Thấy cây mà không thấy đất

 

THẤY CÂY MÀ KHÔNG THẤY ĐẤT

 

“Cây xanh tốt là nhờ đất lành, người thành đạt nhờ phúc dày và thiện duyên hội đủ. Đừng là người chỉ thấy cây mà không thấy đất …”

 

Khi đứng trước một tán cây trĩu quả, người đời thường chỉ mải mê khen ngợi cái cây xanh tốt mà ít ai quán chiếu đến mảnh đất thầm lặng dưới chân mình.

Cuộc đời cũng vậy, khi thấy một người thành tựu, ta thường ca ngợi cái tài của họ mà không thấy rằng nếu thiếu đi phúc đức và trợ duyên, hạt giống tài năng ấy chẳng thể nảy mầm, chứ đừng nói đến chuyện đơm hoa, kết trái.

 

Nếu ta chỉ thấy cái giỏi của bản thân mà không thấy sự vận hành của các nhân duyên, ta rất dễ sanh tâm kiêu mạn. Chỉ khi hiểu được sự thành công của mình thực chất là sự hội tụ của phước báu và sự giúp đỡ thầm lặng của bao người chung quanh, ta mới thôi ngạo mạn, biết sống khiêm hạ và tri ân, quay về vun bón cho phúc đức và nuôi dưỡng thiện duyên – mảnh đất đã góp phần tạo nên sự thành công của mình.

 

Cây xanh tốt là nhờ đất lành, người thành đạt nhờ phúc dày và thiện duyên hội đủ. Đừng là người chỉ thấy cây mà không thấy đất. Người trí tuệ là người biết tri ân mảnh đất thầm lặng dưới chân mình, biết nuôi dưỡng lòng biết ơn và bồi đắp phước đức để duy trì sự bền vững. Có thế, cây thành công mới mãi xanh tươi.

 

 

“TÔN SƯ TRỌNG ĐẠO” THỜI NAY

 

Tinh thần tôn sư trọng đạo đã ăn sâu vào đạo lý và nhân cách của người Việt qua nhiều thế hệ, nhưng thời nay thì tinh thần “Tôn sư trọng đạo” đang dần bị sa sút.

Sự xuống cấp về đạo đức thể hiện ở việc con cái có hành vi hỗn hào với cha mẹ và học trò thiếu tôn trọng thầy cô.

 

Nhiều học sinh được cha mẹ quá nuông chiều, dẫn đến "cái tôi" lớn. Các em mang thái độ này vào trường học, xem thầy cô như người có trách nhiệm "phục vụ" và không cần tuân thủ nề nếp. Khi bị trách phạt, các em dễ có phản ứng tiêu cực, mất kiểm soát hành vi.

Đáng nói, học sinh ngày nay dễ bị ảnh hưởng bởi những nội dung tiêu cực trên mạng xã hội, như các clip "bẩn" hay các hành vi bạo lực.

 

Nhiều em có xu hướng lấy những hành động sai trái, vi phạm đạo đức, pháp luật làm "thần tượng" và hùa theo, từ đó dẫn đến những hành vi bạo lực trong học đường - bạo lực giữa các học sinh với nhau; giữa thầy và trò.

 

Ngoài ra, cả cha mẹ và giáo viên đều phải đối mặt với nhiều áp lực, căng thẳng trong cuộc sống. Điều này cũng ảnh hưởng tiêu cực đến tâm lý của con trẻ, làm cho các em dễ có những hành vi không đúng mực.

 

Tinh thần “tôn sư trọng đạo” bị sa sút không chỉ làm tổn thương tinh thần giáo viên mà còn ảnh hưởng đến hiệu quả giảng dạy. Khi uy tín người thầy bị giảm sút, việc truyền đạt kiến thức và giáo dục đạo đức trở nên kém hiệu quả hơn.

 

St

 

“TRỌC PHÚ” LÀ GÌ?

Trọc phú là một từ Việt gốc Hán, vốn chỉ kẻ làm điều bất chính mà giàu có (chữ trọc đây có nghĩa là tham lam, ti tiện, bẩn thỉu); trái nghĩa với trọc phú là thanh bần (nghèo mà trong sạch, lương thiện):

 

1- “Trọc phú” trong tiếng Hán

Hán ngữ đại từ điển từ điển xuất bản xã - 1993) giảng “trọc phú” là “bất nghĩa nhi phú. Dữ “thanh bần” tương đối”, nghĩa là “bất nghĩa mà giàu, đối nghĩa với “thanh bần”

“Bất nghĩa” trong cách giảng của Hán ngữ đại từ điển được hiểu là những việc làm không chính đáng, không hợp nghĩa lý nói chung. Ví dụ “bất nghĩa chi tài” chỉ của cải có nguồn gốc từ làm điều bất nghĩa mà có.

 

- Thà thanh bần mà an vui, còn hơn trọc phú mà chịu nhiều lo lắng. (Ninh khả thanh bần tự lạc, bất tố trọc phú đa ưu)

 

2- Trọc phú trong tiếng Việt

-Việt Nam tự điển (Hội Khai trí Tiến đức) xuất bản 1931,

- “trọc-phú • Nói người giàu mà không có vẻ thanh-nhã <>Bọn trọc phú”.

- “trọc phú: Người giàu mà tính khí đê tiện”.

 

So với nghĩa hiện thời thì sau gần 100 năm, “trọc phú” trong tiếng Việt hầu như không có gì thay đổi. Từ điển tiếng Việt (Hoàng Phê - Vietlex. Bản có chú chữ Hán cho những từ Hán Việt) giảng: “trọc phú: người giàu có mà dốt nát, bần tiện. gã trọc phú ~ “Một bên biết việc, dám làm, lại nghèo; một bên trọc phú văn dốt vũ rát...” (Đào Vũ).

 

- Từ điển Việt Nam phổ thông (Đào Văn Tập - Sài Gòn 1951): “trọc-phú • Kẻ giàu có mà không trong sạch; thường chỉ kẻ giàu mà thất học <> hạng trọc-phú”.

Nghĩa “giàu mà nhơ-bẩn” và “kẻ giàu có mà không trong sạch” mà hai cuốn từ điển trên đây giảng có nghĩa tương tự như “bất nghĩa nhi phú” (giàu mà không trong sạch; làm điều bất nghĩa mà giàu) trong tiếng Hán.

 

3- Ai là trọc phú?

 “trọc phú” vốn chỉ kẻ “bất nghĩa mà giàu”, lại trở thành “giàu có mà ti tiện, bẩn thỉu, dốt nát” trong tiếng Việt? Điều này có nguyên nhân là kẻ bất tài, dốt nát, ti tiện thường chọn và tất phải chọn con đường bất chính để trở nên/mới trở nên giàu có.

Và khi kẻ “trọc phú” trở nên giàu có một cách nhanh chóng, trong khi không kịp bù lấp sự thiếu hụt về văn hóa, thì thường phô phang cái sự giàu một cách thô thiển, phú mà không quý, giàu mà không sang.

 

Trong thực tế, cái sự “trọc phú” hay “thanh lịch” không căn cứ vào nguồn gốc xuất thân, dốt nát, hay giỏi giang, địa vị hay bằng cấp, mà là biểu hiện cụ thể của “cách chơi”, cách sống. Từ nhà cửa, bài trí nội thất, nói năng, giao tiếp, cho đến quần áo, trang sức, cách tiêu tiền, mua sắm... đều có thể toát lên cái chất “trọc phú” của chủ nhân.

 

Như vậy, nếu như trong tiếng Hán, “trọc phú” nói lên con đường làm giàu bất chính, tài sản bất minh của chủ nhân, thì trong tiếng Việt, trọc phú lại ám chỉ kẻ giàu có mà dốt nát, thiếu văn hóa.

 

Hoàng Trinh Sơn