần và khả năng tự điều hòa của cơ thể. Khi âm dương mất cân bằng, cơ thể sẽ sinh bệnh; khi biết điều chỉnh đúng, thân tâm sẽ dần ổn định trở lại.

Vì sao nói nam không nên thiếu rau hẹ?

Theo Đông y, thể chất nam giới thường lấy dương khí làm trọng. Lao lực, suy nghĩ nhiều, phòng sự quá độ đều dễ làm tổn hao thận khí và tinh lực. Trong các sách bản thảo cổ, rau hẹ được xếp vào nhóm rau tính ấm, có tác dụng ôn trung hành khí, ích dương cố tinh.

Dùng đúng cách, hẹ giúp hỗ trợ các chứng thường gặp ở nam giới như: Sinh lực suy giảm, mệt mỏi kéo dài; di tinh, mộng tinh, xuất tinh sớm do thận khí bất túc; đau lưng mỏi gối, lạnh bụng, tiêu hóa kém.

 

Vì vậy, người xưa thường khuyên nam giới nên dùng hẹ một cách điều độ trong bữa ăn hằng ngày, không phải để bồi bổ nhất thời, mà là để giữ dương khí lâu dài, làm nền cho sức khỏe.

Vì sao nữ lại gắn liền với ngó sen?

Ngược lại, thể chất nữ giới thiên về huyết, lại dễ gặp tình trạng khí uất, huyết nhiệt, tâm phiền. Nếu rau hẹ mang tính ấm, thiên dương, thì ngó sen lại trái ngược: vị ngọt, tính bình, mát mà không hàn, quy vào kinh Tâm – Can – Tỳ. Trong y học cổ truyền, ngó sen có tên thuốc là liên ngẫu, được xem là thực phẩm “vừa ăn, vừa làm thuốc”.

 

Các y thư cổ ghi nhận ngó sen có có tác dụng dưỡng huyết, mát huyết, điều hòa khí huyết nữ giới; cầm máu trong rong kinh, băng huyết, xuất huyết sau sinh; an thần, giảm lo âu, hỗ trợ giấc ngủ; làm dịu tâm tính, giảm uất kết và nóng nảy. Ngó sen sống thiên về thanh nhiệt; ngó sen chín lại dưỡng tỳ vị, bổ mà không trệ.

 

Không ngẫu nhiên mà người xưa nói: “Phụ nữ đi đâu, ngó sen theo đó.”

Bởi với nữ giới, huyết là gốc, và ngó sen chính là thứ nuôi dưỡng cái gốc ấy một cách nhẹ nhàng, bền bỉ theo thời gian.

Một câu nói, cả một triết lý sống

“Nam không thể thiếu hẹ, nữ không thể thiếu ngó sen” không phải là công thức cứng nhắc hay lời quảng bá thần dược, mà là kết tinh của kinh nghiệm sống, nhắc con người hiểu thân thể mình trước khi tìm cầu thuốc thang bên ngoài.

Khi biết lắng nghe những tín hiệu nhỏ của cơ thể, ăn thuận theo thể chất, sống thuận theo tự nhiên, dưỡng sinh sẽ không còn cao xa, mà bắt đầu ngay từ bữa cơm hằng ngày và sự tiết chế giản dị.

 

Một bó rau hẹ, một khúc ngó sen, những thứ bình dị, lại hàm chứa đạo lý âm dương cân bằng, khí huyết điều hòa. Ăn cho đúng là dưỡng thân, biết chừng mực là dưỡng tâm. Khi cái ăn không chỉ để thỏa miệng mà trở thành sự chăm sóc chính mình, con người cũng học được cách sống an hòa hơn giữa những đổi thay của đời sống.

 

Khai Tâm 

Một người mẹ ra sao sẽ quyết định đạo đức của con phát triển như thế ấy

 

MỘT NGƯỜI MẸ RA SAO SẼ QUYẾT ĐỊNH ĐẠO ĐỨC CỦA CON PHÁT TRIỂN NHƯ THẾ ẤY

 

Nhà giáo dục nổi tiếng Suhomlinski từng nói: “Cội nguồn phát triển đạo đức của trẻ nhỏ chính là ở trí tuệ, tình cảm và cảm xúc trong nội tâm người mẹ. Một người mẹ ra sao sẽ quyết định đạo đức của con phát triển như thế ấy”.

 

Phẩm đức của một người sẽ quyết định liệu họ có được chỗ đứng trong xã hội hay không, có thể chung sống hòa hợp với mọi người hay không, có nguyên tắc sống đối với bản thân hay không. Những người như vậy thường không tỏ ra quá xuất sắc, tuy nhiên sẽ thiết thực ổn định, sức chịu đựng cũng lớn, bởi vậy đường đời tự nhiên cũng có thể càng đi càng xa hơn.

 

Tình mẹ như nước mềm mại khoan dung

Người ta thường nói: “Nghiêm phu từ mẫu”, ý nói cha thì nghiêm khắc, mẹ thì hiền từ. Người mẹ đối với con càng dịu dàng khoan dung thì người cha lại càng nghiêm nghị. Tính cách của người phụ nữ thường khiến họ trở nên bao dung, thấu hiểu và kiên nhẫn trong giáo dục con cái.

Bởi vậy, những bé gái mồ côi mẹ khi lớn lên thường sẽ giống con trai, tính cách rất thẳng thắn. Ngược lại, những cậu bé mồ côi cha lại tương đối nhẹ nhàng, rộng lượng, bao dung.

Lão Tử giảng: “Nhu có thể khắc cương”, người biết bao dung thường rất kiên cường nhưng cũng ẩn chứa năng lực tiềm tàng.

 

Đứa trẻ được nuôi dưỡng bằng khoan dung rộng lượng thì khi đối đãi và xử lý công việc thường không gay gắt trong tranh luận.

Sau khi bước vào đời sẽ có năng lực thích ứng tiềm tàng, mức độ ổn định tâm lý cũng cao hơn rất nhiều so với bình thường, sự nghiệp cũng rất phát triển và ít khi gặp thất bại.

Khi sự nghiệp phát triển, các mối quan hệ xã hội đều tương đối ổn định, con người không dễ phát sinh những biến đổi quá kịch liệt, do vậy cuộc sống sẽ càng bình hòa hạnh phúc.

 

Hiện nay, dựa vào giáo dục trong nhà trường là không đủ, bởi cha mẹ mới chính là người có ảnh hưởng lớn nhất tới cuộc đời của trẻ. Bởi vậy trong giáo dục gia đình, thiếu vắng của cha hoặc mẹ sẽ không thể giúp trẻ có được sự phát triển cân bằng toàn diện.

Mỗi bậc phụ huynh chúng ta hãy phát huy ưu thế của bản thân, mang lại cho con môi trường giáo dục tốt nhất trong khả năng của mình. Chỉ như vậy mới có thể giúp con bạn phát triển toàn diện, có thể bay cao bay xa hơn và có một cuộc sống thành công hạnh phúc.

 

Thứ Bảy, 3 tháng 1, 2026

“Đại dịch cô đơn” đang lan truyền trong 1/4 dân số toàn cầu

 

“ĐẠI DỊCH CÔ ĐƠN” ĐANG LAN TRUYỀN TRONG 1/4 DÂN SỐ TOÀN CẦU

 

Sự cô đơn, lạc lõng có xu hướng ngày càng phổ biến ở giới trẻ khi 27% những người trẻ ở độ tuổi từ 19-29 được khảo sát nói rằng họ cảm thấy “rất cô đơn” hoặc “khá cô đơn” trong cuộc sống hiện tại.

Một cuộc khảo sát toàn cầu do Meta-Gallup thực hiện trên 142 quốc gia mới đây cho thấy có tới 24% người từ 15 tuổi trở lên cho biết họ cảm thấy “rất cô đơn” hoặc “khá cô đơn” khi trả lời câu hỏi “Bạn cảm thấy cô đơn đến mức nào?”

Kết quả cuộc khảo sát đưa ra tỷ lệ: cứ 4 người trưởng thành thì có gần 1 người cảm thấy “rất cô đơn” hoặc “khá cô đơn.”

 

Tỷ lệ người cảm thấy cô đơn cao nhất là thanh niên, với 27% những người trẻ ở độ tuổi từ 19-29. Tỷ lệ thấp nhất được tìm thấy ở người lớn tuổi. Chỉ có 17% người từ 65 tuổi trở lên cho biết họ thấy cô đơn.

Hơn 50% số người trung niên từ 45 tuổi trở lên cho biết họ không cảm thấy lạc lõng chút nào, trong khi phần lớn những người dưới 45 tuổi trả lời rằng họ cảm thấy có chút cô đơn đến rất cô đơn.

 

Cố vấn Nghiên cứu Cấp cao của Gallup, Ellyn Maese, chia sẻ: “Có nhiều nghiên cứu chỉ ra sự nguy hiểm của sự cô đơn và sự cô lập xã hội ở người lớn tuổi... Cuộc khảo sát này chính là một lời cảnh tỉnh rằng cô đơn không chỉ là vấn đề của tuổi già, mà là vấn đề có thể ảnh hưởng đến bất kỳ ai ở mọi lứa tuổi."

Maese cho biết giữa nam và nữ, mặc dù có rất ít hoặc không có sự khác biệt về mức độ cô đơn, nhưng tại một quốc gia vẫn có khoảng cách đáng kể theo cả hai hướng, tùy thuộc vào bối cảnh văn hóa.

Theo cuộc khảo sát, 79 trong số 142 quốc gia có tỷ lệ cô đơn ở nữ cao hơn nam giới.

 

Đại dịch cô đơn” đang bùng phát

Khoảng 1.000 người tại mỗi quốc gia (tương đương 77% dân số trưởng thành trên thế giới) được khảo sát, thông qua các cuộc gọi điện thoại cũng như khảo sát trực tiếp từ tháng 6/2022 đến tháng 2/2023.

Báo cáo của Tổng hội Y sỹ Mỹ (U.S. Surgeon General) hồi tháng Năm cho biết sự cô lập xã hội có liên quan đến nhiều vấn đề sức khỏe, từ bệnh tim, tiểu đường đến tình trạng suy giảm nhận thức…, thậm chí “có thể rút ngắn tuổi thọ tương đương với việc hút 15 điếu thuốc mỗi ngày.”

 

Nhà Tâm lý học lâm sàng, Tiến sỹ Ami Rokach, Phó Giáo sư tại Trung tâm Nghiên cứu Học thuật thành phố Or Yehuda (Israel), ban đầu rất ngạc nhiên trước số lượng người có câu trả lời tích cực thấp đến như thế.

Tuy nhiên, Tiến sỹ Rokach đang giảng dạy tại Khoa Tâm lý học tại Đại học York (Toronto, Canada), người đã có nhiều nghiên cứu về sự cô đơn tin rằng tỷ lệ người cảm thấy cô đơn trên toàn cầu thậm chí còn cao hơn con số được công bố, đặc biệt là ở những người trẻ tuổi.

 

Tiến sỹ Rokach nói rằng những thanh niên đang trong giai đoạn chuyển tiếp để trở thành người trưởng thành gặp nhiều khó khăn trong nhiều khía cạnh của cuộc sống, bao gồm “đời sống tình cảm hỗn loạn, sự không chắc chắn về nghề nghiệp” và “quá trình tự lập.”

Do đó, giới trẻ sẽ dễ bị rơi vào nỗi cô đơn hơn người lớn tuổi - những người từng trải có đầy đủ “bạn bè, gia đình và một cộng đồng quan tâm đến họ.”

 

Làm gì để chống lại sự cô đơn?

Trong số 49% người tham gia khảo sát cho biết họ không cảm thấy cô đơn thì hơn một nửa trả lời rằng họ vẫn cảm thấy có chút cô độc.

Cố vấn Maese cho rằng đây cũng là cơ hội để kiểm tra các mối liên hệ xã hội mà mọi người vẫn có động lực mạnh mẽ để thực hiện sau đại dịch COVID-19.

 

Tiến sỹ Rokach đang thực hiện một bài nghiên cứu đề cập đến các cách đối phó với sự cô đơn. Ông nhấn mạnh: “Mọi người cần hiểu rằng ở một mình không đồng nghĩa với cô đơn.”

Ông cho biết ngoài việc ở một mình giúp chúng ta “nạp năng lượng” thì việc ở bên cạnh những người xung quanh cũng giúp ta thoát khỏi sự cô độc.

Tiến sỹ nói thêm: “Kết bạn, tham gia các hoạt động tình nguyện hay dự các khóa học là vô cùng hữu ích. Đó là những nơi chúng ta có thể gặp gỡ mọi người, học cách sống với chính mình và tận hưởng nó.”

 

Tiến sỹ Olivia Remes, nhà nghiên cứu sức khỏe tâm thần tại Đại học Cambridge (Vương quốc Anh), cho biết: “Con người cần kết nối xã hội để phát triển và việc được gắn kết với các mạng lưới hỗ trợ mạnh mẽ có thể bảo vệ sức khỏe khi chúng ta gặp khó khăn trong cuộc sống.”

Theo Tiến sỹ Remes, mạng xã hội thường được giới trẻ sử dụng như một công cụ để kết nối, tuy nhiên nó có thể “lợi bất cập hại” nếu người dùng tham gia vào quá trình “cuộn thụ động,” được mô tả là hành vi tiếp cận những bài đăng “hào nhoáng” của người khác trên mạng và so sánh chúng với thực tại bản thân.

Điều này sẽ khiến nhiều người càng cảm thấy cô đơn, lạc lõng trong thế giới thực, có thể dẫn đến chứng trầm cảm, ngại giao tiếp, không tìm được sự kết nối cảm xúc và niềm vui trong đời sống thực tế.

 

Olivia Remes đã viết cuốn sách “The Instant Mood Fix” (Bí kíp chống tụt mood) chia sẻ những bí quyết tránh xa sự cô đơn, trong đó cô khuyên những người trẻ rằng nên tạo một thói quen trò chuyện với càng nhiều người càng tốt.

Cô nói: "Việc trò chuyện với những người ta gặp trong một ngày có thể mang lại kết quả bất ngờ khiến bạn cảm thấy dễ chịu hơn, cải thiện tâm trạng và giúp bạn tránh được sự cô đơn trong cuộc sống”.

 

Theo Vietnam+