4 BÀI TẬP NHẬN THỨC GIÚP CẢI THIỆN TRÍ NHỚ NGƯỜI CAO TUỔI HIỆU QUẢ

 

Lão hóa là một quá trình tự nhiên của cơ thể, đi kèm với sự suy giảm các chức năng nhận thức, đặc biệt là trí nhớ. Theo nghiên cứu của Salthouse (2019), trí nhớ ngắn hạn và tốc độ xử lý thông tin có xu hướng suy giảm theo tuổi tác, làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người cao tuổi. 

Bài viết này sẽ giới thiệu các phương pháp hiệu quả giúp người cao tuổi duy trì trí nhớ:

 

Kỹ Thuật Lặp Lại Ngắt Quãng (Spaced Repetition)

Kỹ thuật lặp lại ngắt quãng là phương pháp giúp ghi nhớ thông tin lâu dài bằng cách ôn tập theo chu kỳ thay vì học hoặc tiếp nhận thông tin một cách dồn dập. Theo nghiên cứu của Karpicke và Bauernschmidt (2011), người cao tuổi khi áp dụng kỹ thuật này có thể cải thiện trí nhớ dài hạn, đặc biệt là trong việc nhớ tên, số điện thoại hoặc thông tin quan trọng trong cuộc sống hàng ngày.

 

Phương pháp này có thể áp dụng bằng cách sử dụng sổ ghi chép để lặp lại các thông tin cần nhớ vào những khoảng thời gian khác nhau trong ngày.

Các trò chơi trí tuệ như cờ vua, Sudoku, giải ô chữ có thể giúp duy trì sự minh mẫn cải thiện trí nhớ người già. Theo nghiên cứu của Wilson et al. (2012), những người tham gia các trò chơi trí tuệ thường xuyên có tỷ lệ mắc bệnh Alzheimer thấp hơn so với những người ít tham gia.

Việc chơi các trò chơi này ít nhất 30 phút mỗi ngày có thể mang lại lợi ích đáng kể cho người cao tuổi.

 

Phương pháp Memory Palace (Cung điện trí nhớ) dựa trên việc liên kết thông tin cần nhớ với các hình ảnh quen thuộc trong không gian thực tế. Theo nghiên cứu của Bellezza (1981), phương pháp này đặc biệt hiệu quả đối với người cao tuổi, giúp họ nhớ danh sách việc cần làm, lịch hẹn hoặc địa chỉ quan trọng.

Ví dụ, khi muốn nhớ danh sách mua sắm, người cao tuổi có thể tưởng tượng từng món đồ đặt ở những vị trí khác nhau trong ngôi nhà của mình. Khi cần nhớ lại, họ chỉ cần “đi dạo” trong trí tưởng tượng của mình để lấy lại thông tin.

Phương Pháp Ghi Nhớ Có Chiến Lược Cải Thiện Trí Nhớ Ở Người Già

Các kỹ thuật ghi nhớ có chiến lược có thể hỗ trợ trí nhớ người cao tuổi có thể kể đến như:

• Phân nhóm (chunking): Chia nhỏ thông tin để dễ nhớ (VD: nhớ số điện thoại theo từng nhóm 3-4 chữ số).
• Liên kết hình ảnh: Gắn thông tin cần nhớ với hình ảnh sinh động trong trí tưởng tượng.
• Ghi chú bằng hình hoặc sơ đồ tư duy: Giúp trực quan hóa kiến thức cần nhớ.

Các Yếu Tố Bổ Trợ Cho Trí Nhớ

Dinh dưỡng cân bằng

Bên cạnh các bài tập nhận thức, chế độ dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ và cải thiện trí nhớ ở người cao tuổi. Theo nghiên cứu của Morris et al. (2015), chế độ ăn MIND diet (Mediterranean-DASH Diet Intervention for Neurodegenerative Delay) có thể giảm nguy cơ mắc bệnh Alzheimer lên đến 53%.

 

Rèn luyện thể chất

Không chỉ giúp tăng cường sức khỏe thể chất, tập thể dục còn có tác động tích cực đến trí nhớ của người cao tuổi. Theo nghiên cứu của Erickson et al. (2011), tập thể dục aerobic có thể giúp tăng kích thước vùng hippocampus, khu vực chịu trách nhiệm chính trong quá trình lưu trữ trí nhớ.

Người cao tuổi có thể tham gia các hoạt động nhẹ nhàng như đi bộ, yoga, thể dục dưỡng sinh, khiêu vũ để cải thiện lưu thông máu đến não, từ đó hỗ trợ khả năng ghi nhớ và tư duy sắc bén hơn.

 

Giao tiếp xã hội và hoạt động nhóm

Giao tiếp thường xuyên, tham gia các câu lạc bộ người cao tuổi, nhóm tập thể dục hoặc các buổi sinh hoạt cộng đồng giúp người lớn tuổi duy trì khả năng ngôn ngữ, trí nhớ và khả năng nhận biết tình huống xã hội. Những hoạt động này cũng giúp giảm nguy cơ trầm cảm – một yếu tố làm trầm trọng thêm tình trạng suy giảm trí nhớ.

 

Thiền định và chánh niệm (Mindfulness)

Thiền định không chỉ giúp giảm căng thẳng mà còn hỗ trợ cải thiện trí nhớ làm việc. Theo nghiên cứu của Gard et al. (2014), thực hành chánh niệm (mindfulness) có thể giúp tăng cường khả năng tập trung và giảm nguy cơ suy giảm nhận thức ở người cao tuổi.

Người cao tuổi có thể tập thiền định từ 10-20 phút mỗi ngày, kết hợp với các bài tập thở sâu để giúp não bộ thư giãn, giảm stress và duy trì trí nhớ tốt hơn

 

Học điều mới mỗi ngày

Việc học một kỹ năng hoặc kiến thức mới giúp não bộ tạo ra các kết nối thần kinh mới, chống lại sự lão hóa. Người cao tuổi có thể thử học một ngôn ngữ mới, chơi nhạc cụ đơn giản như đàn organ, học vẽ tranh, thêu thùa hay nấu món ăn mới.

Theo các nghiên cứu thần kinh học, việc học điều mới không chỉ giúp cải thiện trí nhớ ngắn hạn mà còn tăng khả năng phản xạ và tư duy linh hoạt.

Thói quen đọc sách và viết lách

Đọc sách mỗi ngày – kể cả báo, truyện ngắn hay các bài viết ngắn – là một hình thức tập luyện tinh thần rất hiệu quả. Viết nhật ký, ghi chép công việc hàng ngày, hoặc viết lại câu chuyện bản thân cũng giúp tăng khả năng ghi nhớ và giữ gìn vốn từ vựng.

 

Bằng cách kết hợp nhiều phương pháp này, người cao tuổi có thể bảo vệ và cải thiện trí nhớ của mình một cách hiệu quả. Việc duy trì thói quen luyện tập hàng ngày không chỉ giúp họ ghi nhớ tốt hơn mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống và duy trì sự minh mẫn lâu dài.

 

 

Sở hữu được căn nhà của người trẻ lắm gian nan

 

SỞ HỮU ĐƯỢC CĂN NHÀ CỦA NGƯỜI TRẺ LẮM GIAN NAN

Việc tiếp cận nhà của người trẻ tại các thành phố lớn chưa bao giờ dễ dàng. Năm 2004, một cá nhân thuộc thế hệ 7x phải sử dụng 31,3 năm thu nhập để mua được một căn chung cư 60m2, giá 0,6 tỷ đồng, trong điều kiện lãi suất huy động là 7,4%. Sau 10 năm, số năm thu nhập để một cá nhân thuộc thế hệ 8x mua được căn hộ như trên là 22,7 năm, giá căn hộ ước tăng 1,5 tỷ đồng, trong khi lãi suất huy động giảm còn 6%.

Tuy nhiên, đến năm 2024, một cá nhân 9x cần tới 25,8 năm thu nhập để mua căn hộ như trên (giá 3 tỷ đồng) trong điều kiện lãi suất huy động 4,5%. Số năm thu nhập và lãi suất dù giảm dần theo thời gian nhưng nhìn chung, người trẻ vẫn cần nỗ lực trong thời gian dài mới có thể tự sở hữu nhà. 

Đại diện Batdongsan.com.vn đánh giá kết quả trên không quá bất ngờ, bởi tại những thành phố lớn là Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, quy mô về diện tích đất không đổi nhưng lượng di dân từ các địa phương khác đến thành phố mỗi năm lại tăng, do vậy, nhu cầu nhà ở ngày càng cao. Đặc biệt, vài năm gần đây, nguồn cung trên thị trường chủ yếu tập trung vào phân khúc trung, cao cấp, nguồn cung nhà ở có giá bình dân vẫn hạn chế nên việc tiếp cận nhà ở trở nên “gian nan” hơn và điều này có thể dẫn đến nhiều hệ lụy.

Đồng quan điểm, chuyên gia kinh tế Đinh Trọng Thịnh cho rằng một số người trẻ thậm chí có suy nghĩ phải mua được nhà trước khi kết hôn hoặc sinh con, nhưng giá nhà đất hiện nay tăng vọt nên họ phải “cày ngày, cày đêm” mua nhà cho bằng được. Vô hình chung, họ đã bỏ qua thời điểm “vàng” để lập gia đình. Nhiều gia đình trẻ muốn tiết kiệm tiền mua nhà, trong khi vẫn phải chi tiêu hàng ngày nên họ chỉ dám sinh một con hoặc trì hoãn sinh con.

“Việc ngại cưới, lười sinh con có thể gây thiếu hụt nguồn nhân lực trẻ, lực lượng và năng suất lao động giảm sút, tạo gánh nặng an sinh xã hội. Nhất là vấn đề về dân số già và chăm sóc người cao tuổi trong những thập niên tới”, chuyên gia Thịnh khẳng định.

Đối với tình hình này, bà Nguyễn Hoài An, Giám đốc cấp cao, Bộ phận Nghiên cứu thị trường và tư vấn phát triển CBRE, đánh giá không chỉ tại các thành phố lớn của Việt Nam, mà ở cả những thành phố khác trên thế giới đều có những trường hợp tương tự và khả năng hạn chế trong sở hữu nhà của người trẻ không phải là câu chuyện mới. Mua nhà ở đâu cũng luôn cần nguồn tài chính lớn, hoặc khả năng tài chính ổn định trong dài hạn. 

“Hiện nay, đa số người trẻ ít nhất đến độ tuổi 30 mới bắt đầu có khả năng tài chính để mua căn nhà đầu tiên, trừ phi được hỗ trợ tài chính bởi người thân, còn thông thường đến khoảng 35 tuổi, sau khi lập gia đình và có nguồn thu nhập từ hai vợ chồng, khả năng tài chính để sở hữu nhà mới tăng lên đáng kể bởi khoản tiết kiệm, khả năng tiếp cận vốn vay, nguồn thu nhập khác… cũng như có thể có hỗ trợ tài chính của hai bên gia đình.

Vì vậy, đối với bạn trẻ chưa lập gia đình và chỉ trông chờ một nguồn thu nhập thì thời gian cần tiết kiệm lâu hơn, số tiền tiết kiệm nhiều hơn, hoặc sự hỗ trợ đáng kể hơn từ gia đình để có thể mua được nhà”, Giám đốc CBRE chia sẻ.

Bạn sống cho hiện tại hay hướng về tương lai

 

BẠN SỐNG CHO HIỆN TẠI HAY HƯỚNG VỀ TƯƠNG LAI

 - Lợi ích của việc sống cho hiện tại là niềm vui, tận hưởng được những vẻ đẹp xung quanh, giúp đỡ mọi người, sống một cách trọn vẹn, tích lũy được nhiều phần thưởng ngay lập tức, trở nên lạc quan, có những mối quan hệ cá nhân tốt và đa dạng, và không sợ hãi.

- Những người có quan điểm hướng về tương lai sẽ dễ trở nên thành công hơn là những người tập trung vào các quan điểm về thời gian sống khác. Họ sống với ít kinh nghiệm thực tế nhưng lại thiên về những định hướng kế hoạch trừu tượng hơn. Họ ưu tiên sự thỏa mãn về lâu dài hơn là những thành tựu ngay trước mắt. Họ có thể làm việc chăm chỉ, tránh xa những cám dỗ, sự sao nhãng, và lãng phí thời gian để tập trung hoàn thành một mục tiêu.

- Những người hướng tới tương lai coi công việc là sức mạnh của mình và họ càng gặt hái được nhiều thành công, họ càng yêu công việc.

- Những người có khát vọng về tương lai không bao giờ dừng lại, không bao giờ muốn nghỉ ngơi và thậm chí đạt được thu nhập đến bảy hoặc tám con số họ vẫn thúc đẩy bản thân nỗ lực tiến về phía trước mà không muốn chậm lại một chút nào.

- Những người hướng về tương lai thường là những người nghiện công việc. Họ tìm kiếm để hòa mình vào dòng chảy cuộc sống. Họ có mục tiêu rõ ràng, có sự tập trung cao độ, hầu như không đề cao quá bản thân và tự kiểm soát cao.

- Những người sống vì hiện tại có thể tạo ra cơ hội cao hơn để đạt tới thành công, nhận thức rõ ràng rằng cuộc đời này là hữu hạn và do đó phải tối ưu hóa các tiềm năng, giảm thiểu sự lãng phí thời gian, tập trung cao độ, rèn luyện kỹ năng phân tích tốt, phòng chống bệnh tật sớm, ổn định kinh tế tốt hơn, trau dồi kỹ năng lập kế hoạch tốt, tự kiểm soát và không đề cao bản thân.

- Nhược điểm của nhóm người sống vì hiện tại là quá lo lắng nếu như không đúng hạn chót, có hành động quá khích, nghiện công việc, cảm thấy không trọn vẹn khi những mục tiêu của họ không còn làm họ thỏa mãn sau khi đã đạt được chúng rồi.

- Những người có khả năng tận hưởng lại một quá khứ tươi đẹp là những người được sống hai lần. Tuy nhiên nếu giữ lại những sự ganh ghét, những sự kiện tiêu cực trong quá khứ thì đều không tốt cho sức khỏe.

- Thái độ sống thiên về quá khứ khiến họ không thích cạnh tranh, sợ những gì mới mẻ và do đó không có chí tiến thủ.

- Mỗi một quan điểm về thời gian sống đều có ý nghĩa riêng của nó. Quá khứ, hiện tại và tương lai giống như một sự tiếp nối giúp cho cuộc sống trọn vẹn và có ý nghĩa.