Hành trình đưa tiếng Việt và văn hóa Việt Nam vào Đại học Harvard

 

HÀNH TRÌNH ĐƯA TIẾNG VIỆT VÀ VĂN HÓA VIỆT NAM VÀO ĐẠI HỌC HARVARD

Chuyên gia ngôn ngữ Nga - Việt Ngô Như Bình vốn là sinh viên Khoa tiếng Nga của Trường ĐH Sư phạm Ngoại ngữ Hà Nội. Tốt nghiệp đại học với kết quả xuất sắc, Ngô Như Bình đã được giữ lại trường làm giảng viên tại Khoa tiếng Nga.

Đến cuối năm 1978, ông rời Hà Nội sang Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô làm nghiên cứu sinh. Trong quá trình đó, Ngô Như Bình đã tham gia giảng dạy ngôn ngữ học và tiếng Việt tại Đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva mang tên M. V. Lomonosov.

Sau 12 năm làm việc tại Liên Xô, năm 1992, GS Ngô Như Bình chuyển từ Nga sang làm việc cho ĐH Harvard. Ở ngôi trường đại học hàng đầu nước Mỹ này, GS Bình giảng dạy tiếng Việt tại Bộ môn Ngôn ngữ và văn minh Đông Á.

GS Ngô Như Bình đưa tiếng Việt, văn hóa Việt vào giảng dạy tại đại học danh giá hàng đầu thế giới này gần 30 năm. Ông là người đầu tiên giảng dạy ngôn ngữ và văn hóa Việt tại Đại học Harvard, góp phần đưa tiếng Việt trở thành thứ ngôn ngữ bình đẳng với 3 thứ tiếng Trung, Nhật, Hàn, một hành trình khổ luyện đưa tiếng Việt và văn hóa Việt Nam vào Đại học Harvard.

Tiến sĩ Ngô Như Bình: Tôi vẫn nhớ những kỉ niệm thú vị. Chúng tôi được học Nam Cao, Nguyễn Công Hoan, Ngô Tất Tố, Nguyên Hồng trong dòng văn học hiện thực phê phán. Thơ thì chỉ có thơ cách mạng. Dòng văn học thi ca lãng mạn với Tự lực văn đoàn, với Thơ mới, chúng tôi không được đọc, chỉ được nghe bị phê phán kịch liệt ở trên lớp.

Đầu năm 1968 tôi đang học lớp 10, trong một lần ở chỗ sơ tán về Hà Nội, tình cờ tôi thấy bà bác tôi có quyển tiểu thuyết Giông tố. Bác tôi bảo tôi im cái mồm, không thì nguy to. Tôi nằn nì xin được đọc trong một đêm vì trưa mai phải quay lại chỗ sơ tán. Cuối cùng, bác tôi xiêu lòng cho tôi mượn.

Tôi giữ lời hứa thức suốt đêm đọc xong rồi trả lại bác tôi. Hôm sau tôi trở lại chỗ sơ tán nói riêng với mấy người bạn thân nhất rằng tôi chưa thấy một quyển tiểu thuyết nào hay như Giông tố. Đọc xong, tôi vái Vũ Trọng Phụng vì tài năng xuất chúng của ông.

Sang đến Moskva, tôi mới được đọc một số tác phẩm khác của Vũ Trọng Phụng vẫn bị “lọt lưới” trong thư viện Lênin. Năm 1989 tôi từ Moskva về Việt Nam thăm nhà, thấy Thơ mới, Tự lực văn đoàn và Vũ Trọng Phụng được tái bản – thành quả của Đổi mới trong lĩnh vực văn hóa. Tôi mua tuyển tập tác phẩm của Vũ Trọng Phụng.

Một hôm, bố tôi bảo: “Mai con mang sách của ông Phụng vào bệnh viện ba có việc”. Tôi không hiểu có việc gì. Hôm sau tôi vào bệnh viện theo đúng hẹn, thấy bố tôi đang khám mắt cho một người phụ nữ đã đứng tuổi (bố tôi là bác sĩ mắt). Bố tôi giới thiệu với bà thằng con ông rất mê Vũ Trọng Phụng, rồi quay sang nói với tôi: “Đây là chị Vũ Mỵ Hằng, con nhà văn Vũ Trọng Phụng, bệnh nhân của ba”.

Tôi liền kể lại cho chị Hằng câu chuyện đọc Giông tố cách đấy hơn hai mươi năm rồi xin chữ kí của chị vào trang đầu của tuyển tập tác phẩm của ông cụ thân sinh ra chị.

ST

 

HAI MẶT CỦA TRÍ TUỆ NHÂN TẠO

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần trở thành một công cụ hỗ trợ mạnh mẽ trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là giáo dục.

 

Đối với giáo viên tiểu học, AI không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng hành chính, mà còn cá nhân hóa phương pháp giảng dạy, đồng thời cải thiện hiệu quả giảng dạy. Tuy nhiên, AI cũng đặt ra một số thách thức, trong đó có việc giáo viên có thể phụ thuộc quá nhiều vào công nghệ này, làm giảm khả năng sáng tạo và độc lập trong giảng dạy.

Lợi ích của AI

- Cá nhân hóa quá trình học tập: AI giúp giáo viên theo dõi và đánh giá tiến độ học tập của từng học sinh, từ đó điều chỉnh phương pháp dạy phù hợp với năng lực và nhu cầu của từng em.

- Tiết kiệm thời gian: Các công cụ AI giúp giáo viên tự động hóa nhiều công việc hành chính, chẳng hạn như chấm điểm, lập kế hoạch bài giảng, và quản lý lớp học. Nhờ vậy, giáo viên có thể tập trung nhiều hơn vào việc tương tác trực tiếp với học sinh.

- Tăng cường hiệu quả giảng dạy: Các nền tảng AI như Leonardo.ai, Lumalabs.ai; Pika.art, và Runwaymi.com… hỗ trợ giáo viên tạo các bài giảng sinh động, tương tác với học sinh thông qua video, câu hỏi và trò chơi. Điều này làm cho quá trình học tập trở nên thú vị và thu hút hơn.

Các công cụ AI dễ thực hiện và có tính ứng dụng cao

1. Sử dụng ChatGPT để lập kế hoạch bài dạy

ChatGPT giúp giáo viên tiết kiệm thời gian trong việc lên kế hoạch bài giảng bằng cách cung cấp các gợi ý nội dung, hoạt động học tập và cấu trúc bài giảng, với các bước sau:

 

2. Sử dụng ChatGPT để tạo câu hỏi kiểm tra, đánh giá

Chuẩn bị tài liệu cần tạo bài kiểm tra môn học đó: Kiến thức phạm vi môn học muốn kiểm tra (nên chuẩn bị ra word hoặc chụp ảnh kiến thức đó nếu ít). Để đưa vào yêu cầu AI tạo một cách chuẩn nhất.

 

3. Tạo một bức ảnh hoặc bức tranh để làm phương tiện theo nội dung bài học

Sử dụng AI tạo hình ảnh minh họa sinh động giúp học sinh tiếp cận kiến thức trực quan và dễ hiểu hơn.

Ví dụ: Hình ảnh về một thanh niên khỏe mạnh, người dân tộc H’mông đang cày ruộng trên khu vực miền núi, có trâu và cây cỏ xung quanh, phối hợp hài hòa màu nâu đất.

 

4. Xây dựng tài liệu đa phương tiện và biên tập video giảng dạy

Việc tạo video học liệu trực quan giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách sinh động, dễ hiểu hơn.

Ví dụ: Sử dụng Lumalabs.ai để mô phỏng hệ mặt trời, giúp học sinh hiểu cách các hành tinh di chuyển quanh mặt trời.

 

5. Sáng tác nhạc bằng ChatGPT

Sử dụng AI để sáng tác nhạc giúp giáo viên tạo ra những bài hát học tập thú vị, giúp học sinh dễ dàng nhớ bài và tạo không khí học tập sáng tạo.

Ví dụ: Sáng tác một bài hát với chủ đề toán học lớp 2, giúp học sinh ghi nhớ bảng cửu chương thông qua âm nhạc.

 

6. Chuyển văn bản thành giọng nói

Các công cụ AI giúp chuyển đổi văn bản thành giọng nói giúp giáo viên dễ dàng tạo ra các tài liệu nghe, phục vụ cho học sinh học tập, đặc biệt hữu ích trong giảng dạy ngôn ngữ.

Ví dụ: Chuyển một đoạn văn trong sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 3 thành giọng đọc, giúp học sinh luyện nghe và phát âm đúng.

Hạn chế và thách thức

Mặc dù AI mang lại vô vàn kết quả tuyệt vời, song cũng tồn tại những hạn chế và thách thức mà giáo viên cần lưu ý.

 

AI có thể khiến giáo viên trở nên phụ thuộc quá nhiều vào công nghệ, từ đó giảm khả năng sáng tạo và tự chủ trong quá trình giảng dạy.

Khi phụ thuộc vào các công cụ như tự động chấm điểm, soạn thảo bài giảng tự động, giáo viên có thể dần mất đi kỹ năng phân tích và đưa ra các giải pháp giáo dục độc đáo, phù hợp với từng học sinh.

Một số giáo viên gặp khó khăn trong việc sử dụng các công cụ AI phức tạp, đòi hỏi quá trình đào tạo và thích nghi lâu dài. Bên cạnh đó, vấn đề bảo mật dữ liệu học sinh

 

Khi sử dụng AI cũng cần chú trọng.

AI đang góp phần tích cực trong việc thay đổi phương pháp giáo dục, hỗ trợ giáo viên tiểu học hiệu quả hơn trong quá trình giảng dạy. Tuy nhiên, để khai thác tối đa những mặt tích cực mà AI mang lại, giáo viên cần giữ vững sự cân bằng giữa việc sử dụng công nghệ và phát triển kỹ năng giảng dạy truyền thống.

 

Bên cạnh đó, tự học và nâng cao kiến thức liên tục là yếu tố quan trọng, giúp giáo viên tránh phụ thuộc quá mức vào AI, đảm bảo mình vẫn là người tổ chức, điều hành, kiểm soát các hoạt động của quá trình giáo dục.

 

Dạy học là một loại hình lao động đặc biệt tác động đến sự phát triển toàn diện cả năng lực và phẩm chất học sinh tiểu học.

Hiệu quả giáo dục không chỉ đến từ công nghệ, nó còn phụ thuộc vào mối quan hệ tương tác chặt chẽ giữa giáo viên và học sinh, một mối quan hệ có tình yêu thương, sự quan tâm và gắn bó.

Mặc dù công nghệ ngày càng tiên tiến, nhưng nó không thể thay thế vai trò của người giáo viên trong việc truyền cảm hứng và động lực học tập, bởi giáo dục là một quá trình nhân văn, không thể tách rời yếu tố con người.

Dương Thị Soa

 

 

TRÊN ĐỜI NÀY CON NGƯỜI TA RỐT CUỘC SỐNG LÀ VÌ ĐIỀU GÌ?

Đời người tưởng dài, nhưng khi quay đầu lại mới thấy thật ngắn ngủi. Trong cuộc sống xô bồ ấy, đã bao giờ bạn nghiêm túc tự hỏi: Mục đích của đời người là gì? Vì điều gì mà sống? Và rốt cuộc cả đời truy cầu là điều gì?

 

Có một tỷ phú sống trong căn biệt thư xa hoa. Nhưng một ngày kia mắc bệnh hiểm nghèo. Ông chợt nhận ra rằng tất cả những gì là danh vọng, tiền tài và vật chất, thực ra đều hư vô như mây khói.

Sau khi chữa trị tại bệnh viện, bệnh tình không thuyên giảm, ông rất thất vọng và buồn rầu. Trong lúc cảm thấy bế tắc và tuyệt vọng vì biết rằng không thể sống lâu nữa, ông bèn thử vận may tìm đến một vị danh y để xin lời khuyên.

 

Sau khi bắt mạch, danh y nói với ông rằng: “Bệnh của ông ngoài cách này ra thì không thuốc nào có thể chữa khỏi. Tôi sẽ kê cho ông 3 đơn thuốc, ông cứ theo đó mà làm, hết đơn thứ nhất thì chuyển sang đơn tiếp theo”.

Vị tỷ phú về nhà, trong lòng phấp phỏng hy vọng. Ông lấy đơn thuốc đầu tiên ra và đọc: “Hãy đến một bãi biển và nằm đó khoảng 30 phút, làm liên tục như vậy 21 ngày”.

 

Mặc dù thấy khó hiểu, nhưng ông vẫn quyết định ra bờ biển. Ông lang thang một vòng rồi ngả lưng nằm trên bãi cát. Bất chợt một cảm giác nhẹ nhàng và khoan khoái vô cùng bao trọn thân thể ông. Nay ông có thể tĩnh tâm lại để lắng nghe tiếng gió thổi vi vu, tiếng sóng biển rì rào hòa lẫn với tiếng kêu thánh thót của đàn hải âu gọi bầy… Trái tim ông bỗng thổn thức, chưa bao giờ ông có được cảm giác thoải mái như bây giờ.

 

Ngày thứ 22, ông mở đơn thuốc thứ 2, trong đó viết: “Hãy tìm 5 con cá hoặc tôm rồi thả chúng xuống biển, liên tục như vậy trong 21 ngày.”

Dù không hiểu nhưng ông vẫn đi ra chợ mua tôm cá rồi thả chúng ra biển. Ngắm nhìn từng con vật bé nhỏ tự do quay về biển cả, trong lòng ông không nén nổi xúc động.

 

Ngày thứ 43, ông đọc đơn thuốc cuối cùng: “Tìm một cành cây và viết những điều khiến ông cảm thấy không hài lòng lên bãi cát.”

Nhưng khi ông vừa viết xong, sóng biển lại cuốn tất cả trôi đi. Ông lại viết, sóng lại cuốn, lại viết, lại cuốn đi, rồi lại viết và lại cuốn đi…

 

Ông bật khóc nức nở vì chợt hiểu ra tất cả.

Khi bạn mất đi thứ gì đó là bởi vì thứ ấy chưa bao giờ thực sự thuộc về bạn, cho nên đừng quá tiếc nuối mà theo đuổi.. Cuộc sống quá mệt mỏi phần lớn là do dục vọng, lòng tham và nỗi oán hận của chúng ta tạo nên.

 

Trong cuộc đời này, tâm hồn giàu có là thứ quan trọng nhất, nếu ước vọng chỉ bó hẹp trong vật chất thì dù có nhiều đến mấy vẫn thấy không đủ, đó chính là nghèo khó.

 

Tuệ An