NGƯỜI VIỆT SỐNG THỌ HƠN NHƯNG KHÔNG KHỎE HƠN, MẤT 10 NĂM SỐNG CHUNG VỚI BỆNH TẬT

 

Năm 1945, khi đất nước mới giành được độc lập, tuổi thọ trung bình của người Việt chỉ khoảng 38 tuổi. Sau 80 năm, con số này đã tăng lên gần 75, được đánh giá là kỳ tích và thành quả của nhiều nỗ lực. 

 

Tuổi thọ tăng phản ánh tổng thể chất lượng sống, mức độ phát triển y tế, giáo dục và điều kiện môi trường. Dù tuổi thọ tăng mạnh nhưng số năm sống khỏe của người Việt còn khiêm tốn, chỉ đạt 65 tuổi. 

 

Ông N.T.M, 65 tuổi Cứ vài tuần điều trị tại Trung tâm Hô hấp (Bệnh viện Bạch Mai), (Ninh Bình) lại trở về nhà. Ông nói vui, một năm nay là "người quen" của viện do bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính. Đó là chưa kể, biến chứng thần kinh đái tháo đường lâu lâu lại hành hạ, rồi hai khớp gối của ông cũng rệu rã.

 

Vì thế, dù mới về hưu được vài năm nhưng số lần vào viện điều trị nhiều hơn các năm trước cộng lại. "Mới ngoài 60 tuổi mà cảm giác rệu rã rồi! Muốn đi gặp gỡ bạn bè theo mong muốn nhiều lúc cũng khó. Sổ hưu vừa nhận đã phải vào viện liên tục, phiền con cháu lắm!", ông nói. 

 

Câu chuyện của ông M. không hiếm. Thực tế dù tuổi thọ trung bình của Việt Nam hiện đạt gần 75 nhưng tuổi thọ khỏe mạnh chỉ vào khoảng 65 tuổi. Điều này có nghĩa là người Việt Nam có tới gần 10 năm cuối đời sống chung với bệnh tật.

Trong khi sức khỏe là điều kiện tiên quyết để có cuộc sống tích cực thì trung bình mỗi người cao tuổi ở Việt Nam có tới 2-3 bệnh nền. 

 

Tuổi thọ khỏe mạnh được hiểu là chỉ số quan trọng dùng để đo lường chất lượng cuộc sống, tổng hợp về số năm sống khỏe mạnh mà một người dự kiến có thể trải qua, không bị hạn chế bởi bệnh tật hoặc tàn tật nghiêm trọng.

 

GS.TS Giang Thanh Long, giảng viên cao cấp Trường Kinh tế và Quản lý công (Đại học Kinh tế Quốc dân) nhận định, so với các quốc gia có thu nhập bình quân đầu người cao hơn Việt Nam (như Thái Lan, Malaysia...), tuổi thọ của người Việt khá tương đồng nhưng tuổi thọ khỏe mạnh lại thấp hơn.

 

"Chúng ta có thể sống thọ hơn, nhưng lại không sống khỏe hơn”. Thực tế trong khu vực Đông Nam Á, tuổi thọ nam giới Việt Nam đứng thứ 5, nữ giới đứng thứ 2, nhưng số năm bệnh tật lại cao.

Vì sao số năm phải chung sống với bệnh tật của người Việt Nam cao?

Tiến sĩ Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), cho biết nguyên nhân của tình trạng này là do chế độ dinh dưỡng chưa hợp lý dẫn đến hạn chế phát triển thể lực, tầm vóc và chất lượng sống của người Việt. 

 

Hút thuốc, lạm dụng rượu bia, ăn nhiều muối, ít rau xanh, trái cây và lười vận động là những điểm bất hợp lý trong chế độ dinh dưỡng. Khoảng 1/5 dân số bị thừa cân, 44% người trưởng thành ở khu vực thành thị có cholesterol cao...

 

Nguyên nhân tuổi thọ khỏe mạnh thấp một phần còn do mô hình bệnh tật ở nước ta thay đổi, chuyển dịch từ mô hình chủ yếu là bệnh lây nhiễm sang bệnh không lây nhiễm mạn tính như tim mạch, tiểu đường, xương khớp, ung thư…

Các bệnh này lại có xu hướng trẻ hóa, kéo theo chi phí khám chữa bệnh ngày càng tăng. Theo Bộ Y tế, chi phí điều trị cho người cao tuổi thường cao gấp gần 10 lần người trẻ. 

 

Đáng nói, "các bệnh không lây nhiễm này lại chiếm hơn 73% gánh nặng bệnh tật và 81,4% tổng số tử vong toàn quốc", Tiến sĩ Đức cho biết.

Đó là chưa kể sự gia tăng các yếu tố nguy cơ về môi trường như ô nhiễm môi trường, ý thức giữ gìn vệ sinh cá nhân, vệ sinh môi trường của người dân còn hạn chế, biến đổi khí hậu và các hiện tượng thời tiết cực đoan,... ảnh hưởng đến sức khỏe của nhiều cộng đồng dân cư, góp phần làm gia tăng các trường hợp nhập viện. 

 

Trong bối cảnh dân số Việt Nam già hóa nhanh chóng, Giáo sư Giang Thanh Long cảnh báo nếu không có chiến lược giáo dục, trang bị các kỹ năng chăm sóc sức khỏe thì gánh nặng bệnh tật sẽ ảnh hưởng, tổn thất sâu rộng tới cá nhân, gia đình và xã hội.

 

Để già hóa khỏe mạnh không chỉ quan tâm sức khỏe và kinh tế

Để người cao tuổi có tuổi thọ chất lượng, cần đồng thời nâng cao các yếu tố kinh tế, xã hội và y tế. Giáo sư Long ví von, không thể coi một người cao tuổi khỏe, giàu nhưng không tham gia hoạt động xã hội, sống tách biệt, không giao lưu với ai là già hóa thành công.

Tương tự, một người mới 60 tuổi, có điều kiện kinh tế, mong muốn gặp gỡ giao lưu bè bạn nhưng thể chất suy kiệt, ốm đau liên miên cũng không phải là già hóa thành công.  

 

Trong một nghiên cứu gần đây áp dụng các chỉ số "già hóa khỏe mạnh" do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đề xuất, giáo sư Long và cộng sự chỉ ra rằng ngoài các yếu tố truyền thống như giới tính, tuổi tác, khu vực sống, tình trạng kinh tế, yếu tố tham gia xã hội - thể hiện bằng việc người cao tuổi tham gia các hoạt động trong gia đình và cộng đồng - đóng vai trò quan trọng, tích cực tới chỉ số già hóa khỏe mạnh. 

 

“Điều này có nghĩa là, bên cạnh các chính sách an sinh xã hội nhằm đảm bảo thu nhập cho người cao tuổi, cần có sự chú trọng đầu tư hơn nữa tới các hoạt động cộng đồng cho người cao tuổi trong bối cảnh quy mô gia đình ngày càng giảm cũng như sắp xếp cuộc sống chuyển từ gia đình nhiều thế hệ sang gia đình hạt nhân”, giáo sư Long cho hay.

 

Ngày 1/8, Thủ tướng đã ký phê duyệt “Đề án nhân rộng câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau đến năm 2035”. Giáo sư Long đánh giá, điều này thể hiện đúng tinh thần đầu tư cho hoạt động cộng đồng của người cao tuổi, thích ứng với già hóa dân số ở Việt Nam.

 

Võ Thu

 

 

NHIỀU NGƯỜI BẮT ĐẦU MỆT MỎI SAU BỮA ĂN: LÝ DO TỪ ĐÂU

 

Sau tuổi 40, nhiều người cảm thấy mệt mỏi sau bữa ăn do thói quen ăn nhanh. Tìm hiểu nguyên nhân và cách điều chỉnh thói quen ăn uống để duy trì năng lượng và sức khỏe.

 

Có người cho rằng đó là do “ăn no thì phải buồn ngủ”, nhưng thực tế, đây có thể là dấu hiệu của một thói quen ăn uống chưa phù hợp.

Và thủ phạm thường nằm ở một điều rất quen thuộc: ăn quá nhanh và ăn quá nhiều trong một bữa.

 

Sau tuổi 40, hệ tiêu hóa không còn hoạt động mạnh như trước. Khi ăn nhanh, thức ăn chưa được nhai kỹ đã xuống dạ dày, buộc cơ thể phải làm việc nhiều hơn để xử lý.

Đồng thời, ăn nhanh khiến bạn dễ ăn quá mức cần thiết. Khi lượng thức ăn nạp vào lớn trong thời gian ngắn, cơ thể phải dồn nhiều máu về hệ tiêu hóa để xử lý, khiến các cơ quan khác – đặc biệt là não – nhận ít năng lượng hơn.

Đó là lý do vì sao sau bữa ăn, nhiều người cảm thấy: Buồn ngủ; Uể oải; Khó tập trung.

 

Một yếu tố khác là sự dao động của đường huyết. Khi ăn nhanh, đặc biệt là ăn nhiều tinh bột tinh chế, đường huyết tăng nhanh. Sau đó, cơ thể tiết insulin để đưa đường vào tế bào, khiến đường huyết giảm xuống. Sự “lên xuống” này khiến cơ thể rơi vào trạng thái mệt mỏi, thiếu năng lượng, thậm chí có cảm giác “đuối sức” sau bữa ăn.

 Ở người sau 40 tuổi, cơ chế điều hòa này không còn ổn định như trước, nên cảm giác mệt mỏi càng rõ rệt hơn. 

 

Điều đáng nói là, thói quen ăn nhanh thường diễn ra một cách vô thức: ăn trong lúc làm việc, ăn vội cho xong bữa, hoặc vừa ăn vừa xem điện thoại. Lâu dần, cơ thể hình thành “nhịp ăn” nhanh, khiến việc ăn chậm trở nên khó khăn hơn. Nhưng chính thói quen này lại âm thầm ảnh hưởng đến năng lượng, tiêu hóa và cả cân nặng.

 

Khi ăn chậm, quá trình hấp thu đường diễn ra từ từ, giúp hạn chế tình trạng tăng đường huyết đột ngột. Điều này đặc biệt quan trọng với người sau 40 tuổi – nhóm có nguy cơ cao mắc tiền tiểu đường và rối loạn chuyển hóa.

Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng, ăn chậm có thể giúp cải thiện độ nhạy insulin và giảm nguy cơ mắc hội chứng chuyển hóa.

 

Chỉ cần thay đổi một chút trong cách ăn, bạn có thể cảm nhận rõ sự khác biệt. Khi ăn chậm hơn, nhai kỹ hơn, cơ thể có thời gian xử lý thức ăn một cách tự nhiên. Bạn sẽ nhận ra mình no sớm hơn, ăn ít hơn mà vẫn đủ năng lượng. Sau bữa ăn, cảm giác nhẹ bụng, tỉnh táo cũng rõ rệt hơn so với trước.

 

St

Tầm quan trọng của sức khỏe đối với mỗi người

 

TẦM QUAN TRỌNG CỦA SỨC KHỎE ĐỐI VỚI MỖI NGƯỜI

 Trong cuộc sống của mỗi con người, sức khỏe luôn được xem là nền tảng quan trọng nhất để tồn tại và phát triển. Từ xa xưa, ông cha ta đã đúc kết nhiều câu nói khẳng định giá trị của sức khỏe, xem sức khỏe là vốn quý hơn mọi của cải vật chất.

 

Bước vào xã hội hiện đại, khi nhịp sống ngày càng nhanh và áp lực ngày càng lớn, con người càng nhận ra rằng nếu thiếu sức khỏe thì mọi ước mơ, dự định đều khó có thể thực hiện. Vì vậy, việc nhận thức đúng về tầm quan trọng của sức khỏe đối với mỗi người là điều vô cùng cần thiết.

 

Trước hết, cần hiểu sức khỏe không chỉ đơn giản là trạng thái không có bệnh tật mà là sự hài hòa giữa thể chất, tinh thần và các mối quan hệ xã hội.

Một người khỏe mạnh là người có cơ thể dẻo dai, tinh thần lạc quan và biết xây dựng những mối quan hệ tích cực với mọi người xung quanh. Khi ba yếu tố này được cân bằng, con người mới có thể sống vui vẻ và làm việc hiệu quả.

 

Sức khỏe có vai trò đặc biệt quan trọng đối với mỗi cá nhân. Trước hết, sức khỏe là nền tảng để con người học tập, lao động và thực hiện ước mơ của mình. Nếu không có sức khỏe tốt, con người sẽ dễ mệt mỏi, giảm khả năng tập trung và không đủ năng lượng để theo đuổi mục tiêu trong cuộc sống.

Một người có ý chí lớn nhưng cơ thể yếu ớt thì cũng khó có thể đạt được thành công như mong muốn. Vì vậy, sức khỏe chính là điều kiện cần thiết để mỗi người phát huy năng lực và sáng tạo trong công việc.

 

Không chỉ vậy, sức khỏe tinh thần còn là nguồn gốc của hạnh phúc và sự bền bỉ trong cuộc sống. Một tinh thần lạc quan giúp con người vượt qua khó khăn, đối diện với thử thách và giữ được niềm tin vào tương lai.

Khi tinh thần ổn định, con người sẽ biết cách kiểm soát cảm xúc, tránh căng thẳng và xây dựng lối sống tích cực. Điều này góp phần tạo nên một môi trường sống lành mạnh và đầy yêu thương.

 

Bên cạnh ý nghĩa đối với cá nhân, sức khỏe của mỗi người còn ảnh hưởng đến sự phát triển của gia đình và xã hội. Một cộng đồng khỏe mạnh sẽ giúp giảm gánh nặng bệnh tật, nâng cao năng suất lao động và thúc đẩy sự phát triển kinh tế. Khi mỗi người biết quan tâm đến sức khỏe của bản thân, họ cũng đang góp phần xây dựng một xã hội văn minh và bền vững.

 

Để giữ gìn sức khỏe, mỗi người cần xây dựng những thói quen sống tích cực. Trước hết là ăn uống hợp lý, lựa chọn thực phẩm lành mạnh và đảm bảo đủ dinh dưỡng.

Bên cạnh đó, cần duy trì việc tập luyện thể dục thường xuyên để nâng cao sức đề kháng và sự dẻo dai của cơ thể. Ngoài ra, việc ngủ đủ giấc, giữ tinh thần thoải mái và dành thời gian giao tiếp với gia đình, bạn bè cũng là những yếu tố quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe.

 

Những hành động nhỏ được thực hiện đều đặn mỗi ngày sẽ tạo nên nền tảng vững chắc cho một cuộc sống khỏe mạnh.

Mỗi người cần nâng cao ý thức giữ gìn sức khỏe từ những việc làm nhỏ nhất hằng ngày, xem đó là trách nhiệm đối với bản thân, gia đình và xã hội.

 

Chỉ khi biết trân trọng sức khỏe, chúng ta mới có thể xây dựng một tương lai tốt đẹp và bền vững.

 

St