KHOẢNG CÁCH GIỚI TOÀN CẦU 2026: VIỆT NAM ĐANG Ở ĐÂU TRÊN BẢN ĐỒ BÌNH ĐẲNG GIỚI?

 

Ngày 16/9/2026, Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) công bố Báo cáo Khoảng cách giới toàn cầu 2026. Việt Nam xếp thứ 84/145 nền kinh tế.

Báo cáo Khoảng cách giới toàn cầu (Global Gender Gap Report) được WEF công bố lần đầu năm 2006 và đến năm 2026 đã bước sang ấn bản thứ 20.

 

Khoảng cách giữa phụ nữ và nam giới trên bốn lĩnh vực:

Tham gia và Cơ hội kinh tế,

Trình độ Giáo dục,

Sức khỏe và Sự sống còn,

Quyền năng Chính trị.

 

Chỉ số không đo mức độ phát triển tuyệt đối của một quốc gia mà đo khoảng cách tương đối giữa nữ và nam, với 100% tương ứng với đạt bình đẳng giới.

 

Đáng chú ý, quyền năng chính trị tiếp tục là lĩnh vực có khoảng cách giới lớn nhất,

 

Điều này càng đáng suy ngẫm trong bối cảnh Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu về hoàn thiện pháp luật, giáo dục, việc làm, chăm sóc sức khỏe và nâng cao vị thế của phụ nữ. Vấn đề đặt ra vì thế không chỉ là mức độ đầy đủ của khuôn khổ chính sách, mà quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa chính sách thành những thay đổi thực chất về cơ hội, nguồn lực, sự tham gia và quyền ra quyết định của phụ nữ.

 

Sự tham gia và Cơ hội kinh tế tiếp tục là trụ cột mạnh nhất của Việt Nam. WEF cũng xác định đây là trụ cột có kết quả tốt nhất của Việt Nam.

Trình độ Giáo dục đạt điểm số rất cao, 97,1%, nhưng Việt Nam chỉ xếp 108/145 nền kinh tế do phần lớn các nền kinh tế đã tiến khá gần tới bình đẳng giới. Điều này có nghĩa là điểm tuyệt đối của Việt Nam cao nhưng không tạo lợi thế cạnh tranh lớn so với các nền kinh tế khác.

 Việt Nam xếp thứ nhất về mức độ cân bằng giới trong tuổi thọ khỏe mạnh, nhưng chỉ xếp thứ 144 về tỷ số giới tính khi sinh. Điều này cho thấy mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn là một thách thức lớn đối với kết quả bình đẳng giới trong lĩnh vực sức khỏe của Việt Nam.

 

Quyền năng Chính trị tiếp tục là chỉ số thành phần có kết quả thấp nhất của Việt Nam, Mức cân bằng giới trong đại diện tại Quốc hội giảm xuống còn 42,9%, thấp hơn mức cao nhất Việt Nam từng đạt được là 45,7%. Tỷ lệ cân bằng giới ở cấp bộ trưởng cũng giảm, từ 12,5% vào năm 2025 xuống còn 7,7% vào năm 2026.

Chỉ số về người đứng đầu nhà nước vẫn ở mức gần bằng không, phản ánh việc phụ nữ đảm nhiệm vị trí này còn rất hạn chế.

 

Có thể tóm tắt kết quả cả 4 chỉ số trong năm 2026 của Việt Nam trong bảng dưới đây:

Sự tham gia và cơ hội knh tế 75,2% Mạnh nhất theo WEF; top 50 thế giới

Sức khỏe và sự sống còn 97,1% nhung chỉ xếp hạng 108, bởi tỷ số giới khi sinh (năm 2026, tỷ số giới tính khi sinh tại Việt Nam ở mức khoảng 110 bé trai trên mỗi 100 bé gái (vượt cao hơn so với ngưỡng cân bằng tự nhiên là 104 – 106 bé trai/100 bé gái)

 

Có thể nói, Báo cáo Khoảng cách giới toàn cầu 2026 cho thấy một bức tranh đan xen về bình đẳng giới ở Việt Nam. Một mặt, Việt Nam duy trì mức tham gia lực lượng lao động tương đối cao của phụ nữ, khoảng cách giới trong giáo dục đã được thu hẹp đáng kể, đạt cân bằng giới ở nhóm lao động chuyên môn và kỹ thuật, đồng thời có tiến bộ trong sự hiện diện của phụ nữ ở nhóm nhà lập pháp, cán bộ cấp cao và quản lý.

 

Mặt khác, tốc độ cải thiện chung còn tương đối chậm so với xu hướng của khu vực và thế giới; khoảng cách giới trong lãnh đạo và tham gia chính trị vẫn lớn; mất cân bằng giới tính khi sinh tiếp tục là một thách thức; 

 

Những kết quả này cho thấy yêu cầu thúc đẩy bình đẳng giới trong giai đoạn tới cần đi xa hơn việc bảo đảm sự có mặt của phụ nữ,

Trọng tâm cũng cần chuyển từ việc hoàn thiện khuôn khổ chính sách, pháp luật sang bảo đảm các quy định đó được thực thi hiệu quả và thực sự tạo ra những thay đổi về cơ hội, vị thế và quyền lựa chọn của phụ nữ và nam giới trong đời sống.

 

Minh Hương - Thanh Dung

 

 

PHỤ NỮ HIỆN ĐẠI PHẢI BIẾT GIÁ TRỊ BẢN THÂN

 

Từ những nghiên cứu về vai trò giới qua các thời kỳ, tôi nhận thấy phụ nữ ngày nay đã không còn bị giới hạn bởi nhiều vai trò mang tính khuôn mẫu như trước. Trong công việc, ngày càng nhiều phụ nữ đã trở thành lãnh đạo, giữ nhiều vai trò cao trong Chính phủ, trong các đơn vị, cơ quan Nhà nước. Trong gia đình, nhiều chị em đã có thể đảm nhiệm vai trò trụ cột về kinh tế, thậm chí thay cho người đàn ông.

 

Nhiều phụ nữ đã giữ vai trò quan trọng trong các cơ quan, tổ chức, đồng thời họ lại sẵn sàng đảm nhiệm vai trò cùng là trụ cột kinh tế trong gia đình. Điều này tất yếu dẫn tới một số quan niệm về “việc nhà, việc đàn bà” đã trở thành định kiến không còn phù hợp trong xã hội hiện đại.

 

Xu thế hiện nay, kỹ năng tự phục vụ đã được đưa vào dạy ở trường học cho cả bạn trai và bạn gái. Việc nhà là công việc chung của cả hai giới, cũng giống như việc xây dựng kinh tế và chăm lo cho gia đình là nhiệm vụ của cả vợ và chồng. Tất nhiên, bình đẳng không phải là “cào bằng”, phải dựa vào năng lực và thế mạnh của từng người mà vợ chồng sẽ có sự phân chia cho phù hợp.

 

Ngoài ra, sự xuất hiện ngày càng nhiều và công nhận, ủng hộ nhất định của xã hội cho những gia đình mẹ đơn thân đã chứng minh năng lực làm chủ gia đình và khả năng độc lập của phụ nữ. Họ có thể đảm nhiệm được vai trò của cả người bố lẫn người mẹ.

Thực tế, phụ nữ đã chứng minh được vai trò làm bố vừa làm mẹ, vừa có thể lo liệu về kinh tế, vừa có thể nuôi dạy con nên người.

Văn hóa Việt Nam

Hiện nay, nhiều ngành nghề mới được mở ra, đặc biệt trong lĩnh vực dịch vụ, sản xuất công nghiệp và công nghệ. Điều này đã tạo điều kiện cho phụ nữ tiếp cận nhiều cơ hội việc làm hơn, vượt ra khỏi khuôn khổ truyền thống của công việc nội trợ. Sự phát triển của giáo dục và tư tưởng bình đẳng trong giáo dục cũng góp phần tạo ra lực lượng lao động nữ chất lượng, có thể đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng trong các đơn vị, doanh nghiệp. Từ đó, phụ nữ có thể khẳng định được năng lực, độc lập về tài chính, có tiếng nói hơn cũng như tiền đề để tự chủ.

 

Sự xuất hiện của Internet và khái niệm thế giới phẳng trong việc truyền tải thông tin đã tạo ra một cuộc cách mạng trong nhận thức xã hội thay đổi một cách mạnh mẽ. Từ đó, những định kiến giới dần được xoá bỏ và thay thế bằng tư tưởng mới, cởi mở và hiện đại hơn. Internet không chỉ giúp thay đổi tư tưởng xã hội về vai trò của phụ nữ mà còn tạo điều kiện cho hoạt động cổ vũ sự tự do về giới qua các kênh mạng xã hội.

 

Ngoài ra, phải kể tới sự hậu thuẫn của hàng loạt chính sách và pháp luật để củng cố vai trò, sự bình đẳng, sự tự chủ của phụ nữ. Nhiều chính sách và luật pháp về quyền phụ nữ, chống bạo lực gia đình, bình đẳng trong công việc, giáo dục đã được ban hành dưới sự ảnh hưởng của các cam kết quốc tế… Tất cả các yếu tố trên đã khiến cho vai trò của phụ nữ thay đổi trong xã hội.

Hiểu được giá trị của mình để tỏa sáng

Tại sao phải đặt ra bài toán để cân bằng giữa công việc và gia đình? Tôi nghĩ, nó xuất phát từ vai trò của công việc và gia đình đều rất quan trọng với người phụ nữ. Quan trọng hơn, có nhiều phụ nữ đang cảm thấy mình không thể cân bằng được hai nhiệm vụ này. Điều đó khiến phụ nữ không thể hạnh phúc và “hao mòn sức mạnh ý chí tinh thần” của họ rất nhiều.

 

Cho dù hiện nay, nhiều gia đình hạt nhân đã có sự phân chia công việc nhà cho cả hai giới, thì vai trò chính trong nuôi dạy con, bồi đắp tinh thần cho con, đa phần vẫn được đặt nặng cho người mẹ. Vì thế, người ta hay có câu hỏi cân bằng công việc và gia đình hiện nay, hay khẩu hiệu “giỏi việc nước, đảm việc nhà” trước kia thường dành cho phụ nữ chứ không phải là đàn ông.

 

Chính tiêu chuẩn kép về việc nước, việc nhà và những định kiến về giới nữ, về thiên chức đã khiến phụ nữ ở thế “lưỡng nan” trong vai trò giới. Cho nên, việc đầu tiên, tôi nghĩ phụ nữ cần phải được giải phóng từ mặt nhận thức và tư tưởng. Bên cạnh đó, mỗi người phải xác định cho mình một tiêu chuẩn riêng về sự cân bằng trong cuộc sống và biết cách linh hoạt trong từng hành trình có tính thời điểm.

 

Muốn vậy, trước hết, mỗi người phải thực sự hiểu được mình. Khi thật sự biết giá trị mình theo đuổi là gì, bạn sẽ biết cần tập trung vào đâu, thế nào là sự “cân bằng” hoặc trong thời điểm nào thì tập trung vào điều gì.

 

Cuối cùng, muốn có sức khoẻ, năng lượng để có thể nhận nhiều trách nhiệm và vai trò mà xã hội kỳ vọng, họ cần phải biết dành thời gian cách chăm sóc, yêu thương bản thân. Bên cạnh việc nghỉ ngơi, giải trí, duy trì thể lực, thì kết nối với các mối quan hệ chất lượng và tạo động lực tinh thần sẽ là một trong những lưu ý mà phụ nữ hiện đại nên quan tâm.

 

Tôi luôn nhấn mạnh, mỗi người cần biết cân đối trong từng thời điểm sao cho phù hợp để luôn có sự điều chỉnh với bản thân. Cơ bản, sức khoẻ về thân thể - tinh thần - trí tuệ là nguồn lực mạnh mẽ nhất, giúp phụ nữ hiện đại cân bằng giữa công việc và cuộc sống.

Hãy biết thương mình để thương được người, hãy xác định đúng mục tiêu, nỗ lực và hành động một cách thông minh để kiến tạo cuộc sống mình mơ ước.

 

Xã hội nào cũng sẽ tồn tại những định kiến nhất định. Điều này xuất phát từ nhiều nguyên nhân phức tạp liên quan đến lịch sử, văn hóa, tâm lý xã hội và cả cơ cấu quyền lực… Bởi vậy, con người phải luôn học tập, cập nhật để tránh bị lạc hậu, cũng như phải không ngừng học hỏi để thoát khỏi định kiến cố hữu.

 

TS. Hồ Lâm Giang