Anh hùng lực lượng vũ trang trong chiến dịch Điện Biên Phủ.

 

ANH HÙNG LỰC LƯỢNG VŨ TRANG TRONG CHIẾN DỊCH ĐIỆN BIÊN PHỦ.

 

Năm 19 tuổi, chàng trai Phan Tư ở Thọ Lâm, xã Thọ Thành, huyện Yên Thành lên đường nhập ngũ. Tháng 10/1952, Trung đội 51 (thuộc Đại đội 124, Trung đoàn 555) của Phan Tư được lệnh hành quân gấp lên Tà Khoa (thuộc vùng thượng nguồn sông Đà).

Đây là nút giao thông cực kỳ quan trọng lên Điện Biên nên mức độ đánh phá của máy bay địch cũng vô cùng ác liệt. Tại đây đơn vị có nhiệm vụ mở đường, bắc cầu phao, làm bến phà để bộ đội vượt sông ngược Tây Bắc. Riêng Tiểu đội phó Phan Tư cùng hai chiến sĩ khác được phân công theo dõi máy bay địch, rà soát và phá bom nổ chậm... 

Bom thả bao nhiêu thì đồng đội anh có nhiệm vụ rà phá bằng hết. Nhiều phen anh bị đất hất đầy miệng, máu từ hai hốc mắt chảy ra. Một lần quả bom tấn to như con trâu mộng lao xuống nằm ngay giữa đường. Nếu phá nổ thì hỏng đường, người và xe không thể qua được bến Tà Khoa. 

Hàng ngàn dân công xe thồ, bộ đội, xe vận tải, xe kéo pháo phải đứng chờ cách xa quả bom 300m. Không có cách nào khác trong lúc chiến trường đang nóng bỏng từng giây, Tiểu đội phó Phan Tư đập đuốc châm lửa thắp sáng rồi đứng lên quả bom, hô to:

“Các đồng chí yên tâm vượt qua vùng nguy hiểm. Quả bom này không nổ. Tôi đứng làm lộ tiêu cho mà đi. Cứ bình tĩnh tiến lên”.

Suốt đêm đó hàng ngàn người và xe, pháo lần lượt qua khỏi bến Tà Khoa.

Đêm mồng 5 Tết năm 1953, trung đội của Phan Tư được lệnh mặt trận Quân khu Tây Bắc điều động bí mật di chuyển mở một tuyến đường thủy. Nhiệm vụ chủ yếu của công binh là phá hơn 90 thác, trong đó có 30 thác cực kỳ nguy hiểm dọc sông Nậm Na - một nhánh của sông Đà xuất phát từ bản Léng (Trung Quốc) chảy về thị xã Lai Châu, dài 120km.

Câu hỏi đầu tiên là làm thế nào để đưa được những khối bộc phá cỡ 6 kg xuống nước? Giữa núi rừng thời chiến không thể tìm đâu ra vải, nilông, sáp, nhựa bọc kín quả bộc phá để chống ướt. Phan Tư trằn trọc nghiên cứu và đã nảy sinh sáng kiến lấy lá chuối để gói và lạt giang buộc bộc phá giống như gói bánh tét.

Nhưng cái khó là không có sáp hoặc nhựa đường để hàn kín miệng dây cháy chậm. Lúc đó Phan Tư lại có sáng kiến dùng cơm nếp nghiền kỹ thay sáp. Lập tức kinh nghiệm này được phổ biến cho toàn trung đội để sản xuất bộc phá. Thác Hang hung dữ được đưa vào điểm nổ đầu tiên. Phan Tư đã xung phong ôm bộc phá lặn xuống.

Toàn bộ thao tác từ khi ôm khối thuốc lặn xuống đến phát nổ chỉ cho phép kéo dài trong 40 giây trong khi nước chảy xiết. Phan Tư nghĩ chắc chắn mình sẽ hy sinh, nhưng nhất định phải hoàn thành nhiệm vụ. Anh lặn sâu xuống và gài bộc phá vào lòng thác…

Một tiếng nổ long trời, nước sông cùng đất đá tung lên không trung rồi đổ ụp xuống. Đồng đội trên bờ không ai bảo ai, đều ngả mũ, cúi đầu mặc niệm người đồng đội đã anh dũng hy sinh. Nhưng Phan Tư chỉ bị sức ép và đã được đồng đội kịp thời cứu sống...

Nhờ sáng kiến của Phan Tư, trong vòng một tháng, 90 ngọn thác trên sông Nậm Na đã được xoá sạch, kịp thời mở đường cung cấp vũ khí, lương thực cho chiến dịch. Với chiến công đó, Phan Tư được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang đợt đầu tiên trong chiến dịch Điện Biên Phủ.

Hết chống Pháp lại đến chống Mỹ, Phan Tư tiếp tục tham gia chiến đấu trên nhiều chiến trường ác liệt. Năm 1976, ông trở thành Đại tá - Lữ đoàn trưởng Lữ đoàn 239.

Ngồi nghe ông kể lại một thời phá thác oanh liệt, chúng tôi mới hiểu thêm để có chiến thắng Điện Biên chấn động địa cầu, đất nước đã sản sinh ra những người anh hùng như vậy. Họ đã trở thành huyền thoại, trở thành bất tử trong lòng dân tộc.

Tiến Dũng - Bích Thuỷ

 

NSƯT Kim Cúc và bản tin chiến thắng ngày 30/4/1975

 

NSƯT KIM CÚC VÀ BẢN TIN CHIẾN THẮNG NGÀY 30/4/1975

 

NSƯT Kim Cúc chia sẻ, bản tin chiến thắng ngày 30/4/1975 là bản tin quan trọng nhất bà từng đọc trong cuộc đời làm biên tập viên ở Đài tiếng nói Việt Nam. Là bản tin đáng nhớ nhất, xúc động nhất, quan trọng nhất trong cuộc đời bà. Là bản tin có tác động mạnh mẽ nhất. Và là bản tin hùng tráng nhất trong lịch sử phát sóng của Đài tiếng nói Việt Nam.

 

“Hôm ấy, thật may mắn và vinh dự, đúng vào ca trực của tôi. 11h45 trưa, một bản tin ngắn gọn, súc tích đã được gửi về đài thông báo, quân ta đã tiến vào Sài Gòn, lật đổ cánh cổng cơ quan đầu não của ngụy quân, ngụy quyền, và giải phóng hoàn toàn thành phố.

 

Tôi là người trực nên có trách nhiệm lập tức đọc bản tin này trên sóng phát thanh của Đài tiếng nói Việt Nam, bản tin lúc 11h45. Sau đó, một bản tin khác được làm lại, dựng thêm thông tin, thêm nhạc nền là ca khúc “Như có Bác trong ngày vui đại thắng”, và bản tin này được phát thanh vào lúc 18h ngày 30/4/1975.

 

Sau này, mọi người chỉ nghe và biết đến bản tin phát thanh lúc 18h, nhiều người đã thắc mắc tại sao một thông tin quan trọng như thế lại phát muộn như thế? Với một cơ quan thông tấn lớn nhất miền Bắc khi ấy là Đài tiếng nói Việt Nam? Thực tế, chúng tôi đã phát đi một bản tin vào lúc 11h45 trưa ngày 30/4/1975, tôi đọc là phát thanh trực tiếp, đọc thẳng không sao in lại, không thu lại (do điều kiện kỹ thuật còn đơn sơ), nên ít người biết điều này”- NSƯT Kim Cúc nhớ lại.

 

Đằng sau bản tin chiến thắng trên sóng phát thanh ngày 30/4/1975 có nhiều câu chuyện, đến bây giờ NSƯT Kim Cúc vẫn nhớ như in.

Phóng viên- người mang bản tin từ Bộ Tổng tham mưu Quân đội Nhân dân Việt Nam về để kịp phát thanh trên sóng Đài tiếng nói Việt Nam hôm ấy trên đường đi đã gặp tai nạn. Khi về đến cổng Đài, nữ phóng viên (Anh Trang) đã ngất lịm. Một người khác đã ngay lập tức cầm bản tin ấy đưa sang phòng thu. Lúc ấy, BTV Kim Cúc cùng với một nữ BTV nói tiếng miền Nam đang trực. Bản tin được gấp rút thu thanh và phát trên Đài tiếng nói Việt Nam vào lúc 11h45 ngày 30/4/1975.

 

NSƯT Kim Cúc còn nhớ, “Bản tin rất ngắn gọn, súc tích với nội dung như sau “Mời các bạn nghe tin chiến thắng chúng ta mới nhận được. Đúng 11h30, quân ta tiến vào Sài Gòn, đánh chiếm dinh Độc Lập. Bộ Tổng tham mưu Ngụy- Dương Văn Minh đầu hàng vô điều kiện. Cờ đỏ sao vàng phấp phới tung bay trên nóc dinh Độc Lập. Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng””.

 

Theo NSƯT Kim Cúc, bản tin rất ngắn gọn, nhưng chứa đủ thông tin giống như lời hiệu triệu, cổ vũ, động viên quân và dân ta tiếp tục tranh đấu để đi đến toàn thắng.

Bản tin chỉ với bấy nhiêu chữ nhưng đã đủ khiến cả một dân tộc vỡ òa trong niềm vui, hạnh phúc vô bờ.

 

“Bản thân tôi khi đọc bản tin chiến thắng, ngoài việc gửi gắm niềm vui, sự sung sướng đến đồng bào mình, tôi còn có một niềm riêng khác là 2 em trai tôi khi ấy đang ở chiến trường. Tôi còn mới biết tin, một em trai của tôi bị thương trên chiến trường Quảng Trị. Vì thế, khi đọc bản tin chiến thắng ngày 30/4/1975, tôi vừa đọc vừa mong mỏi các em tôi sẽ nghe được bản tin này, để động viên, cổ vũ tinh thần cho các em tôi sẽ vững vàng hơn, mạnh mẽ hơn- khi nghe thấy giọng nói của chị đọc tin chiến thắng”- NSƯT Kim Cúc tâm sự.

40 năm đã trôi qua, nhưng ngồi nghe trực tiếp NSƯT Kim Cúc đọc lại rõ ràng bản tin chiến thắng, người viết thực sự xúc động. Theo NSƯT Kim Cúc, hẳn lúc ấy bà đọc sẽ còn tốt hơn, vì “khi ấy còn trẻ trung, sức khỏe dồi dào, lại còn nguyên cảm xúc vỡ òa của ngày chiến thắng.

 

Bây giờ, sau 40 năm, tôi đã già rồi. Sức khỏe yếu đi nhiều. Giọng nói không còn “phong độ”. Nhưng quả thực, cảm xúc vẫn như dâng đầy trong tôi khi nhớ lại ngày này 40 năm trước”.

Ngay sau khi bản tin chiến thắng phát trên sóng phát thanh của Đài tiếng nói Việt Nam, người dân Hà Nội đã đổ ra đường reo hò, phất cờ, mừng chiến thắng.

 

Ngay khi bản tin phát xong, tôi đã thấy bên kia đường mọi người hoan hô, vỗ tay, và hét vang: Chiến thắng rồi! Đại sứ quán Cu-Ba ở ngay gần phòng thu của Đài, họ cũng đổ ra đường nhảy múa, cầm xoong cầm nồi khua tứ tung, và họ cũng hô vang “Viva Việt Nam! Viva Việt Nam (Việt Nam muôn năm)”.

 

Rồi suốt những ngày sau đó, cả Hà Nội không ngủ, cả Hà Nội vui như hội. Ai nấy đều mặc quần áo đẹp, đi ra đường, ra bờ Hồ để ăn mừng chiến thắng. Tiếp đó, là công việc đưa người vào Nam tiếp quản Sài Gòn, tái thiết miền Nam sau độc lập… Cả đất nước hân hoan, rộn ràng mừng lịch sử dân tộc sang trang mới”- NSƯT Kim Cúc kể lại.

 

Hiền Hương

"Cô gái Afghan" - biểu tượng của nạn nhân chiến tranh

 

"CÔ GÁI AFGHAN" - BIỂU TƯỢNG CỦA NẠN NHÂN CHIẾN TRANH

"Cô gái Afghan" - biểu tượng của nạn nhân chiến tranh làm lay động thế giới sau 4 thập kỷ lại tiếp tục phải đối diện với số phận tàn khốc.

Tháng 6 năm 1985, hình ảnh trang bìa của tạp chí National Geographic đã gây chấn động thế giới và trở thành một trong những trang bìa nổi tiếng nhất của tờ báo cho đến ngày nay. Đó là hình ảnh có tên "Cô gái Afghan" vô danh được chụp bởi phóng viên ảnh người Mỹ Steve McCurry.

 "Cô gái Afghan" - tác phẩm nhiếp ảnh báo chí có sức lay động và ảnh hưởng bậc nhất thế giới

Bức hình cô gái đeo khăn đỏ rách tả tơi, đôi mắt xanh vô cùng u buồn và ám ảnh đã được Steve McCurry chụp lại một cách tình cờ vào tháng 12 năm 1984, khi cuộc chiến tại Afghanistan đang diễn ra khốc liệt.

Danh tính của cô gái Afghan mãi đến năm 2002 mới được xác định là Sharbat Gula, một học sinh tại trường học tự mở trong trại tị nạn ở Pakistan. Sharbat Gula khi đó mới 12 tuổi, mang số phận tàn khốc khi vừa mồ côi mất cả cha lẫn mẹ, vừa phải chạy trốn tị nạn khỏi quê hương vì chiến tranh. 

Sau này, bức ảnh của cô đã trở thành hình ảnh mang tiếng biểu tượng của chiến tranh Afghanistan nói riêng và chiến tranh trên toàn cầu nói chung.

Sau khi nổi tiếng, Sharbat Gula được gọi là "nàng Mona Lisa người Afghan" và trở nên vô cùng nổi tiếng. Theo National Geographic, năm 2017, Gula được tặng một mảnh đất rộng gần 300m2 trang trí theo ý thích của bà ở thủ đô Kabul, Afghanistan. 

Phát ngôn viên của Bộ Truyền thông Afghanistan khi ấy cho biết ngôi nhà là món quà của chính phủ Afghanistan cho Sharbat Gula cùng với khoản trợ cấp khoảng 700 USD mỗi tháng cho chi phí sinh hoạt và điều trị y tế. Cuộc sống của "cô gái Afghan" ngày nào đã được êm ấm, hạnh phúc sau thảm kịch ngày còn trẻ.

Tuy nhiên, vào tháng 8 vừa qua, ác mộng chiến tranh lại một lần nữa dội xuống đất nước Afghanistan khi Taliban nổi dậy. Người dân quốc gia Trung Đông phải đối mặt với tình cảnh rơi vào thảm cảnh loạn lạc một lần nữa. "Cô gái Afghan" vì thế mà một lần nữa trở nên nổi tiếng và được nhắc đến liên tục trên truyền thông, dù gần 40 năm đã trôi qua.

Ngày 25/11, chính quyền Italy đưa ra thông báo họ đã nhận được lời xin tị nạn của "cô gái Afghan" nổi tiếng cùng gia đình. Đại diện của thủ tướng Mario Draghi cho biết chính quyền đất nước châu Âu này sẽ giúp đỡ gia đình Sharbat Gula có một cuộc sống mới an toàn và ổn định tại Italy. 

Thông tin này có nghĩa là sau 4 thập kỷ, "cô gái Afghan" với đôi mắt xanh ám ảnh vì nỗi đau chiến tranh lại một lần nữa trở thành người tị nạn, phải chạy trốn khỏi quê hương.

Italy là một trong những nước phương Tây tích cực đón nhận người dân tị nạn chiến tranh từ Afghanistan kể từ khi quân Mỹ rút lui và Taliban giành được quyền kiểm soát đất nước. Ước tính sau 3 tháng, đã có hàng triệu người dân Afghanistan chạy trốn khỏi đất nước.

Địa điểm tị nạn phổ biến nhất vẫn là các quốc gia hàng xóm. Hiện tại có hơn 3 triệu người Afghanistan tị nạn ở Iran, trong khi 1,5 triệu người tị nạn ở Pakistan.

Nguồn: NPR